Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2013/20687 K.2014/11073

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi .. raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, sahtecilik, ehliyetsizlik ve vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptal tescil isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davalı Yusuf yönünden husumet nedeniyle, davalı Habibe bakımından ise esastan davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu 21 parsel sayılı taşınmazdaki 4 numaralı bağımsız bölümde; davacının 1/6 oranında paydaş olan davacının vekil tayin ettiği Mahdum'un 08.12.1999 tarihli işlem ile davacının murisinden gelen payın intikalinin gerçekleştirildiği, bu şekilde davacının 2/6 oranında paydaş olduğu, aynı tarihte davacıya ait 2/6 payın davalı vekil Y.. M.. tarafından kendi eşi olan dava dışı Oğulsultan’a satış suretiyle temlik edildiği, onun tarafından da 17.11.2006 tarihinde davacının eşi olan davalı H.. E..’e satış suretiyle temlik edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi’nden alınan 18.11.2011 tarihli rapor ile, vekaletnamedeki parmak izlerinin davacıya ait olduğu saptandığı gözetilerek sahtecilik iddiası yönünden davanın reddine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik yoktur.

Öte yandan davada ehliyetsizlik ve vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenlerine de dayanılmıştır. Ne var ki mahkemece bu yönlerden yapılan araştırma ve incelemenin hükme yeterli olduğunu söyleyebilme imkanı yoktur.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekalet akdini düzenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülüğünden doğar.

6098 s. Türk Borçlar Kanununda (TBK) sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 506. maddesinde (818 s. Borçlar Kanununun 390.) maddesinde aynen; "Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir.

Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.

Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır. Vekâletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir.

(TBK'nin 504/1) Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur.

Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu göz ardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin son fıkrası uyarınca sorumlu olur.

Bu sorumluluk BK'de daha hafif olan işçinin sorumluluğuna kıyasen belirlenirken, TBK'de benzer alanda iş ve hizmetleri üslenen basiretli bir vekilinin sorumluluğu esas alınarak daha da ağırlaştırılmıştır.

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi 4721 s. Türk Medeni Kanunun (TMK) 3. maddesi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Ne var ki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, TMK'nin 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu olarak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdığından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Diğer taraftan; ehliyetsizlik iddiası yönünden Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Dairesinden rapor alınmış ise de raporda 08.10.2009 tarihi itibariyle değerlendirme yapılmıştır.Oysa akit tarihi 08.12.1999' dur. Kaldı ki, temlik vekil marifetiyle yapılmış olup, murisin vekaletname verdiği tarihte ehliyetli olup, olmadığı üzerinde de durulmamıştır.

Hal böyle olunca; ehliyetsizlik iddiasının kamu düzenine ilişkin olması ve önemine binaen, öncelikle davacının hem vekaletname tarihi olan 08.10.1999 ve hem temlik tarihi olan 08.12.1999 tarihi itibariyle hukuki işlem ehliyetinin bulunup bulunmadığının Adli Tıp Kurumundan alınacak rapor ile saptanması, davacının hukuki işlem ehliyetine sahip olduğunun saptanması halinde, yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda vekaletin kötüye kullanıldığı iddiası yönünden araştırma ve inceleme yapılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, anılan hususlar göz ardı edilerek sonuca gidelmesi doğru değildir.