Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/2799 K.2018/61

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 09.01.2018 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacılar vekili Avukat ..., davacı ... vekili Avukat ... ile temyiz edilen davalılar vekili Avukat ... geldiler, duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde bedel isteğine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakan anneleri ...’un maliki olduğu 252, 511, 546, 636, 637, 666 ve 777 parsel sayılı taşınmazlarını oğlu olan davalıların murisi ...’e satış suretiyle devrettiğini, temlikin kız çocuklarından mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek, tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında adlarına tescile, olmadığı takdirde bedele karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılar, hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerinin geçtiğini, satışın gerçek olup bedelin ödendiğini belirterek, davanın reddini savunmuşlardır.

Davanın reddine ilişkin olarak verilen karar Dairece; “...eldeki davada açıklanan ilkeler doğrultusunda kapsamlı bir araştırma; özellikle de taşınmazların temlik tarihindeki gerçek değerleriyle akit değerleri arasında fark bulunup bulunmadığı yönünden belirleme ve değerlendirme yapılmamış, dinlenen tanıkların beyanları da derinlemesine irdelenmemiştir. Hal böyle olunca yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılması ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve soruşturmayla yetinilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması isabetsizdir...” gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, mirasbırakan ...’ın kayden maliki olduğu çekişme konusu 52, 511, 546, 636, 637, 666 ve 777 parsel sayılı taşınmazlarını 29.12.1986 tarihinde oğlu olan davalıların mirasbırakanı ...’e satış suretiyle devrettiği, taşınmazların bir kısmının imar gördüğü ve parsel numaralarının değiştiği, 1907 doğumlu muris ...’nin 24.06.1999 tarihinde öldüğü, geride mirasçı olarak davacı kızları ile ölen oğlu...’in mirasçıları davalıların kaldığı, başkaca mirasçının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nispi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun 706., Türk Borçlar Kanunu'nun 237. (Borçlar Kanunu'nun 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olayda, tüm dosya içeriği yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu taşınmazların resmi akitte gösterilen satış bedelleri ile gerçek değerleri arasındaki fahiş farkın keşfen saptandığı, mirasbırakanın genellikle davalıların murisi ile birlikte yaşadığı, malvarlığının önemli bölümünü teşkil eden dava konusu taşınmazları oğluna satmasını gerektirir haklı ve makul bir nedeninin bulunmadığı, bunun yanında mahkeme kararında belirtilen dava dosyalarına konu taşınmazların muris ... ile ilgisinin olmayıp eşi ...’tan intikal eden taşınmazlara ilişkin olduğu ve eldeki dosyayı etkiler nitelikte olmadığı,

tanık anlatımları ve toplanan diğer tüm deliller dikkate alınarak, taşınmazların muris tarafından oğlu ...’e bedelsiz olarak mirastan mal kaçırma amacıyla temlik edildiği sonucuna varılmaktadır.