Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2013/7949 K.2013/10514

Yanlar arasında görülen tapu iptali tescil ve tazminat davası sonunda, yerel mahkemece asıl davanın ( tapu iptali ve tescil isteğinin ) kabulüne, karşı davanın (tazminat isteğinin ) kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar asıl davacı ve karşı davalı Kepez Belediye Başkanlığı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Asıl dava, tapu iptali tescil, karşı dava arsa tahsisi olmadığı taktirde tazminat isteklerine ilişkindir.

Mahkemece; temyiz incelemesinden geçerek kesinleşen Antalya 1. İdare Mahkemesinin 1999/1483 Esas, 2000/783 Karar sayılı ilamıyla davalıya yapılan ihale işleminin 2886 Sayılı Yasada belirtilen yöntem ve ilkelere aykırı yapıldığı gerekçesiyle iptaline karar verildiğinden tescilin dayanağı ortadan kalkmakla davalı adına olan kaydın yolsuz tescil haline geldiği, yapılan ihaledeki usulsüzlüğün idarenin kendi kusurundan kaynaklanması nedeniyle davalı-karşı davacının ihaleye konu taşınmazın dava tarihi itibariyle rayiç değerini talep edebileceği gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden.

798 ada 29 parsel sayılı taşınmaz 338 m² yüzölçümlü olarak arsa niteliği ile Varsak Belediye Başkanlığı adına kayıtlı iken 28.10.1998 tarihinde yapılan ihaleyle 250.000.000 + KDV tutarı üzerinden C..K..a satılması üzerine 27.11.1998 tarihinde davalı ve karşı davacı C.. adına tescil edildiği, 22.05.2001 tarihinde yapılan imar uygulaması sonucu C..e ait 798 ada 29 ve dava dışı aynı ada 31 parsellerin , 26428 ada 3 parselde şuyulandırılarak 685/1893 payın C.. adına tescil edildiği,

yapılan ihalenin usulsüz olduğu iddiası ile dava dışı Y..Ak tarafından 23.11.1999 tarihinde Belediye aleyhine açılan ihalenin feshi davasının Antalya 1. İdare Mahkemesinin 13.06.2000 gün 1999/1483 Esas, 2000/783 Kararıyla tescilin dayanağını oluşturan ihale işleminin 2886 sayılı Yasada belirtilen yöntem ve ilkelere aykırı yapıldığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği, temyiz üzerine Danıştay 6.Dairesince 12.02.2002 tarihinde onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Davacı ve karşı davalı Kepez Belediye Başkanlığı 19.01.2012 tarihli dilekçe ile yolsuz tescil hukuksal nedenine dayalı olarak tapu iptali tescil isteğiyle dava açmış olup, davalı ve karşı davacı C.. K.. ise 02/02/2012 tarihli dilekçe ile Antalya 1. İdare Mahkemesi kararında taraf olmadığından ve kararın infazı yapılmadığından ihalenin feshedildiğini yeni öğrendiğini, taşınmazı iyiniyetle satın aldığını ileri sürerek, davanın reddine, bu mümkün görülmediği takdirde Belediyenin kendi hizmet kusuru nedeniyle olaya sebebiyet verdiği ve ihale bedelinin ödenmiş bulunması gözetilerek başka bir arsa tahsisi yapılmasına, mümkün olmaması halinde arsanın serbest piyasa değeri olan 100.000,00 TL'nin Belediyeden alınmasına karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.

Taraflar arasında yapılan ihale 6098 sayılı TBK.nin 26 ve 27. maddeleri gereğince mutlak butlanla batıl olup, baştan beri geçersizdir. Geçersiz sözleşmelerde, taşınmazın hukuka uygun yollarla tescil edilmiş olması 6098 sayılı TBK'nin 217. maddesindeki satıcının zapta karşı tekeffül borcunu doğurmaz. Çünkü bu madde, sadece hukuken geçerli sözleşmelerde ileri sürülebilir. Karşı davacı C.. K.., geçersiz sözleşmeye dayanarak taşınmazın rayiç değerini tazminat olarak isteyemez; sadece geçersiz sözleşme nedeniyle ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme ve denkleştirici adalet kurallarına göre isteyebilir. Geçersiz sözleşmelerde herkes aldığını aynı anda iade ile yükümlü ise de, taşınmaz davacının kusuru olmaksızın elinden çıkmış olduğundan onun iade mükellefiyeti yoktur.

Hal böyle olunca, mahkemece bilirkişilerden alınacak denetimine elverişli rapor ile C..K..ın 798 ada 29 parsel sayılı taşınmaz için ödediği satış bedelinin, dava tarihine kadar ulaştığı alım gücünün enflasyon, tüketici eşya fiyat endeksi, altın ve döviz kurlarındaki artış, maaş artışları vs gibi ekonomik etkenlerin ortalamaların alınarak hesaplanıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme ile taşınmazın rayiç değeri esas alınarak yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Kabule görede C.. K.. 798 ada 29 parseli ihale yoluyla satın almış olup , anılan taşınmaz 22.05.2001 tarihinde yapılan imar uygulaması sonucu 26428 ada 3 parselde şuyulandırıldığı halde mahkemece 798 ada 29 parselin rayiç değeri yerine 26428 ada 3 parseldeki 338/1893 payın rayiç değeri belirlenerek bu miktar üzerinden tazminata hükmedilmesi de doğru değildir.