Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/7743 K.2012/9618

Yanlar arasında görülen tazminat,tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın, kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalılar vekilince yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 18.09.2012 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden vekili Avukat A.B.geldi, davetiye tebliğine rağmen temyiz edilenler vekili Avukat gelmedi,yokluğunda duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, muris muvazaasından kaynaklanan tazminat ya da tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece, tazminat isteğinin kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; 3157 parsel sayılı taşınmazda 11/24 payın 29.6.1982 tarihinde kamulaştırılması nedeniyle muris tarafından bedeli karşılığında devredildiği, daha sonra kamulaştırmadan vazgeçilmesi nedeniyle 16.3.1989 tarihinde murise bedeli karşılığında iade edildiği, bu defa 31.3.1989 tarihli resmi senet ile çekişmeli payın davalı R.'ye 3.000.000 TL bedelle satıldığı, ondanda 22.7.2005 tarihinde dava dışı Ordu Yardımlaşma Kurumuna satış suretiyle devredildiği, murisin 8.8.2006 tarihinde ölümü üzerine mirasçı olarak çocukları davacılar ile davalı R. ve dava dışı bir kızının kaldığı anlaşılmaktadır.

Davacılar, miras bırakanın yaptığı temliki işlemin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmışlardır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa,niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706 (yeni 782), Borçlar Kanunun 213 (yeni 237) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan, gizlenen gerçek irade ile amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan, bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır.

Öte yandan, miras bırakanın sağlığında mal varlığının tamamını veya bir kısmını,mirasçıları arasında hoşgörü ile karşılanabilecek makul ölçüler içerisinde paylaştırmışsa, mirasçısından mal kaçırma iradesinden söz etme olanağı yoktur. O halde, miras bırakanın denkleştirme yapıp yapmadığı üzerinde durulması, miras bırakandan tüm mirasçılarına intikal eden, taşınır, taşınmaz ve hakların araştırılması,tapu kayıtları ve varsa öteki delil ve belgelerin mercilerinden getirtilmesi, her bir mirasçıya geçirilen malların ve hakların nitelikleri ile değerleri hakkında uzman bilirkişiden rapor alınarak, paylaştırmanın mı yoksa mal kaçırma amacının mı üstün tutulduğunun aydınlığa kavuşturulması zorunludur.

Somut olaya gelince, çekişme konusu payın satış şeklinde davalıya temlik edildiği görülmektedir. Nevar ki davalı savunmasında, kamulaştırmadan vazgeçilmesi nedeniyle taşınmazın iadesi gündeme geldiğini, murisin ise alım gücü bulunmadığından tüm mirasçıların bilgisi dahilinde anılan payın bedelinin kendisi tarafından Hazineye ödendiğini fakat önceki malik muris adına tapuda işlem yapıldığını belirtmiştir.

Gerçekten de; muris adına tapuda ferağ verildikten kısa bir süre sonra davalı Remziye'ye 3.000.000 TL bedelle satıldığı, keşif sonucu alınan bilirkişi raporuna göre ise akit tarihindeki gerçek değerin 3.031.875 TL saptanarak her iki değerin birbirine çok yakın olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, muris adına kayıtlı geride arsa ve bağımsız bölüm nitelikli taşnmazlar bulunduğuda kayden sabittir.

Nitekim, dava dışı mirasçı Yıldız tanık olarak alınan beyanında, taşınmazın kamulaştırma bedelinin muris tarafından harcandığını, daha sonra kamulaştırmadan vazgeçilmesi nedeniyle murisin parasının bulunmadığını ve mirasçılara satın alması için teklif ettiğini, davacılar ve kendisi tarafından kabul edilmeyince davalı Remziye bedelini Hazineye ödeyerek satın aldığını söyleyerek davalının savunmasını doğrulamıştır.

Esasen, yukarıda da değinildiği üzere muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davaların hukuki dayanağını teşkil eden 01.04.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında miras bırakanın gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma olması halinde uygulanabilirliğinin kabulü gerekir. Bir başka ifade ile murisin iradesi önem taşır.O halde, yukarıda değinilen somut olgular açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, miras bırakının yapmış olduğu temlikle ilgili olarak gerçek amaç ve iradesinin mirasçıdan mal kaçırmak olmadığı ve bu amaçla temlikin gerçekleştirilmediği kabul edilmelidir.

Hal böyle olunca, açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile kabulü yönünde hüküm kurulmuş olması doğru değildir.