Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2009/10276 K.2010/595

Taraflar arasında görülen davada; Davacılar, miras bırakanları S. U.'ın 3485 parsel sayılı taşınmazını mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla ve muvazaalı şekilde davalıya temlik ettiğini, ayrıca temlik tarihinde miras bırakanın ehliyetsiz olduğunu, işlemin bu nedenle geçersiz olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescili olmadığı takdirde tenkis isteğinde bulunmuşlardır.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, miras bırakanın temlik tarihinde ehliyetli olduğunun Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlendiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacılar vekili tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 26.01.2010 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden vekili Avukat .... geldi davetiye tebliğine rağmen temyiz edilen Av..... gelmedi yokluğunda duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi ...... tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil olmadığı takdirde tenkis isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacıların miras bırakanı S. U.ın maliki olduğu 3485 parsel sayılı taşınmazını 08.03.2007 tarihinde tapuda yapılan satış işlemi ile davalıya temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Davacıların, miras bırakanın akit tarihinde ehliyetsiz bulunduğunu, kaldı ki, yapılan temliki işlemin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açtıkları görülmektedir.

Hemen belirtilmelidir ki, davada dayanılan maddi olaylar bakımından birkaç hukuki nedenin bir arada gösterilmesinde ilke olarak usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur.

Bu durumda, öncelikle miras bırakanın hukuki ehliyetinin bulunduğu Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlendiğine göre, ehliyetsizlik yönünden davanın reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, ehliyetsizlik yanında davada muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak tapu iptali ve tescili olmadığı takdirde tenkis isteğinde bulunulduğu halde, Mahkemece, bu hususta bir değerlendirme yapılmadığı gibi muris muvazaası yönünden yapılan araştırmanın da hüküm kurmaya elverişli ve yeterli olmadığı görülmektedir.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa,niteliği itibariyle nispi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmeside Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tesbitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır.

Öte yandan miras bırakanın sağlığında mal varlığının tamamını veya bir kısmını,mirasçıları arasında hoş görü ile karşılanabilecek makul ölçüler içerisinde paylaştırmışsa mirasçısından mal kaçırma iradesinden söz etme olanağı yoktur. O halde miras bırakanın denkleştirme yapıp yapmadığı üzerinde durulması, miras bırakandan tüm mirasçılarına intikal eden, taşınır, taşınmaz ve hakların araştırılması,tapu kayıtları ve varsa öteki delil ve belgelerin mercilerinden getirtilmesi, her bir mirasçıya geçirilen malların ve hakların nitelikleri ve değerleri hakkında uzman bilirkişiden rapor alınarak paylaştırmanın mı ? yoksa mal kaçırma amacın mı ? üstün tutulduğunun aydınlığa kavuşturulması zorunludur.

O halde; yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde tarafların delillerinin eksiksiz toplanması, toplanan ve toplanacak delillere göre muris muvazaası ve tenkis hukuksal nedenlerine dayalı isteğin değerlendirilmesi; hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin eksik soruşturmayla yetinilerek yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.