Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2010/6872 K.2010/7745

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, maliki olduğu 37 ve 53 parsel sayılı taşınmazların satışı için davalı G.'a verdiği vekaletname ile diğer davalı N.a değerinin çok altında bir bedelle satış göstermek suretiyle vekalet görevi kötüye kullanılarak devredildiğini, ondanda 53 parselin diğer davalıya satıldığını, satış bedelinin ödenmediğini ileri sürerek, tapu iptal ve tescile ya da tazminata karar verilmesini istemiştir

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, vekalet görevinin kötüye kullanıldığı ancak davalı İ.'in kötüniyetli olduğunun kanıtlanamadığı gerekçeleri ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalılar G. ve N. vekilince süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, tapu iptal ve tescil ya da tazminat isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının maliki olduğu 37 ve 53 parsel sayılı taşınmazların 22.9.2008 tarihli vekaletname ile vekil kıldığı davalı G.tarafından 15.10.2008 de vekilin eşi diğer davalı N.’a satış suretiyle temlik edildiği, N.’ın da 53 parseli yine vekili olan eşi G.tarafından 25.2.2009 da diğer davalı İ. satış yoluyla devrettiği, satış bedeli olarak davacıya toplam 50.000,00 TL lik senet verildiği, sonrasında tarafların anlaşması ile 50.000,00 TL tutarındaki senetlerin iptal edilerek yerine 15.000,00 TL meblağlı senet verildiği ve bu şekilde bedel üzerinde mutabık kalındığı anlaşılmaktadır.

Davacı, anılan bu temliklerin vekalet görevinin kötüye kullanılması suretiyle gerçekleştirildiğini ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekalet bağıtını düzenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülüğünden doğar.

Borçlar Kanununda sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 390/2 maddesinde "vekil, müvekkiline karşı vekaleti hüsnüniyetle ifa ile mükelleftir..." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır.

Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur.

Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi,ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu gözardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin birinci fıkrası uyarınca sorumlu olur.

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi Medeni Kanunun 3. maddesi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Ne varki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, Medeni Kanunun 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu olarak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdığından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Somut olaya gelince; tarafların taşınmazların satış bedeli üzerinde anlaştıkları, karşılık olmak üzere davacının senet aldığı ve anılan bu husus yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde vekalet görevinin kötüye kullanılmasından bahsedilemeyeceği açıktır. Esasen, taraflar arasındaki çekişmenin satış bedelinin ödenmemesinden kaynaklandığı da sabittir.

Hemen belirtilmelidir ki; B.K. nun 217. maddesi delaletiyle 211. maddesi hükmü uyarınca akit tarihinde satış bedeli ödenmediği takdirde taşınmazın mülkiyetinin iade edileceğine dair bir ihtirazi kayıt dermeyan edilmediğine göre, açılan iptal ve tescil davasının dinlenilmesine olanak yoktur. Pek tabiidir ki; davacının elindeki senedi icraya koymak suretiyle alacağına kavuşması olanaklıdır. Bu durumun ise eldeki davayı etkileyeceği de söylenemez.

Hal böyle olunca; davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve yasal olmayan gerekçelerle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru değildir.