Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/1873 K.2015/3329

Taraflar arasında görülen tazminat, ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece tazminat isteminin feragat nedeniyle reddine, ecrimisil isteğinin ise kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, ecrimisil isteğine ilişkindir.

Davacı, maliki olduğu 8 parsel sayılı taşınmazın kısmen yol haline getirilmek suretiyle davalı belediye tarafından kamulaştırma yapılmaksızın müdahale edildiğini ileri sürerek, kamulaştırmasız elatma nedeniyle tazminata ve ecrimisile karar verilmesini istemiş, yargılama sırasında kamulaştırmasız elatma nedeniyle tazminat talebinden feragat etmiştir.

Davalı belediye, çekişme konusu taşınmaza müdahalede bulunulmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, kamulaştırmasız elatma nedeniyle tazminat talebinin feragat nedeniyle reddine, taşınmazın çekişme konusu bölümünün fiilen yol olarak kullanıldığının belirlendiği gerekçesiyle ecrimisil isteğinin kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, çekişme konusu arsa vasıflı 200.40 m2 yüzölçümlü 8 parsel sayılı taşınmazın davacı adına kayıtlı olduğu, mahallinde yapılan keşif sonucunda ibraz edilen bilirkişi raporu ve krokisinde taşınmazın A harfi ve sarı renkle gösterilen kısmının asfalt yol olarak kullanılmak suretiyle fiilen el atılmış olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, 8 parsel sayılı taşınmazın bilirkişi rapor ve krokisinde A harfi ile ve sarı renkle gösterilen 50.40 m²'ik kısmına fiilen yol olarak kullanılmak suretiyle müdahale edildiği saptanmak suretiyle ecrimisile karar verilmiş olmasında kural olarak bir isabetsizlik yoktur.

Ne var ki; ecrimisil miktarının tespiti yönünden bilirkişi raporu ve ek raporun hüküm vermeye elverişli olduğunu söyleyebilme imkanı yoktur.

Bilindiği üzere; ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık olmalı ve değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nin 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Bu nedenle, eğer arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Hâl böyle olunca, ecrimisil talebi yönünden, taşınmazın vasfı da gözetilmek suretiyle emsal araştırması yapılması, bilirkişilerden yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda hükme elverişli, denetime açık rapor alınması ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporu esas alınarak karar verilmiş olması doğru değildir.