Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/11997 K.2013/237

Yanlar arasında görülen elatmanın önlenmesi,eski hale getirme, tazminat davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi .. 'un raporu okundu,

Dava, çaplı taşınmaza elatmanın önlenmesi,eski hale getirme ve tazminat isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, davacının tek başına bu tür talepleri dava etme yetkisinin olmadığı, davalının kira sözleşmesine istinaden evi kullandığı, haksız şagil olmadığı dava tarihi itibari ile de kira sözleşmesinin süresinin henüz dolmadığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; çekişme konusu 236 parsel sayılı taşınmazda davacının ve dava dışı kişilerin paydaş oldukları; davalının kayıttan ve mülkiyetten kaynaklanan bir hakkının olmadığı anlaşılmaktadır.

Davacının, paydaşı bulunduğu taşınmazda bulunan evi davalının haklı ve geçerli bir neden olmaksızın işgal ettiğini ileri sürerek eldeki davayı açtığı; davalının ise çekişme konusu yer ile ilgili davacı ile aralarında 5 yıllık sözlü kira akdi yapıldığını ve evin boş olarak kendisine teslim edildiğini belirterek davanın reddini savunduğu görülmektedir.

Bilindiği üzere; özel yasa hükümleri saklı kalmak koşuluyla, gerek taşınır gerekse taşınmaz mallara ilişkin kira sözleşmelerinin geçerli olması hiçbir biçim koşuluna bağlı değildir.Kira sözleşmeleri yazılı veya sözlü yapılabileceği gibi zımni (üstü kapalı) olarakta vucuda getirilebilir. Yeterki taraflar kira sözleşmesinin esaslı unsurlarında anlaşmış olsunlar.Nitekim bu kural l8.3.l942 tarih 37/6 sayılı inançları birleştirme kararında açıkça vurgulanmıştır.

Ne varki kira ilişkisi bir hukuki fiil (vakıa) değil,bir hakkın doğumuna,değiştirilmesine veya ortadan kaldırılmasına neden olma niteliği itibariyle bir hukuki işlem (muamele)dir.

Bu nedenle, dava değeri 40.-YTL yi aşan (23.6.1996 gün ve 4146 Sayılı Yasa uyarınca) sözleşmeler hakkında tanık dinlenilebilmesine olanak tanımayan HUMK.’nun 288.maddesi 21.7.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5219 Sayılı Yasanın 2/b maddesi ise değiştirilmiş ve tanıkla ispat yasağı 400.-YTL’nin üzerine yükseltilmiştir.

Bu oran, 5219 ve 5236 Sayılı Yasalara göre yapılan katsayı artışı sonucu 2006 yılı itibari ile 430.-YTL, 2007 yılında ise 460.-YTL, 2008 yılında ise 490.-YTL olmuştur. Bu düzenlemeye göre, bu miktarın üzerindeki sözleşmeler hakkında tanık dinlenmesine olanak yoktur. Kira sözleşmesinin varlığı ancak, yazılı delille ispat edilebilir. Hemen belirtilmelidir ki, sözü edilen miktar, yıllık kira tutarına bakılarak belli edilir.

Sözlü kira sözleşmesi kurulduğu yolundaki savunmanın, ilgilisine davalıya yemin teklif etme hakkı verebileceği; ayrıca HUMK.nun 292. ve 293.maddelerinde değinilen ayrıcalıklarında gözetilmesinin gerekeceği kuşkusuzdur.

O halde; öncelikle yukarıda değinilen ilkeler doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılmak; taraflar arasında kira ilişkisinin kurulup- kurulmadığının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılması, ondan sonra taşınmazın paylı mülkiyete kayıtlı olduğu gözetilmek suretiyle TMK'nun 692. maddesinin değerlendirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken; eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir.