Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı süreci tek bir işlemden değil, birbirine bağlı birden çok idari aşamadan oluşur. Ret kararıyla karşılaşıldığında ilk yapılması gereken, hangi aşamadaki işleme itiraz edildiğinin belirlenmesidir; çünkü her aşamanın muhatabı farklıdır.
İki Ayrı Dosya: Uygunluk ve Vatandaşlık Kararı
Yatırımın mevzuata uygunluğu, yatırım türüne göre ilgili bakanlık veya kurum tarafından değerlendirilir ve buna ilişkin uygunluk belgesi düzenlenir. Vatandaşlık başvurusunun kabulü ise 5901 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir aşamadır. Uygunluk belgesi verilmemesi ile vatandaşlık başvurusunun reddi aynı şey değildir; itiraz metni yanlış işlemi hedef alırsa, dava konusuz kalabilir veya süre yönünden reddedilebilir.
Ret Kararı Hangi Yargı Yolunda Tartışılır
Vatandaşlık ve ikamet işlemleri idari işlem niteliğindedir; bu nedenle uyuşmazlık idari yargıda, İYUK usulüne göre çözülür. Dava, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır. Uyuşmazlığın asliye hukuk veya sulh hukuk mahkemesine taşınması hâlinde yargı yolu bakımından ret kararı verilir ve bu sırada dava açma süresi işlemeye devam eder.
İdari Başvuru Süreyi Nasıl Etkiler
İYUK, dava açma süresi içinde işlemi yapan makama ya da üst makama başvurulması hâlinde sürenin durmasını öngörür. İdare başvuruyu reddederse ya da kanunda öngörülen süre içinde cevap vermezse, dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bu düzenleme, eksik belgenin tamamlanması gibi hâllerde zaman kazandırır; ancak sürenin sıfırlandığı sanılırsa hak kaybına yol açar. Bu nedenle başvurunun yapıldığı tarih ile cevabın tebliğ tarihi ayrı ayrı kaydedilmelidir.
Eksik Belge mi, Esastan Ret mi?
- Eksiklik nedeniyle iade edilen dosyalarda tamamlayıcı başvuru daha hızlı sonuç verebilir
- Esastan ret hâlinde yeniden başvuru, aynı gerekçeyle yeniden reddedilme riski taşır
- Ret gerekçesi tebliğ edilmemişse bilgi edinme yoluyla gerekçenin talep edilmesi gerekir
- Yatırım tutarının veya sürenin korunması, taşınmazın devir kısıtına ilişkin şerhle ilgilidir
Aile Bireyleri ve İkamet Statüsü
Başvuru süreci devam ederken aile bireylerinin ülkedeki statüsü, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki ikamet izni hükümlerine göre ayrıca yürütülür. Vatandaşlık dosyasındaki gecikme, ikamet izninin süresini kendiliğinden uzatmaz. İki takvimin birlikte izlenmesi, statü boşluğu doğmasını önler.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Yatırımın türü ve başvurunun aşaması değiştiğinde muhatap idare ile dava açma süresi de değişeceğinden, ret kararının tebliğinden hemen sonra dosyanın incelenmesi gerekir.