Yargıtay 1. Ceza Dairesi E.2024/3214 K.2024/3638

Görevlendirilmesi talebinin Ankara Adli Yargı İlk Derece Komisyon Başkanlığı Hakim İşleri Bürosundan istenilmesine KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması Ankara

15. Asliye Ceza Mahkemesinin, 23.12.2021 tarihli ve 2021/902 Esas, 2021/1050 Karar sayılı kararı ile hükümlü hakkında kasten yaralama suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 86/2, 86/3-a, 62, 53. maddeleri uyarınca ayrı ayrı iki defa 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ilişkin hükümlere yönelik sanık müdafiinin istinaf başvurusunun Ankara Bölge Adliye Mahkemesi

1. Ceza Dairesinin, 16.02.2022 tarihli ve 2022/274 Esas, 2022/292 Karar sayılı kararı esastan reddine karar verilerek kesinleşmesini müteakip, hükümlü tarafından yargılamanın yenilenmesi talep edilmesi üzerine, asıl kararı veren hâkimin davadan çekinmesine ve yeni bir hâkim görevlendirilmesi için dosyanın merciine gönderilmesine ilişkin Ankara

15. Asliye Ceza Mahkemesinin, 23.06.2023 tarihli ve 2021/902 Esas, 2021/1050 Karar sayılı ek kararını takiben, yeni bir hâkim görevlendirilmesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair merci Ankara 13. Ağır Ceza Mahkemesinin, 23.06.2023 tarihli ve 2023/702 Değişik İş sayılı kararının kesin olmakla 23.06.2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 11.03.2024 tarihli ve 2023/30703 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 02.04.2024 tarihli ve KYB-2024/31797 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 02.04.2024 tarihli ve KYB-2024/31797 sayılı kanun yararına bozma isteminin. "Benzer bir olaya ilişkin Yargıtay

15. Ceza Dairesinin 20.02.2017 tarihli ve 2017/14676 esas, 2017/6284 karar sayılı ilâmında yer alan '...5271 sayılı CMK’nın 'Hâkimin davaya bakamaması ve reddi' başlıklı beşinci bölümündeki düzenlemelerde yer alan 'Mercii' kelimesiyle yargılama faaliyetine doğrudan katılan yargı süjelerinin kastedilmesi ve adli yargı adalet komisyonu başkanlıklarının yargısal bir görevleri bulunmayıp,

böyle bir faaliyete iştiraklerinin söz konusu olmaması yanı sıra görevlendirilen hâkimin başka yere atamasının yapılması nedeniyle görevinden geçici ayrılmasının söz konusu olmaması nedeniyle 2802 sayılı Kanun’un 115. maddesindeki şartların da oluşmaması nedeniyle kanun yararına bozmaya atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden..BOZULMASINA...' şeklindeki açıklamalar ile, 5271 sayılı Kanun’un 'Hakimin çekinmesi ve inceleme mercii' başlıklı 30. maddesinde yer alan, '(1) Hâkim, yasaklılığını gerektiren sebeplere dayanarak çekindiğinde; merci, bir başka hâkimi veya mahkemeyi davaya bakmakla görevlendirir.

(2) Hâkim, tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler ileri sürerek çekindiğinde, merci çekinmenin uygun olup olmadığına karar verir. Çekinmenin uygun bulunması halinde, davaya bakmakla bir başka hâkim veya mahkeme görevlendirilir. (3) Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yapılan işler hakkında 29. madde hükmü uygulanır.' şeklindeki düzenlemeler nazara alındığında, Ankara

13. Ağır Ceza Mahkemesinin 23.06.2023 tarihli ve 2023/702 değişik iş kararı ile yargılamanın yenilenmesi talebi kapsamında yeni hâkim görevlendirilmesi konusunda mahkemenin yasal bir yetkisinin bulunmadığı ve talebin Ankara Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı Hakim İşleri Bürosundan istenilmesine yönelik karar verilmiş ise de, 5271 sayılı Kanun'un 23/3. maddesinde yer alan 'Yargılamanın yenilenmesi hâlinde önceki yargılamada görev yapan hâkim aynı işte görev alamaz.' şeklindeki düzenleme ile aynı Kanun’un 318/1. maddesindeki 'Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur.

Bu mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına karar verir.' şeklindeki düzenleme karşısında, ilk kararı veren hâkimin olayla ilgili kanaatinin oluştuğu, görüşünün ilk hükümle belirginleştiği, yeniden yargılama aşamasında ya da bu aşamaya götürecek talebin kabule değer olup olmadığına dair vereceği kararda önceki kanaat ve görüşünün etkisi altında kalabileceği, bu nedenle adil yargılama hakkının bir uzantısı olarak olaya tamamen yabancı, farklı bir hâkimin yargılamanın yenilenmesi talebini incelemesi gerektiği cihetle,

mahkûmiyet hükmünü veren hâkimin yargılamanın yenilenmesi talebini değerlendiremeyeceği gibi merci tarafından hâkim tayin edilmesi gerektiği gözetilmeden, talebin kabulü yerine yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.' Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun’un, Yenileme isteminin kabule değer olup olmadığı kararı ve mercii başlıklı 318. maddesinin, inceleme konusu ile ilgili olan birinci fıkrasına yer alan; “(1) Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur.

Bu mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına karar verir.” 5271 sayılı Kanun'un, Yargılamaya katılamayacak hâkim başlıklı 23. maddesinin, inceleme konusu ile ilgili olan üçüncü fıkrasında yer alan; "(3) Yargılamanın yenilenmesi halinde, önceki yargılamada görev yapan hâkim, aynı işte görev alamaz." şeklindeki düzenlenmeler uyarınca ilk kararı veren hâkimin olayla ilgili kanaatinin oluştuğu, görüşünün ilk hükümle belirginleştiği, yeniden yargılama aşamasında ya da bu aşamaya götürecek talebin kabule değer olup olmadığına dair verilecek kararda, önceki kanaat ve görüşünün etkisi altında kalabileceği,

bu sebeple adil yargılanma hakkının bir uzantısı olarak olaya tamamen yabancı, farklı bir hâkimin yargılamanın yenilenmesi talebini incelemesi gerekmektedir. 2. Bu kapsamda inceleme konusu dava dosyası değerlendirildiğinde. Ankara

15. Asliye Ceza Mahkemesinin, 23.12.2021 tarihli ve 2021/902 Esas, 2021/1050 Karar sayılı kararı ile hükümlü hakkında kasten yaralama suçundan verilen mahkûmiyet hükümlerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi nedeniyle kesinleşmelerinden sonra hükümlü tarafından yapılan yargılamanın yenilenmesi talebi üzerine, Mahkemece 23.06.2023 tarihli ek karar ile "hâkimin davadan çekinmesine ve yeni bir hâkim görevlendirilmesi için dosyanın mercine gönderilmesine" karar verildiği, merci Ankara

13. Ağır Ceza Mahkemesince "yargılanmanın yenilenmesi talebinin değerlendirilmesi için Hâkim Görevlendirilmesi talebinin Ankara Adli Yargı İlk Derece Komisyon Başkanlığı Hâkim İşleri Bürosundan istenilmesine" karar verildiği belirlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun'un, Hâkimin çekinmesi ve inceleme mercii kenar başlıklı 30. maddesinde yer alan; "(1) Hâkim, yasaklılığını gerektiren sebeplere dayanarak çekindiğinde; merci, bir başka hâkimi veya mahkemeyi davaya bakmakla görevlendirir. (2) Hâkim, tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler ileri sürerek çekindiğinde, merci çekinmenin uygun olup olmadığına karar verir. Çekinmenin uygun bulunması halinde, davaya bakmakla bir başka hâkim veya mahkeme görevlendirilir.

(3) Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yapılan işler hakkında 29 uncu madde hükmü uygulanır.” şeklindeki düzenlemede yer alan “merci” kelimesi ile 5271 sayılı Kanun'un genel sistematiği incelendiğinde yargılama faaliyetine doğrudan katılan yargı sujelerinin kastedildiği ve çoğunlukla “yargı mercii” ifadesinin kullanıldığı, diğer kurum veya makamların ise “resmi merci” olarak adlandırılmasının yanında adli yargı adalet komisyonu başkanlıklarının yargısal görevi bulunmayıp böyle bir faaliyete iştiraklerinin de söz konusu olmadığı tespit edilmiştir.

4. 5271 sayılı Kanun'un 23/3. maddesinde yer alan yargılamanın yenilenmesi hâlinde, önceki yargılamada görev yapan hâkimin, aynı işte görev alamayacağı şeklindeki düzenleme uyarınca hükümlünğn yargılamanın yenilenmesi talebinin, önceki yargılamada görev yapan hâkim dışında bir hâkim tarafından değerlendirilmesinin gerekmesi nedeniyle çekinme kararı üzerine başka bir hâkim görevlendirilmesi gerektiği dikkate alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi, Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR