Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2012/884 K.2012/1097

Taraflar arasında birleştirilerek görülen davada;

Asıl davanın davacıları ile birleşen davanın davacıları, miras bırakanları M.. Ş mirastan mal kaçırmak amacıyla 1 ve 2 nolu dükkanlarını davalı çocukları M.., C., Ş.. ve C. ile gelini H..'ye, 7 ve 8 nolu meskenlerini Ş..'ye, 10 nolu meskenini M..'ya, 6 nolu meskenini C..'a satış suretiyle temlik ettiğini, daha sonra C.'in dükkanlardaki paylarını C.'a, Ş.'nin 7 nolu meskeni kardeşi İsa'ya, M..'nın 10 nolu meskeni kardeşi E.'ya, 1226 ve 1183 sayılı parsellerini yine davalılara satış suretiyle aktardığını, temliklerin muvazaalı olduğunu ileri sürerek, tapu iptali ve tescile karar verilmesini istemişler, mümkün olmadığı takdirde tenkis isteğinde bulunmuşlar, yargılama sırasında asıl davanın davacıları davalarından feragat etmişlerdir.

Davalılar M. ve E., davayı kabul etmişler, davalı Ş. ile H..; davanın reddini savunmuşlar, diğer davalılar ise savunma getirmemişlerdir.

Mahkemece, asıl davanın feragat sebebi ile reddine, birleşen davanın ise çekişme konusu taşınmazların davalılara temliklerin muvazaalı olduğu gerekçesi ile kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalı Ş. E. tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Asıl ve birleşen dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece, feragat sebebi ile asıl davanın reddine, birleşen davanın ise tapu iptali ve tescil isteği bakımından kabulüne karar verilmiştir.

Ne var ki, Karardan sonra dosya arasına alınan tapu kayıtlarından iptal ve tesciline karar verilen çekişme konusu taşınmazlardan 6 nolu meskenin dava açıldıktan sonra yargılama sırasında 08.05.2006 tarihinde dava dışı Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O' ya satış suretiyle devredildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; dava açıldıktan sonrada sınırlayıcı bir neden bulunmadığı takdirde dava konusu malın veya hakkın üçüncü kişilere devredilebilmesi tasarruf serbestisi kuralının bir gereği, hak sahibi veya malik olmanın da doğal bir sonucudur.

Usul Hukukumuzda da ayrık durumlar dışında dava konusu mal veya hakkın davanın devamı sırasında devredilebileceği kabul edilmiş 1086 sayılı HUMK.'nun l86. ve 6100 sayılı Yasanın 125. maddesinde dava konusunun taraflarca üçüncü kişiye devir ve temliki halinde yapılacak usulü işlemler düzenlenmiştir.

Anılan düzenlemeye göre iki taraftan biri dava konusunu (müddeabihi) bir başkasına temlik ettiği takdirde diğer taraf seçim hakkını kullanmakta dilerse temlik eden ile olan davasını takipten vazgeçerek davayı devralan kişiye yöneltmekte, dilerse davasına temlik eden kişi hakkında tazminat davası olarak devam edebilmektedir.

Bu usul kuralının kendiliğinden (re'sen) gözetilmesi gerektiği de açıktır.

Hal böyle olunca, öncelikle dava dışı bankaya satılan 6 nolu bağımsız bölüm hakkında HUMK.'nun 186. maddesi (6100 S. HMK.'nun 125. maddesi) hükmü uyarınca davacı tarafa seçimlik hakkı hatırlatılarak davayı ne şekilde sürdüreceklerinin sorulması ve bu yöndeki usulü eksikliğin giderildikten sonra işin esası bakımından bir karar verilmesi için karar bozulmalıdır.