Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2008/4164 K.2008/5704

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı,miras bırakanın 3008 ve 3812 parsel sayılı taşınmazlarını torunu E. Ö.a verdiği vekaletle davalıya satış suretiyle temlik ettiğini, yapılan temliklerin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu gibi murisin ehliyetsiz olduğunu, davalının iyiniyetli bulunmadığını ileri sürerek payı oranında iptal ve tescile karar verilmesini istemiştir.

Davalı, iyiniyetli olduğunu, bedelini ödeyerek taşınmazları satın aldığını belirtip, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, miras bırakanın akit tarihinde hukuki ehliyetinin bulunduğu, yapılan temlikin muvazaalı olmadığı gibi davalının da kötüniyetli olduğunun kanıtlanamadığı, 3812 parsel sayılı taşınmazın dava dışı üçüncü kişi adına kayıtlı olduğu gerekçeleri ile 3008 parsel hakkında esas yönünden ve 3812 parsel hakkında husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dava, ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptal ve tescil isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; miras bırakan Ü.Ö.adına bulunan çekişme konusu 3008 ve 3812 parsel sayılı taşınmazların 19.8.2005 tarihli akitle vekil E.Ö.tarafından davalıya satıldığı, bu taşınmazlardan 3812 parselin 20.4.2007 tarihinde davalı tarafından dava dışı üçüncü kişiye satıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, 3812 parsel yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiş olması doğrudur. Davacının bu yöne değinen temyiz itirazları yerinde değildir, reddine

Ancak, çekişme konusu 3008 parsel sayılı taşınmaz yönünden temyiz itirazlarına gelince; davacı, muvazaa iddiasının yanında miras bırakanın ehliyetsiz olduğunu da ileri sürmüştür. Nevar ki, ehliyetsizlik konusunda mahkemece yapılan inceleme yeterli değildir.

Bilindiği üzere; davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gücü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yükümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez.

Nitekim Medeni Kanunun "fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir" biçimindeki 9. maddesi hükmüyle hak elde edebilmesi, borç (yükümlülük) altına girebilmesi, fiil ehliyetine bağlamış. 10. maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşulu olarak ayırtım gücü ile ergin (reşit) olmayı kabul ederek "ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan bir ergin kişinin fiil ehliyeti vardır." hükmünü getirmiştir.

"Ayırtım gücü" eylem ve işlev ehliyeti olarak ta tarif edilerek aynı yasanın 13. maddesinde "yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk yada bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes bu kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” denmek suretiyle açıklanmış, ayrıca ayırtım gücünü ortadan kaldıran önemli nedenlerden bazılarına değinilmiştir.

Önemlerinden dolayı bu ilkeler, söz konusu yasa ile öteki yasaların çeşitli hükümlerinde de yer almışlardır.

Hemen belirtmek gerekir ki, Medeni Kanununun 15. maddesinde de ifade edildiği üzere, ayırtım gücü bulunmayan kimsenin geçerli bir iradesinin bulunmaması nedeniyle, kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, yapacağı işlemlere sonuç bağlanamayacağından karşı tarafın iyi niyetli olması o işlemi geçerli kılmaz. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 11.6.1941 tarih 4/21)

Yukarıda sözü edilen ilkelerin ve yasa maddelerinin ışığı altında olaya yaklaşıldığında bir kimsenin ehliyetinin tesbitinin şahıs ve mamelek hukuku bakımından doğurduğu sonuçlar itibariyle ne kadar büyük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkar.

Bu durumda, tarafların gösterecekleri, tüm delillerin toplanılması tanıklardan bu yönde açıklayıcı, doyurucu somut bilgiler alınması, varsa ehliyetsiz olduğu iddia edilen kişiye ait doktor raporları, hasta müşahede kağıtları, film grafilerinin eksiksiz getirtilmesi zorunludur.

Bunun yanında, her ne kadar H.U.M.K.’nun 286 maddelerinde belirtildiği gibi bilirkişinin “rey ve mutaalası” hakimi bağlamaz ise de, temyiz kudretinin yokluğu, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk gibi salt biyolojik nedenlere değil, aynı zamanda bilinç, idrak, irade gibi psikolojik unsurlara da bağlı olduğundan, akıl hastalığı, akıl zayıflığı gibi biyolojik ve buna bağlı psikolojik nedenlerin belirlenmesi, çok zaman hakimlik mesleğinin dışında özel ve teknik bilgi gerektirmektedir.

Hele ayırt etme gücünün nisbi bir kavram olması kişiye eylem ve işleme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını da gerekli kılmaktadır. Esasen Medeni Kanunun 409/2 maddesi akıl hastalığı veya akıl zayıflığının bilirkişi raporu ile belirleneceğini öngörmüştür.

Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan ilkeler ve yasa hükümleri çerçevesinde öncelikle kamu düzeniyle ilgili olan ehliyetsizlik iddiası yönünden bir araştırma ve inceleme yapılarak, miras bırakanın ehliyetli olup olmadığının kesin olarak saptanması, ehliyetli olduğunun anlaşılması durumunda dayanılan diğer hukuki sebep muris muvazaası yönünden toplanan ve toplanacak tüm delillerin muris muvazaası yönünden değerlendirilmesi, varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.