Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2014/6499 K.2015/7178

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın, kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı Şakire vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi Sın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Toplanan deliller ve tüm dosya içeriğinden; davacının mirasbırakanı annesi Hatice 'ün 07.01.2010 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak davacı kızı Şerife ve dava dışı oğulları Nevzat, Fevzi ve Necdet'i bıraktığı, davalılardan Şakire'nin Nevzat'ın eşi, mirasbırakanın gelini, diğer davalıların da ondan temlik alan kişiler olduğu, çekişme konusu 2100 parsel sayılı taşınmazın tamamı mirasbırakana ait iken 16.11.1990 tarihinde davalı gelini Şakire'ye, aynı akitle 2097 parsel sayılı taşınmazını ise diğer gelini Asiye'ye satış suretiyle temlik ettiği, Şakire'nin dava konusu taşınmazı 02.04.1998 tarihinde kardeşi H.. Z..'e devrettiği, onun da 09.10.2006 tarihinde dünürü M.. Y..'a aktardığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunun 706., Türk Borçlar Kanunun 237. (Borçlar Kanunun 213.) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olaya gelince; dinlenen tanıklar ve özellikle eldeki davanın kabulle sonuçlanması durumunda hak sahibi olacak murisin oğlu Fevzi'nin beyanlarından, mirasbırakanın kalp, romatizma ve yüksek tansiyon hastalıklarının olduğu, tedavisi için sık sık özel doktorlara gittiği, emekli maaşının tedavi giderlerini karşılamadığı, oğlu Nevzat ve gelini Şakire ile birlikte ikamet etiği, Şakire'nin eşiyle hayvancılık ve tarla işleri yaptığı, maddi durumunun iyi olduğu, mirasbırakana ait başka taşınmazlar bulunduğu, davalı Şakire'ye anne ve babasından miras kaldığı ve mirasbırakanın çekişme konusu taşınmazı davalı gelinine bedeli karşılığında sattığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki ilkeler ve tanık anlatımları doğrultusunda olaya bakıldığında temlikin mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olarak yapılmadığı, gerçek satış olduğu sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken delillerin taktirinde yanılgıya düşülerek yazılı biçimde hüküm kurulmuş olması doğru değildir.