Yargıtay 1. Ceza Dairesi E.2023/5373 K.2023/6945

İlgili kararın kanun yararına bozulması Ahlat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan ...un, terör örgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasının infazı sırasında kurum bünyesinde çalışmak istediği yönündeki talebinin kabulüne, karardan bir örneğinin hükümlünün kurum içi hizmetlerinde çalıştırma talebinin yerine getirilmesi için ilgili infaz kurumu müdürlüğüne gönderilmesine ilişkin Bitlis İnfaz Hâkimliğinin 09.03.2022 tarihli ve 2022/653 Esas, 2022/655 Karar sayılı kararına yönelik Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan itirazın reddine dair mercii Bitlis

1. Ağır Ceza Mahkemesinin 31.03.2022 tarihli ve 2022/250 değişik iş sayılı kararı ile ilgili olarak. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 12.05.2023 tarihli ve 94660652-105-13-22695-2022-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.07.2023 tarihli ve 2023/60310 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü;

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.07.2023 tarihli ve 2023/60310 sayılı kanun yararına bozma isteminin. 1) 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun "İnfaz hakimliklerinin görevleri" başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır :1.

Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması,

dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak" şeklinde, 5 ... maddesinde, "Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir" şeklinde yer alan düzenlemelere nazaran,

Ceza infaz kurumunun barındırdığı hükümlülerin çalışmalarına ilişkin işlem ve faaliyetlerine yönelik İnfaz Hakimliğine şikayette bulunulabileceği, fakat söz konusu yolun işletilebilmesi için öncelikle hükümlüler hakkında ceza infaz kurumunca gerçekleştirilmiş bir işlem ve faaliyetin olmasının gerektiği, nitekim bu durumda söz konusu faaliyetin veya işlemin infaz hakimliğince denetlenebileceği, aksi halde infaz hakimliğinin idarenin yerine geçerek bir karar vermesinin mümkün olmadığı, Somut olayda ise, çalışmak istediği yönündeki talebine ilişkin idarece verilmiş bir kararın bulunmadığı,

hükümlünün şikayetine konu meselenin esasen, başvurması halinde, öncelikle ceza infaz kurumu idaresi tarafından değerlendirilebilecek ve hakkında bir işlem veyahut faaliyet gerçekleştirilebilecek hususlardan olduğunun anlaşılması karşısında, Hükümlünün talebi ile ilgili olarak öncelikle ilgili Ceza İnfaz Kurumuna müracaat etmesini müteakip, ceza infaz kurumunca yapılacak işlem veya faaliyet sonrasında kararın veya uygulamanın beğenilmemesi halinde şikayet hakkının kullanılmasının gerektiği, ancak bu halde ceza infaz kurumu işleminin denetlenmesi imkanının olacağı, dosya kapsamında ise,

şikayet ve karar tarihinde hükümlünün talebine dair önceden ceza infaz kurumuna başvurulması sonucu verilmiş veya yapılmış infaz hakimliğince incelenebilir bir ceza infaz kurumu işlemi ya da faaliyeti bulunmadığı cihetle, idarenin yerine geçerek bir karar verilmesinin mümkün olmadığı nazara alınmadan, talep hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesinde, Kabule göre de, 2) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un ''Hükümlülerin Çalıştırılması'' başlıklı 29 uncu maddesinde;

''(1) Kurum hekimi tarafından ruhsal ve bedensel olarak sağlıklı olduğu belirlenen meslek sahibi olmayan hükümlüler ile meslek sahibi olan istekliler, kurum imkânları ölçüsünde belirlenen ücret karşılığında atölye veya işyurtlarında çalıştırılabilirler....'' şeklindeki, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin ''Hükümlülerin Çalıştırılması'' başlıklı 81 ... maddesinde, ''(1) Kurum hekimi tarafından ruhsal ve bedensel olarak sağlıklı olduğu belirlenen meslek sahibi olmayan hükümlüler ile meslek sahibi olan istekliler, kurum imkanları ölçüsünde belirlenen ücret karşılığında,

atölye veya işyurtlarında, 5275 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesinde belirtilen hususlar dikkate alınarak çalıştırılabilir.'' şeklindeki, Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri İle Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmeliğin ''Çalışma'' başlıklı 81 nci maddesinde, ''(1) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanlar hariç diğer hükümlüler, kurum iç hizmetlerinde veya mevcut işkollarında 5275 sayılı Kanun'un 30 ve 31 ... maddelerinde belirtilen esaslara göre çalıştırılabilir.'' şeklindeki düzenlemeler gözetildiğinde, Dosya kapsamına göre,

anılan ceza infaz kurumunda kalan hükümlünün çalışmak istediği yönündeki talebinin karşılanmaması üzerine Bitlis İnfaz Hakimliğine başvuran hükümlünün şikayetinin kabulüne karar verilmiş ve Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan itirazın da reddine karar verilmiş ise de, yukarıda bahsi geçen hükümlerde ''çalıştırılabilir'' demek suretiyle Cezaevi Müdürlüğü'ne takdiri bir yetki verildiği, bu hükümlerin emredici hükümler olmadığı, hükümlünün çalıştırılıp çalıştırılmayacağı hususunda karar verme yetkisinin Cezaevi Müdürlüğü'nde olduğu,

kurum imkanları ve güvenlik zaafiyeti dolayısıyla hükümlünün talebinin karşılanamaması konusunda yasal dayanağının bulunması zorunluluğunun da bulunmadığı gözetilmeden, itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin, (1), (2) ve (3) üncü fıkraları. (1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.

(2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir. (3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.

Şeklinde düzenlenmiştir. 2. 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu’nun 4 ve 6 ncı madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, İnfaz Hakimliğinin görevinin ceza infaz kurumunda yer alan tutuklu ve hükümlülere ilişkin cezaevi idaresinin eylem ve işlemlerinin şikayet yolu ile kanun veya diğer mevzuat hükümleri ile hukukun genel ilkelerine uygunluğunun denetlenmesine ilişkin olduğu, İnfaz Hakimliğince hükümlü veya tutuklu tarafından yapılan şikayetin kabulü halinde cezaevi idaresi tarafından verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verilebilecektir.

3. Somut olayda hükümlünün cezaevi idaresine verdiği çalışmak istediğine dair 31.12.2021 tarihli dilekçesi üzerine cezaevi idaresi tarafından verilmiş veya yapılmış İnfaz hakimliğince denetlenebilecek karar, işlem ya da faaliyet bulunmadığı anlaşılmakla, öncelikle bu dilekçenin cezaevi idaresine gönderilerek,

hükümlünün talebi ile ilgili bir değerlendirme yapılmasının istenmesi ve bu değerlendirme sonucu verilen karar ya da işlemin şikayete konu edilmesi durumunda incelenerek karar verilmesi gerekirken, hükümlünün doğrudan İnfaz hakimliğine verdiği 08.03.2022 tarihli dilekçesi üzerine İnfaz hakimliğinin idarenin yerine geçerek verdiği karara karşı yapılan itirazın bu sebeple kabulü yerine reddine dair itiraz merciince verilen karar Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR