Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2009/5626 K.2009/8350

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, paydaşı bulunduğu 1640 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binanın 2. katına çıkış merdiveni ve tuvaletinin davalı tarafından yıkılarak haksız müdahalede bulunulduğunu ileri sürüp, elatmanın önlenmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, fiili kullanım biçimine göre davacı dairesine çıkarken kullanılan merdiven ve tuvaletin davalı tarafından yıkıldığı saptandığında davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü. -KARAR-

Dava, paydaşlar arasında el atmanın önlenmesi isteğine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne ve eski hale getirme yoluyla zararın giderilmesine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, çekişmeli taşınmazın paylı mülkiyet üzere bulunduğu,taraflar ve dava dışı kişilerin taşınmazda paydaş oldukları ve taraflar arasındaki çekişmenin TMK 688 ve devam eden madde hükümleri gözetilmek suretiyle çözüme kavuşturulacağı kuşkusuzdur.

Bilindiği üzere, paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir.

Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şuyun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir.

Bilindiği üzere M.K.nun 706, B.K.nun 2l3, T.K.nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz.

Ne var ki taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak ( fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şuyun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, " akte vefa" kuralının yanında M.K.nun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir.

Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.

O halde, paydaşlar arasındaki el atmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, M.K.nun müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.

Somut olaya gelince; yukarıda belirtilen ilkeler gözetildiğinde mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermeye elverişli olmadığı gibi HUMK 74. maddesi hükmü gözardı edilerek sonradan yapılan eklemeyle istek aşılmak suretiyle eski hale getirme yönünden de karar verilmiş olması doğru değildir.