Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/13907 K.2016/1325

Taraflar arasında görülen el atmanın önlenmesi davası sonunda, yerel mahkemece davanın, reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, paydaşlar arasında çaplı taşınmaza el atmanın önlenmesi isteğine ilişkindir.

Davacı, mirasbırakanı ...'nin kayden paydaşı olduğu 182 ada 7 parsel ( yeni 3072 ada 4 parsel ) sayılı kargir ev niteliğindeki taşınmazı davalıların haklı ve geçerli bir nedene dayanmaksızın kullandığını ileri sürerek el atmalarının önlenmesini istemiştir.

Davalılar, usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiş, yargılama aşamasında birlikte; murisin oğlu ...'in çocukları olduklarını, murisin paydaş olduğu çekişmeli taşınmazdaki evde yaşamadıklarını, kiraya vermediklerini, sadece zarar görmemesi için tadilat yaptırdıklarını, evin içerisinde eskiden kalma eşyaların bulunduğunu bildirip davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazda dava dışı çok sayıda paydaş olduğu ve uyuşmazlığın ortaklığın giderilmesi suretiyle giderilebileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir.

Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre, payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.

Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir.

Bilindiği üzere 4721 s. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237., Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.), Tapu Kanunu'nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz.

Ne var ki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak (fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya ortaklığın satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, "ahde vefa" kuralının yanında TMK'nin 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir.

Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.

O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planının olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, TMK'nin müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.

Somut olaya gelince, çekişmeli 3072 ada 4 sayılı parselin davacı ile davalıların ölü babası Mehmet'in murisi ... adına kayıtlı olduğu, tanıkların çekişmeli taşınmazdaki evde zaman zaman davalı ...'nin kaldığını ve davalı ...'nın 26/02/2013 tarihli duruşmada ev anahtarının kendilerinde olduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır.

Hâl böyle olunca, çekişmeli taşınmazın davalıların tasarrufunda olduğu saptandığına göre davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi hatalıdır.