Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2010/8671 K.2010/10570

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, paydaşı olduğu 3768 ada 1 parsel sayılı taşınmazın paydaşlarından olan davalıların, taşınmaza yapılanmak suretiyle müdahale ettiklerini ileri sürerek, elatmanın önlenmesine ve yıkıma karar verilmesini istemiştir.

Davalılar, davaya karşı beyanda bulunmamışlardır.

Mahkemece, çekişme konusu taşınmaza davalıların müdahaleleri olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi ve yıkım isteklerine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Somut olayda, dava konusu taşınmaz, taraflar ve dava dışı kişiler arasında paylı mülkiyet üzere kayıtlı olup, mahkemece özel parselasyon ya da fiili kullanma biçimi oluşup oluşmadığı araştırılmamıştır. Ayrıca, mahkemece icra edilen her iki keşif de, uyuşmazlığı açıklığa kavuşturabilecek nitelikte olmadığı gibi, 05.11.2009 tarihli keşifteki dava dışı K.G. isimli şahsın beyanı da tarafları bağlayıcı olamaz.

Bilindiği üzere, Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman istiyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir.

Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şuyun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir.

Bilindiği üzere M.K.nun 706, B.K.nun 2l3, T.K.nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz.

Ne varki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak ( fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şuyun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, " ahde vefa" kuralının yanında M.K.nun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir.

Aksi halde, pekçok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.

O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, M.K.nun müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.

Hal böyle olunca, yeniden yerinde keşif icrası ile, yukarıda belirtilen ilkeleri kapsar biçimde araştırma ve inceleme yapılması, özel parselasyon veya fiili kullanma biçimi var ise, çekişmeli bölümün hangi paydaşın payına özgülendiğinin belirlenmesi, aksi halde uyuşmazlığın paylı mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmesi, davacının taşınmazda kullandığı çekişmesiz olarak kullandığı bir yer bulunup bulunmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, noksan soruşturma ile yetinilerek karar verilmiş olması doğru değildir.