Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/4027 K.2012/9572

Yanlar arasında görülen elatmanın önlenmesi, yıkım ve tazminat davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Dava, paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi, yıkım ve tazminat isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden , özellikle de; tapu kaydı ile uzman bilirkişiler rapor ve krokisinden çekişmeli taşınmazın imar uygulaması sonucu oluştuğu , davalının imardan önce bir bölüm yeri haricen satın aldığı , tarafların imar uygulaması ile paydaş duruma geldikleri , başkaca paydaşın bulunmadığı ,davalının 830,09 m² miktarındaki taşınmazda 17009/83009 pay maliki olup; taşınmazın batısına isabet edecek şekilde 128,50 m² alanlı yıkımı istenen binayı imardan sonra inşa ettiği ,bu yapının kaçak nitelikte olduğu idarece inşaatın durdurulmasına ve mühürlenmesine karar verildiği görülmektedir.

Bilindiği üzere; paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir.

Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şuyun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir.

Bilindiği üzere M.K.nun 706, B.K.nun 2l3, T.K.nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz.

Ne varki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak ( fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şuyun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, "ahde vefa" kuralının yanında M.K.nun 2. maddesinde düzenlenen iyiniyet kuralının da bir gereğidir.

Aksi halde, pekçok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.

O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, M.K.nun müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.

Somut olaya gelince; davalının, TMK'nun 692/1. maddesi uyarınca taşınmazın niteliğini ve kullanım tarzını; yani özgülendiği amacı değiştirecek bir davranışta bulunmasının yasal korunmaya mazhar olduğu söylenemez, diğer bir deyişle, taşınmaz üzerinde, yapılması mümkün bulunan , bina dışında başka bir yapının inşasının korunması gerektiği kabul edilemez. O halde, her ne kadar davacının taşınmazda kullanabileceği başka yerler var ise de; davalı paydaşın, sözü edilen yapılanma olanağını ortadan kaldırabilecek biçimde bir eyleme hakkı ve yetkisi yoktur.

Öte yandan, davacının taşınmazı kullanamamasından ve inşaat yapamamasından kaynaklanan maddi zararları var ise; bu zararların da tazmininin mümkün olacağı tabiidir.Bunun ötesinde , BK'nun 49.(TBK'nun 58.) maddesi anlamında davacının tazminatı gerektirecek ağırlıkta elem duyduğu kanıtlanamamıştır.

Hal böyle olunca, elatmanın önlenmesi ve yıkım istekleri ile bilimsel verilere göre saptanacak olan davacının maddi zararının tazmini talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken aksine düşüncelerle reddi yönünde hüküm kurulmuş olması doğru değildir.