Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/15134 K.2016/3073

Taraflar arasında görülen tapu iptal, tescil ve tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tenkis isteklerine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakanları ...'in kayden maliki olduğu 574 parsel sayılı taşınmazdaki 2/12 payını davalı yeğenine satış suretiyle temlik ettiğini, temlik tarihinde davalının 18 yaşından küçük olduğunu, temlikin saklı payı zedelemeye yönelik, bedelsiz ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek, tapu iptali ve tescile, olmadığı takdirde tenkise karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı, taşınmazı bedeli karşılığında satın aldığını, mirasbırakanın davacılardan mal kaçırmasını gerektirecek bir durumun olmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, taşınmazın gerçek değeri ile akit tablosundaki değer karşılaştırıldığında yapılan temlikin asıl amacının bağış olduğu ancak tapuda satış olarak gösterildiği, temlikin geçersiz olduğu gerekçesiyle tapu iptali ve tescil isteği yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; mirasbırakan ...'in paydaşı olduğu 574 parsel sayılı taşınmazın 2/12 payını 20.10.2005 tarihli satış akti ile vekili aracılığıyla davalıya temlik ettiği, mirasbırakanın 18.02.2006 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak eşi davacı ... ile çocukları diğer davacılar ... ve ...'nin kaldığı kayden sabittir.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada mirasbırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun 706. , Türk Borçlar Kanunu'nun 237. (Borçlar Kanunu'nun 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtilmelidir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle mirasbırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Bilindiği ve Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesinde düzenlendiği üzere "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olayların varlığını ispatla yükümlüdür". Yine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190/1. maddesi gereğince "ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir”.

Somut olayda, davacılar iddialarını ispat edecek deliller ortaya koymamışlar, tanık deliline de dayanmamışlardır.

Açıklanan bu olgular, yukarıda değinilen ilkelerle birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu payın davalıya temlikinin muvazaalı olduğuna ilişkin iddianın kanıtlanamadığı sonucuna varılmaktadır.

Akitte gösterilen bedel ile akit tarihindeki gerçek bedel arasındaki farkın da tek başına muvazaanın delili olamayacağı açıktır.

Hâl böyle olunca; davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir.