5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), yazılımı (bilgisayar programını) "ilim ve edebiyat eseri" kategorisinde korur. Tescil zorunluluğu yoktur; eserin meydana getirilmesi anında koruma başlar.
Korunan Unsur — Kaynak Kod ve Bütün
- Kaynak kod: İnsan tarafından yazılan kod (Python, JavaScript, C++ vb.).
- Derlenmiş kod: Çalıştırılabilir hale getirilmiş.
- Hazırlık materyali: Algoritma, akış şeması, dokümantasyon.
- Ekran tasarımı/UI: Eğer yaratıcılık taşıyorsa.
- Veri tabanı yapısı: Belirli koşullarda.
Korunmayan Unsur
- Algoritma fikri (matematik kuralı kapsamında).
- Programlama dili.
- Genel arayüz konvansiyonları.
- İdeae değil ifadeler korunur (idea-expression dichotomy).
Mali Haklar (FSEK m.21-25)
- Çoğaltma hakkı.
- Yayma hakkı.
- Temsil hakkı.
- Umuma iletim hakkı.
- İşleme (türev) hakkı.
- Bu haklar sözleşmeyle devredilebilir.
Manevi Haklar (FSEK m.14-17)
- Eseri umuma sunma yetkisi.
- Adın belirtilmesi yetkisi.
- Eserin değiştirilmesini engelleme yetkisi.
- Eserin sahipliğinin korunması.
- Manevi haklar devredilemez.
İş Sözleşmesi Çerçevesinde
- FSEK m.18: İşçinin görevleri kapsamında geliştirdiği yazılımın mali hakları işverene aittir.
- Manevi haklar yine işçide.
- Sözleşmede özel düzenleme yapılabilir.
- "Side project" iddiasında ispat yükü işçide.
Açık Kaynak Lisansları
- MIT/BSD: Çok geniş izin (atıf yeterli).
- Apache 2.0: Patent klozu içerir.
- GPL/AGPL: Türev eserin de açık kaynak olması zorunluluğu (copyleft).
- Creative Commons: Yazılım için tercih edilmez.
İhlal Durumunda
- Hukuki dava: El koyma, yayını durdurma, tazminat.
- Cezai dava: FSEK m.71-72 — 1-5 yıl hapis ve adli para.
- Tedbir kararı: Erken aşamada içeriğin kaldırılması.
- İdari süreç: Uygulama mağazaları (Apple App Store, Google Play) şikâyet.
Yargıtay 11. HD — Yerleşik Yaklaşım
11. HD, yazılım telif ihlallerinde "benzerlik analizi"nin teknik bilirkişi tarafından yapılmasını arar; salt fonksiyonel benzerlik yetersiz, kaynak kod düzeyinde ifade kopyası aranır. "Reverse engineering" yoluyla yapılan benzer yazılımın ihlal sayılıp sayılmaması somut olaya bağlıdır.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
İhlal İspatı
- Eserin oluşturulma tarihi (commit history, e-posta).
- İhlal eden eserin elde edilmesi (download, lisanslı satın alma).
- Bilirkişi raporu — kod karşılaştırması.
- Pazardaki etkisi, gelir kaybı.
Pratik Tavsiyeler
- Geliştirme aşamasında commit history (git) titizce tutulmalı.
- Kullanılan açık kaynak kütüphaneler için lisans uyumu kontrolü.
- İş sözleşmelerinde mali hak devri klozu.
- İhlali tespit ettiğinizde noter aracılığıyla ihtarname.
- Bilirkişi raporu için uzman seçimi.
Yazılım telif dosyaları teknik bilirkişi gerektirir. Fikri mülkiyet ve bilişim hukuku avukatı önerilir.