Mirasbırakanın banka hesabındaki bakiyenin tahsil edilmesi için belirli prosedürler izlenmelidir.
Adımlar
- Mirasçılık belgesi alınır (noter veya sulh hukuk mahkemesi)
- Veraset ilamı hazırlanır
- Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi verilir (4 ay içinde)
- Vergi ödenir veya istisna belgesi alınır
- Bankaya başvurulur
- Hesap mirasçılar arasında paylaştırılır
Veraset ve İntikal Vergisi
- Yakın akraba (eş, çocuk): düşük oran ve yüksek istisna
- Uzak akraba: yüksek oran
- Beyanname zamanaşımı: 4 ay
Mirasçılar Arası Anlaşmazlık
Mirasçılar paranın paylaşımında anlaşamazsa banka tüm bakiyeyi mahkemeye depo edebilir. Mahkeme, mirasçılık belgesindeki paylar oranında dağıtım yapar.
Müşterek Hesaplar
- "Ve" hesap: Tüm sahiplerin onayı şart
- "Veya" hesap: Tek imza yeterli; ancak diğer ortakların hakları korunur
Tek Sahipli Hesap
Mirasçılık belgesindeki paylar oranında dağıtılır.
Terekeye Yönelik Takip ve Mirasçıların Durumu
Mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını ve diğer malvarlığı haklarını doğrudan kazanırken borçlarından da kişisel olarak sorumlu olurlar (TMK m.599/2). Bu nedenle mirasbırakanın borcu için terekeye yönelik takip yapılması mümkündür ve bankadaki mevduat bu takibin konusu olabilir. Mirasçılar bakımından korunma yolu, borç durumunun tahsilattan önce değerlendirilmesidir: miras üç ay içinde reddedilebilir (TMK m.606) ve ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2).
Miras hukuku avukatı önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mirasçı, ölen yakınının banka hesabından tek başına para çekebilir mi?
Kural olarak hayır. Birden çok mirasçı bulunması hâlinde, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir elbirliği ortaklığı doğar. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler (TMK m.640/1-2). Bankadaki mevduat da terekeye dâhil olduğundan, kural olarak tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi ya da yetkili bir temsilci bulunması gerekir.
Mirasçılar anlaşamıyorsa ne yapılabilir?
Miras ortaklığına temsilci atanması istenebilir. TMK m.640/3 uyarınca mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir. Atanan temsilci, ortaklık adına işlem yapma yetkisine sahip olur ve bankadaki işlemler bu yetkiyle yürütülebilir.
Mirasçı, terekedeki hakların korunması için tek başına hareket edebilir mi?
Evet, koruma amaçlı işlemler bakımından farklı bir kural vardır: “Mirasçılardan her biri, terekedeki hakların korunmasını isteyebilir. Sağlanan korumadan mirasçıların hepsi yararlanır.” (TMK m.640/4). Dolayısıyla zamanaşımını kesmek veya bir hakkın kaybını önlemek gibi koruyucu adımlar tek mirasçı tarafından da atılabilir; ancak bu, parayı tek başına tahsil etme yetkisi vermez.
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) nereden alınır?
Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Yabancılık unsuru bulunan ya da nüfus kayıtlarının yetersiz olduğu hâllerde noter belge düzenlemeyerek başvurucuyu mahkemeye yönlendirir. Bankalar, terekeye ilişkin işlemlerde bu belgeyi ve mirasçıların kimliklerini esas alır.
Mirasçılar mirasbırakanın borçlarından sorumlu mudur?
Evet. Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya kazanırlar ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar (TMK m.599/2). Bu nedenle hesaptaki parayı tahsil etmeden önce terekenin borç durumunun değerlendirilmesi gerekir.
Borçlu bir tereke devralınmak zorunda mıdır?
Hayır. Miras üç ay içinde reddedilebilir (TMK m.606); bu süre yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten işler. Ayrıca mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2); bu hâlde üç aylık süre koşulu aranmaz.
Mirasçılardan biri borç batağındaysa ne olur?
TMK m.640/5 bu durumu ayrıca düzenlemiştir: bir mirasçı ödemeden aciz hâlinde ise, mirasın açılması üzerine diğer mirasçılara kanunda öngörülen koruyucu imkânlar tanınmıştır. Somut olayda hangi yolun izleneceği terekenin yapısına göre belirlenir.