Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/1180 K.2012/3912

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı vekili, davalı ile müvekkili arasında ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapıldığını, ve 1 ile 74 sayılı parsellerdeki davacı paylarının davalıya devredildiğini, buna rağmen davalının müvekkiline bakmayıp eziyet ettiğini ileri sürerek, ölünceye kadar bakma aktinin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, taraflar arasındaki ölünceye kadar bakma sözleşmesinin usul ve yasaya uygun olduğu, buna dayanılarak yapılan tescilin de geçerli bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Davacı, 1 ve 74 sayılı parsellerdeki paylarını davalı yeğenine 01.12.2006 tarihinde ölünceye kadar bakıp gözetme koşulu ile temlik ettiğini, ancak davalı tarafından bakılmadığını ileri sürerek, eldeki davayı açmıştır.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

İddianın içeriği ve ileri sürülüş biçimi itibari ile, dava, temlik yapan davacının ehliyetsizliğine ya da düzenlenen ölünceye kadar bakma sözleşmesinin geçersizliğine dayandırılmamış, anılan sözleşme gereklerinin, diğer bir deyişle bakım görevinin davalı tarafından yerine getirilmediği ileri sürülmüştür.

Bilindiği üzere, ölünceye kadar bakıp gözetmek sözleşmesi basitçe, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen, bazı yönleri itibarıyla talih ve tesadüfe, ayrıca şekle bağlı bir sözleşme şeklinde tanımlanabilir. Nitekim, söz konusu sözleşme B.K.nun 511. maddesinde, “kaydı hayat ile bakma mukavelesi, akitlerden birinin diğerine ölünceye kadar bakmak ve onu görüp gözetmek şartıyla bir mamelek yahut bazı malların temlikini iltizam etmesinden ibaret olan bir akit” olarak tarif edilmiştir.

Anılan Yasa'nın bu ve devamı maddelerinin açık hükümlerinde belirtildiği gibi, ölünceye kadar bakım sözleşmesi ile bakım alacaklısı sözleşmeye konu olan mamelek veya bazı mallarının mülkiyetini bakım borçlusuna geçirme, bakım borçlusu da kural olarak bakım alacaklısını kendi ailesi içerisine alıp, ona özenle ölünceye kadar bakıp gözetmek yükümlülüğü altına girer. Hemen belirtmek gerekir ki, bakım borçlusunun bakıp gözetmek yükümlülüğü, aksi kararlaştırılmadığı sürece bakım alacaklısını ailesi içerisine alıp ikametini temin etme yanında besleme, giydirme,

hastalığında hekime götürüp gerekli ihtimamı gösterme, manevi yönden her türlü yardım ve desteği sağlama gibi ödevleri de içerisine alır. Kuşkusuz bakım borçlusu yükümlülüklerini yerine getirirken, aldığı malların kıymetine, bakım alacaklısının önceden sahip olduğu içtimai mevkiine ve hakkaniyet kurallarına göre hareket etmek zorundadır.

Öte yandan, yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin sonuçları BK.nun 5l7. maddesinde açıklanmış sözleşmeden doğan ödevlere aykırılık yüzünden ilişki çekilmez olmuşsa, ya da başka önemli nedenlerle ilişkinin sürdürülmesi aşırı ölçüde güçleşmiş veya olanaksız hale gelmişse taraflardan herbirinin tek yanlı olarak sözleşmeyi fesh etme, verdiği şeyi geri alma hatta karşı tarafın kusurlu olması halinde tazminat isteme hakkı tanınmıştır.

O halde, yükümlülüklerini yerine getirmeyen bakım borçlusuna karşı bakım alacaklısı her zaman fesih hakkını kullanabilmekte, fesih geçmişe etkili (makable şamil) olmak üzere sözleşmeyi sona erdirdiğinden verdiği şeyi de geri isteyebilmektedir.

Diğer taraftan, BK.nun 517/son maddesi hükmüne göre; Hakim mukaveleyi feshedecek yerde, iki taraftan birinin talebi ile yahut re’sen artık birlikte yaşamalarına nihayet verip buna mukabil alacaklıya kaydı hayat ile bir irat tahsis edebilir.”

Uyuşmazlığın değinilen hüküm (BK.nun 517/son maddesi) uyarınca çözüme bağlanması, bakım yükümlülüğünün bir arada yaşamak suretiyle yerine getirilmesi imkanlarının ortadan kalktığı ya da büyük ölçüde sınırlandığı haller için düşünülmelidir. Bunun yanısıra, takdir edilecek irat, yanların özel ve ekonomik durumlarına uygun ve adil olmalıdır.

Somut olayda, yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde bir değerlendirme yapılmış değildir.

Hal böyle olunca, toplanan delillerin değinilen ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın reddedilmesi doğru değildir.