Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/1881 K.2017/5840

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, vekalet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

Davacı, adına kayıtlı 68 ada 16 parsel sayılı taşınmazda bulunan 4 numaralı bağımsız bölümünün satışı konusunda davalı ...’ı vekil tayin ettiğini, davalının, anlaşma sağlanamadığı için bu taşınmazı devretmediğini bildirmesine rağmen tapuda yaptığı araştırma neticesinde dava konusu taşınmazın vekil tarafından diğer davalı ...’e satıldığını öğrendiğini, davalıların işbirliği içerisinde, kötüniyetle hareket ettiklerini ileri sürerek 68 ada 16 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan (4) nolu bağımsız bölümün tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ..., hile iddiasına yönelik dava bakımından 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, diğer davalı ile aralarında herhangi bir ilişki bulunmadığını, dava konusu taşınmazı diğer davalı ...’dan, bedelini nakden ödemek sureti ile satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, vekalet görevinin kötüye kullanıldığı iddiasının kanıtlanamadığı, satış işleminin geçerli olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, çekişme konusu 16 parsel sayılı taşınmazdaki 4 nolu bağımsız bölüm davacıya ait iken 27.7.2011 tarihli vekaletname ile davalı ...’ı satışa da yetkili olmak üzere vekil tayin ettiği, vekilin 1.8.2011 tarihinde 30.000 TL bedelle dava konusu taşınmazı diğer davalıya satış suretiyle temlik ettiği, dava konusu taşınmazın gerçek bedelinin yapılan keşif neticesinde 65.000 TL olduğu anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; Borçlar Kanununun temsil ve vekalet akdini düzenleyen hükümlerine göre, vekalet sözleşmesi büyük ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan, onun vekil edenin yararına ve iradesine uygun davranış yükümlülüğünden doğar.

6098 s. Türk Borçlar Kanununda (TBK) sadakat ve özen borcu, vekilin vekil edene karşı en önde gelen borcu kabul edilmiş ve 506. maddesinde (818 s. Borçlar Kanununun 390.) maddesinde aynen; "Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir.

Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.

Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır." hükmüne yer verilmiştir. Bu itibarla vekil, vekil edenin yararına ve iradesine uygun hareket etme, onu zararlandırıcı davranışlardan kaçınma yükümlülüğü altındadır. Vekâletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir.

(TBK'nin 504/1) Sözleşmede vekaletin nasıl yerine getirileceği hakkında açık bir hüküm bulunmasa veya yapılan işlem dış temsil yetkisinin sınırları içerisinde kalsa dahi vekilin bu yükümlülüğü daima mevcuttur.

Hatta malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında, dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu göz ardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez. Vekil edenin yararı ile bağdaşmayacak bir eylem veya işlem yapan vekil değinilen maddenin son fıkrası uyarınca sorumlu olur.

Bu sorumluluk BK'de daha hafif olan işçinin sorumluluğuna kıyasen belirlenirken, TBK'de benzer alanda iş ve hizmetleri üslenen basiretli bir vekilin sorumluluğu esas alınarak daha da ağırlaştırılmıştır.

Öte yandan, vekil ile sözleşme yapan kişi 4721 s. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 3. maddesi anlamında iyi niyetli ise yani vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını bilmiyor veya kendisinden beklenen özeni göstermesine rağmen bilmesine olanak yoksa, vekil ile yaptığı sözleşme geçerlidir ve vekil edeni bağlar. Vekil vekalet görevini kötüye kullansa dahi bu husus vekil ile vekalet eden arasında bir iç sorun olarak kalır, vekil ile sözleşme yapan kişinin kazandığı haklara etkili olamaz.

Ne var ki, üçüncü kişi vekil ile çıkar ve işbirliği içerisinde ise veya kötü niyetli olup vekilin vekalet görevini kötüye kullandığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa vekil edenin sözleşme ile bağlı sayılmaması, TMK'nin 2. maddesinde yazılı dürüstlük kuralının doğal bir sonucu olarak kabul edilmelidir. Söz konusu yasa maddesi buyurucu nitelik taşıdığından hakim tarafından kendiliğinden (resen) göz önünde tutulması zorunludur. Aksine düşünce kötü niyeti teşvik etmek en azından ona göz yummak olur. Oysa bütün çağdaş hukuk sistemlerinde kötü niyet korunmamış daima mahkum edilmiştir. Nitekim uygulama ve bilimsel görüşler bu yönde gelişmiş ve kararlılık kazanmıştır.

Somut olaya gelince; dosyada yer alan ve davalı vekilin imzasını taşıyan 27.07.2011 tarihli taahhütname başlıklı belgenin içeriğine göre, taşınmazın 100.000 TL’ye satılacağı ve bedelin nakden ödeneceğinin, taşınmazın kime satılacağı hususunun kayıt maliki Bahri’ye noter kanalı ile duyurulacağının taahhüt edildiği, ancak vekilin taahhüte uymayarak hemşehrisi olan diğer davalı ...’e düşük bedelle temlik ettiği, davalıların el ve işbirliği içinde davacıyı zararlandırdıkları, dolayısıyla vekalet görevinin kötüye kullanılması sureti ile temlikin yapıldığı sonucuna varılmaktadır.

Hal böyle olunca davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek yazılı olduğu üzere hüküm tesisi isabetsizdir.