Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/314 K.2012/4464

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, kayden maliki olduğu 3 parsel sayılı taşınmazın kıyıda kaldığından bahisle hükmen tapusunun iptali ile kamuya terkinine karar verildiğini ileri sürerek, tazminat isteğinde bulunmuştur.

Davalı,davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının mülkiyet hakkından yoksun bırakıldığı gerekçesi ile maddi tazminat isteminin taleple bağlı kalınarak kabulüne, yoksun kalınan kar yönünden istemin kısmen kabulüne, manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Karar, davalı Hazine vekilince süresinde temyiz edilmiş olmakla Tetkik Hakimi raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, tapu kaydının iptalinden kaynaklanan tazminat isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; tapuda davacı adına kayıtlı çekişme konusu 3 parsel sayılı taşınmazın kıyı kenar çizgisi içerisinde kaldığından bahisle U. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.12.2001 tarih 2000/462 Esas 2001/567 Karar sayılı ilamı ile tapu kaydının iptaline karar verildiği ve derecattan geçerek 17.1.2008 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Davacı, tapu kaydının iptali sonucu uğramış olduğu zararlar olarak taşınmazın değeri, yapılan masraflar, yoksun kalınan kar olarak maddi ve manevi tazminat istekli eldeki davayı açmıştır.

Bilindiği üzere; davanın konusu olan bir taşınmazın değeri belirlenirken; cins ve nev'i, yüzölçümü, değeri etkileyebilecek tüm nitelik ve unsurlar, varsa imar durumu vergi beyanı, resmi kurumlarca yapılmış değer takdirleri, arazilerde taşınmaz malın mevki ve koşullarına göre olduğu gibi kullanılması durumunda getirebileceği net gelir; arsa ise emsal satışlara göre olması gereken satış değeri, taşınmazda yapı var ise, resmi birim fiyatları, maliyet hesapları ve yıpranma payı ile bedelin saptanmasında etkili olacak diğer objektif ölçülerin göz önüne alınmasında zorunluluk vardır.

Bunun sonucu olarak, arsa niteliğindeki taşınmazın emsalinin üstün ve eksik yönleri belirlenip karşılaştırma yapılarak zeminine; resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payının düşülerek üzerindeki muhtesat durumuna göre değerinin saptanması; taşınmazın tarım arazisi olması halinde net gelir üzerinden bilimsel yollarla değerinin belirlenmesi; her iki halde de yıpranma payının varsa değer kaybının düşülmesi, emsalin zorunluluk olmadıkça yakın ve benzer bölge ve yüzölçümlü olması, bu konuda taraflara emsal gösterme olanağının tanınması; bu yönden mahkemece de re'sen araştırma yapılması, bilirkişi kurullarının açıklanan hususları irdelemeye, saptamaya ve değerlendirmeye yetkin, sıfat ve yeteneğe sahip uzman bilirkişilerden oluşturulması icap eder.

Mahkemece, esasları yukarıda gösterilen tespitler yapılarak belirlenen maddi tazminata karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur. Davalı Hazinenin bu yöne değinen temyiz itirazları yerinde değildir, reddine.

Ancak, bilikişinin belirlediği taşınmaz bedeline karşılık gelen değer, taşınmaz muhtesatlarının değerinide kapsamaktadır.

Ohalde, mahkemece bilimsel verilere uygun olarak saptanan maddi tazminata karar vermekle yetinilmesi gerekirken, yasal olmayan gerekçelerle ayrıca yoksun kalınan kar adı altında bir bedelede hükmedilmesi doğru değildir.