5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), yazılımı (bilgisayar programını) "ilim ve edebiyat eseri" kategorisinde korur. Tescil zorunluluğu yoktur; eserin meydana getirilmesi anında koruma başlar.
Korunan Unsur — Kaynak Kod ve Bütün
- Kaynak kod: İnsan tarafından yazılan kod (Python, JavaScript, C++ vb.).
- Derlenmiş kod: Çalıştırılabilir hale getirilmiş.
- Hazırlık materyali: Algoritma, akış şeması, dokümantasyon.
- Ekran tasarımı/UI: Eğer yaratıcılık taşıyorsa.
- Veri tabanı yapısı: Belirli koşullarda.
Korunmayan Unsur
- Algoritma fikri (matematik kuralı kapsamında).
- Programlama dili.
- Genel arayüz konvansiyonları.
- İdeae değil ifadeler korunur (idea-expression dichotomy).
Mali Haklar (FSEK m.21-25)
- Çoğaltma hakkı.
- Yayma hakkı.
- Temsil hakkı.
- Umuma iletim hakkı.
- İşleme (türev) hakkı.
- Bu haklar sözleşmeyle devredilebilir.
Manevi Haklar (FSEK m.14-17)
- Eseri umuma sunma yetkisi.
- Adın belirtilmesi yetkisi.
- Eserin değiştirilmesini engelleme yetkisi.
- Eserin sahipliğinin korunması.
- Manevi haklar devredilemez.
İş Sözleşmesi Çerçevesinde
- FSEK m.18: İşçinin görevleri kapsamında geliştirdiği yazılımın mali hakları işverene aittir.
- Manevi haklar yine işçide.
- Sözleşmede özel düzenleme yapılabilir.
- "Side project" iddiasında ispat yükü işçide.
Açık Kaynak Lisansları
- MIT/BSD: Çok geniş izin (atıf yeterli).
- Apache 2.0: Patent klozu içerir.
- GPL/AGPL: Türev eserin de açık kaynak olması zorunluluğu (copyleft).
- Creative Commons: Yazılım için tercih edilmez.
İhlal Durumunda
- Hukuki dava: El koyma, yayını durdurma, tazminat.
- Cezai dava: FSEK m.71-72 — 1-5 yıl hapis ve adli para.
- Tedbir kararı: Erken aşamada içeriğin kaldırılması.
- İdari süreç: Uygulama mağazaları (Apple App Store, Google Play) şikâyet.
Yargıtay 11. HD — Yerleşik Yaklaşım
11. HD, yazılım telif ihlallerinde "benzerlik analizi"nin teknik bilirkişi tarafından yapılmasını arar; salt fonksiyonel benzerlik yetersiz, kaynak kod düzeyinde ifade kopyası aranır. "Reverse engineering" yoluyla yapılan benzer yazılımın ihlal sayılıp sayılmaması somut olaya bağlıdır.
İhlal İspatı
- Eserin oluşturulma tarihi (commit history, e-posta).
- İhlal eden eserin elde edilmesi (download, lisanslı satın alma).
- Bilirkişi raporu — kod karşılaştırması.
- Pazardaki etkisi, gelir kaybı.
Pratik Tavsiyeler
- Geliştirme aşamasında commit history (git) titizce tutulmalı.
- Kullanılan açık kaynak kütüphaneler için lisans uyumu kontrolü.
- İş sözleşmelerinde mali hak devri klozu.
- İhlali tespit ettiğinizde noter aracılığıyla ihtarname.
- Bilirkişi raporu için uzman seçimi.
Yazılım telif dosyaları teknik bilirkişi gerektirir. Fikri mülkiyet ve bilişim hukuku avukatı önerilir.