Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2013/1987 K.2013/7221

Yanlar arasında görülen tapu iptal tescil ve olmadığı takdirde tazminat davası sonunda, yerel mahkemece, tazminat isteğinin kabulüne ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü. Dava, vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal neden dayalı tapu iptal tescil olmadığı takdirde tazminat isteğine ilişkindir. Mahkemece, tazminat isteğinin kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacıların, kayden 1/2'şer oranda paydaşı oldukları 23 parsel sayılı taşınmazdaki 2 nolu bağımsız bölümün davalı vekil Ş. tarafından hile ile alınan vekaletname kullanılarak 20.09.2007 tarihinde davalı C.

M., C. tarafından da 10.01.2008 tarihinde C. vekili V..aracılığıyla diğer davalı Ç. 'e satış suretiyle temlik edildiğini, anılan temliki işlemlerin vekalet görevinin kötüye kullanılması suretiyle gerçekleştirildiğini ve davalıların el ve işbirliği içerisinde hareket ettiklerini ileri sürerek eldeki davayı açtıkları, mahkemece, davalı Ş.'e verilen vekaletin hile ile temin edildiği iddiasının ispatlanmadığı gerekçesiyle tapu iptal ve tescil isteğinin reddine, taşınmaz bedelinin ise vekil Ş.tarafından ödendiği iddiasının kanıtlanamadığı gerekçesiyle Ş. yönünden tazminata karar verilmiştir.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekalet bağıtını düzenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülüğünden doğar.

Borçlar Kanununda sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 390/2 maddesinde "vekil, müvekkiline karşı vekaleti hüsnüniyetle ifa ile mükelleftir..." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır.

Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur.

Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi,ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu gözardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin birinci fıkrası uyarınca sorumlu olur.

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi Medeni Kanunun 3. maddesi anlamında iyiniyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Ne varki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, Medeni Kanunun 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu olarak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdığından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Somut olaya gelince; davacılar vekili Ş., Söke Cumhuriyet Başsavcılığının 2008/3073 esas sayılı soruşturma dosyasında; çekişmeli taşınmazı kredi alması amacıyla C. A..'ya satış suretiyle bedelsiz olarak temlik ettiğini, belirtmiştir. Bu durumda C. 'e yapılan temlikin geçerli olduğundan söz etme olanağı yoktur. Kayıt maliki Ç. 'nin durumuna gelince; ilk el konumunda olan C. 'in davacılar vekili Ş.'nin kardeşi R..'ü vekil tayin ettiği, vekil R..'ünde davaya konu taşınmazı dünürü Ç. 'e satış suretiyle devrettiği saptanmış olup davalı Ç. 'in konumu itibariyle durumu bilen ve bilmesi gereken kişi olduğunda kuşku yoktur.

Dosyadaki tüm deliller yukarıda açıklanan ilkeler ile birlikte değerlendirildiğinde; davalıların el ve işbirliği içinde hareket ettikleri, davalı Ç. 'in TMK'nın 1023 maddesinin koruyuculuğundan yaralanamayacağı açıktır. Öte yandan vekil Ş.'in vekalet görevini kötüye kullandığı hususu mahkemece de benimsenerek vekil Ş. aleyhine bedele hükmedilmiştir.

Hal böyle olunca; iptal ve tecil isteğinin kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir.