Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/3256 K.2015/4324

Taraflar arasında görülen elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteklerine ilişkindir.

Davacı, davalı ile birlikte paydaşı oldukları 'dükkan' vasfında 129 ada 1 parsel, 19 numaralı bağımsız bölümün uzun süredir davalı tarafından büfe olarak işletilmek suretiyle kullanıldığını, 26.12.2006 tarihinde ihtarname keşide etmesine rağmen kendisine payı oranında herhangi bir ödeme yapmadığını ileri sürerek payına yönelik elatmanın önlenmesine, geriye doğru 5 yıllık dönem için 75.000,00-TL ecrimisile karar verilmesini istemiştir.

Davalı, çekişmeli taşınmazı davacının muvafakati ile kullandığını, kötü niyetli olmadığını belirtip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, ihtarnamenin davalıya tebliğ edildiği 5.1.2007 tarihinden itibaren davalının kullanımının haksız olduğu gerekçesiyle davacının payına yönelik elatmanın önlenmesine, ecrimisil isteğinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan deliller ile, davacı ve davalının paydaşı oldukları 129 ada 1 parsel, 19 numaralı bağımsız bölümün davalı tarafından büfe olarak işletilmek suretiyle kullanıldığı, davacının 26.1.1993 tarihli belge ile verdiği muvafakati 26.12.2006 tarihinde keşide ettiği ihtarname ile geri aldığı, ihtarnamenin tebliğinden itibaren davalının kullanımının haksız olduğu belirlenerek davacının payı oranında elatmanın önlenmesine karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Davalının bu yöne değinen temyiz itirazı yerinde değildir. Reddiyle, hükmün bu kısmının ONANMASINA.

Davalının ecrimisil hesaplama yöntemine ilişkin temyiz itirazlarına gelince;

Bilindiği, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında, fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir. (YHGK'nin 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı)

25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

Öte yandan, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporunun, somut bilgi ve belgeye dayanması, tarafların ve hakimin denetimine açık olması, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nin 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Bu nedenle, eğer arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Somut olaya gelince; hükme esas alınan bilirkişi raporunda yukarda belirtilen ilke ve usuller dikkate alınmaksızın soyut bir takım belirlemeler ile ecrimisil hesabı yapılmış, mahkemece bu rapor esas alınarak sonuca gidilmiştir.

Hal böyle olunca; mahkemece, yukarda belirtilen ilkeler çerçevesinde kira esasına göre somut emsaller de incelenerek, ilk dönem için (5.1.2007) ecrimisil miktarı belirlenmesi, daha sonra bu miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere sonraki dönemler için ecrimisil tayin edilmesi, böylece hüküm vermeye elverişli ayrıntılı, denetlenebilir rapor alınması, varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken; hükme yeterli olmayan rapora itibar edilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması isabetsizdir.