Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/5543 K.2012/4817

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (6100) Madde 390

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (6100) Madde 389

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (6100) Madde 391

"İçtihat Metni"ÖZET: İHTİYATİ TEDBİR, KESİN HÜKME KADAR DEVAM EDEN YARGILAMA BOYUNCA, DAVACI VEYA DAVALININ DAVA KONUSU İLE İLGİLİ OLARAK HUKUKİ DURUMUNDA MEYDANA GELEBİLECEK ZARARLARA KARŞI ÖNGÖRÜLMÜŞ GEÇİCİ NİTELİKTE, GENİŞ VEYA SINIRLI OLABİLEN HUKUKİ BİR KORUMA OLUP, MURİS MUVAZAASI HUKUKSAL NEDENİNE DAYALI OLARAK AÇILAN DAVANIN KESİNLEŞMESİYLE BİRLİKTE TEDBİR DE KAL­KACAĞINDAN ALEYHİNE TEDBİR KARARI VERİLEN KİŞİNİN BİR ZARARI OLUŞUR İSE TAZMİNAT İSTEYEBİLİR.

(6100 s. HMK m. 391/3, 389, 390/3)

Taraflar arasında görülen davada;

Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak bedel ve ihtiyati tedbir isteğiyle açılan ve derdest olduğu anlaşılan davada yerel mahkemece ihtiyati tedbir isteminin 21.02.2012 günlü 2012/74 esas sayılı ön inceleme hazırlık tutanağı ile reddine ilişkin karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle evrak incelendi, temyiz isteğinin süresinde yapıldığı görüldü, gereği düşünüldü:

Hemen belirtilmelidir ki, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren ve 1086 sayılı HUMK’yı yürürlükten kaldıran 6100 sayılı HMK’nın da 1086 sayılı Yasa’nın 101 ve takip eden maddelerindeki ihtiyati tedbirle ilgili öngörülen düzen­lemelerden ayrı değişik hükümlere yer verilmiştir. Bunlardan bir tanesi ihtiyati tedbir isteğinin reddine dair verilen veya itiraz üzerine verilen karara karşı kanun yolunun açılmış olması, öncelikle incelenip, kesin olarak karara bağ­lanmasıdır. (6100 sayılı HMK 391/3 md.)

Bilindiği ve öğretide de kabul edildiği üzere ihtiyati tedbir “...kesin hükme kadar devam eden yargılama boyunca, davacı veya davalının (dava konusu ile ilgili olarak) hukuki durumunda meydana gelebilecek zararlara karşı öngörülmüş geçici nitelikte, geniş veya sınırlı olabilen hukuki korumadır.” şeklinde tarif edilmiştir (Medeni Usul Hukuku 12. Baskı, sh. 714 - Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez, Prof. Dr. Oğuz Atalay, Prof. Dr. Muhammet Özekes). Anılan tariften de anlaşılacağı üzere ihtiyati tedbir diğer fonksiyonları yanında davanın devamı sırasında ve verilecek hükmün kesinleşmesine kadar olan süreç içerisinde dava konusu şey üzerinde yeni birtakım ihtilafların çıkmasını da önleyici niteliği itibariyle geçici bir hukuki korumadır.

Nitekim 6100 sayılı HMK’nın onuncu kısmının birinci bölümünde dü­zenlenen ihtiyati tedbir müessesesi 389. madde başlığında “geçici hukuki korumalar” olarak vasıflandırılmış ve aynı maddenin birinci fıkrasında “mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir” şeklinde şartları belirtildikten sonra takip eden maddelerde bu konudaki talep verilecek karar ve içereceği hususlar,

teminat, kararın uy­gulanması… … gibi sair hususlar da duraksamaya yer bırakmayacak şekilde takip edilmesi ve yapılması gerekli usul ve prosedür vazedilmiştir.

Diğer taraftan, ihtiyati tedbir isteğinin kabul edilebilmesi bakımından HMK’nın 390/3. maddesi ile ihtiyati tedbir isteyenin haklılığı konusunda tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel yaklaşık bir kanaatin yeterli olacağı ön­görülmüş olup, yasanın hükümet gerekçesinde de belirtildiği üzere yaklaşık ispat durumunda; “...hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte zayıf bir ihtimal de olsa aksinin mümkün olduğu ihtimalini gözardı edemez. Bu sebepledir ki, haksız olma ihtimali de dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması...” hükme bağlanmıştır.

Somut olaya gelince; davacının yine davalı aleyhine 30.11.2007 tari­hinde aynı taşınmazla ilgili olarak Sarıyer İkinci Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2007/463 esasında kayıtlı dava ile muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak ancak taşınmazın 3. kişiye devredilmesi nedeniyle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak bedel isteğiyle dava açtığı, davalıya ait 1577 sayılı parsel kaydına ihtiyati tedbir konulduğu, davacının talebiyle bağlı kalınarak 15.000 liranın davalıdan tahsiline ilişkin olarak verilen kararın Daire’nin 2011/14395-1382 sayılı kararı ile onandığı, karar düzeltme aşamasında olduğu anlaşıl­maktadır.

Her ne kadar mahkemece, tedbir isteği, Sarıyer İkinci Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2007/463 esas sayılı davasında verilen tedbirin devam ettiği gerekçesiyle reddedilmiş ise de, o kararın kesinleşmesiyle birlikte tedbirin kalkacağı kuşkusuzdur. Bu durumda davacının eldeki davada lehine hüküm alması halinde davalı taşınmazını elden çıkardığı takdirde hükmedilecek bedeli tahsil edememesi ihtimal dahilindedir.

Kaldı ki, tedbir isteğinin kabul edilmesi durumunda aleyhine tedbir kararı verilen kişinin bir zararı oluşur ise 6100 sayılı HMK’nın 399. maddesi uyarınca tazminat isteyebileceği de açıktır.

Hal böyle olunca, yukarıdaki ilkeler gözetilerek tedbir isteği bakımından bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.