Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2013/10014 K.2013/10718

Yanlar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalılar vekilince yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ün raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bilindiği üzere, harca tabi olmayan davalarda, hakimin dava dilekçesini havale tarihinde, harca tabi davalarda ise,harcın ödendiği tarihte dava açılmış sayılır. Harca tabi davalarda, dava açılırken başvurma harcı ile karar ve ilam harcının dörtte biri peşin olarak alınır ve dava dilekçesi ancak harç alındıktan sonra esas defterine kaydedilir.

Vurgulamakta yarar vardır ki,adli yardım talebi kabul edilen davacı geçici olarak yargılama giderlerinden muaf tutulur.(6100 sayılı HMK. nun 334. vd ile 1086 sayılı HUMK. nun 465. vd).

Adli yardım, henüz dava açılmadan istenilmiş ve 1086 sayılı HUMK. nun 465. maddesinde gösterilen şartların bulunmaması sebebiyle gerekli araştırmaya başlanmış ise, Hukuk ve Ticaret Mahkemesi Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 19. maddesi gereğince yazı işleri müdürünün, davacıya adli yardımdan istifade etmesi konusunda henüz daha karar verilmediğini ve bu sebeple de dilekçenin harçsız kabul edilemeyeceğini anlatması gerekir.

03.04.2012 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliğinin 45. maddesine göre "Adli yardım talebiyle açılan dava ve işlerde adli yardım konusunda bir karar verilinceye kadar harç,gider ve delil avansı alınmaz.Kanunlardaki özel hükümler saklıdır." şeklinde düzenleme getirilmiştir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK. nun geçici 1. maddesine göre "Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır.

Somut olaya gelince; davacı ...'ın dava dilekçesi 08.11.2005 tarihli olup davacı dava dilekçesinde açıkça adli yardım talebinde de bulunmuş,bu nedenle de davacı harcını da yatırmamıştır. Dava dilekçesi hakim ve yazı işleri müdürü tarafından havale edilmiş ancak herhangi bir harç alınmadan esas defterine gerekli olan kayıt yapılmıştır. Hakim yahut onun denetimi altındaki yazı işleri müdürü, davacıya adli yardım isteği konusunda karar alınmadığını,bu sebeple de dilekçenin harçsız kabul edilmeyeceğini bildirmemiştir. Mahkeme adli yardımın şartlarını yargılama sırasında araştırmış ve 29.03.2006 tarihinde adli yardım talebinin reddine karar vermiş ancak peşin harcı yatırması konusunda davacıya bir önel vermemiştir.

Davacı dava dilekçesinde dava değerini 5.500,00 TL olarak bildirmiş ancak çekişme konusu taşınmazda keşfen yapılan bilirkişi incelemesinde ise taşınmazın değeri 90.000,00 TL olarak belirlendiğine göre davacının ölünceye kadar bakma akdi ile temlik ettiği 2/6 payı gözetilmek suretiyle dava değerinin 30.000,00 TL olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda,Harçlar Kanununun 30, 32 ve 127. maddelerinin açık hükmü gereği davaya devam olunamaz.

Hal böyle olunca; öncelikle 30.000,00.-TL dava değeri üzerinden peşin harcın yatırılması konusunda davacıya (davacının karar tarihinden sonra öldüğü dikkate alınarak yasal mirasçılarına) yöntemine uygun önel verilmesi,peşin harcın yatırılmaması halinde dosyanın işlemden kaldırılmasına,yatırılması halinde ise yargılamaya devam edilmesi ve dayanılan hukuki nedene göre tarafların delillerinin toplanıp değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu husus gözardı edilerek işin esası hakkında bakımından hüküm kurulması isabetsizdir.