Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2007/11831 K.2008/1197

Taraflar arasında görülen davada; Davacı, kayden maliki bulunduğu 5 parsel sayılı taşınmazını bedelsiz olarak davalı oğluna gerçekte ölene kadar bakacağı inancı ile onun tarafından kandırılmak suretiyle bedelsiz olarak satış yoluyla temlik ettiğini,ancak davalının kendisini evden çıkardığını ileri sürerek,tapunun iptali ile adına tescili isteğinde bulunmuştur. Davalı, davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Mahkemece,yazılı delille kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiştir. Karar,davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla;Tetkik Hakimi raporu okundu,düşüncesi alındı.Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Dava,tapu iptali ve tescili; isteğine ilişkindir. Mahkemece, ileri sürülen iddianın taraf muvazaası olduğu,ancak yazılı belge ile kanıtlanamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de vakıaları bildirmek taraflara hukuki nitelemeyi yaparak buna uygulanacak yasal düzenlemeyi tayin ve tespit etmek hakime aittir.O halde somut olayda iddianın ileri sürülüş biçimi ve dava dilekçesinin içeriğine göre,davada hile hukuksal nedenine dayanıldığı açıktır.

Ne var ki mahkemeci bu konuda bir araştırma yapıldığı söylenemez.

Bilindiği üzere;hile,genel olarak bir kimseyi irade beyanında bulunmaya,özellikle sözleşme yapmaya sevketmek için onda kasten hatalı bir kanı uyandırmak,veya esasen var olan hatalı bir kanıyı koruma yahut devamını sağlamak şeklinde tanımlanır. Hata da yanılma hilede yanıltma söz konusudur.B.K'nun 28/l maddesinde açıklandığı üzere taraflardan biri diğer tarafın kasıtlı aldatmasıyla sözleşme yapmaya yöneltilmişse hata esaslı olmasa bile aldatılan taraf için sözleşme bağlayıcı sayılamaz.Değinilen koşulların varlığı halinde aldatılan taraf hakkını kullanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili (makable Şamil) olarak ortadan kaldırabilir ve verdiği şeyi geri isteyebilir.

Öte yandan,hile her türlü delille isbat edilebileceği gibi iptal hakkının kullanılması hiç bir şekle bağlı değildir.Hilenin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde karşı tarafa yöneltilecek bir irade açıklaması, defi yahut dava yoluylada kullanılabilir.