Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/4724 K.2017/3113

Taraflar arasında görülen ecrimisil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, ecrimisil isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, 5615 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki mütemmim cüz ve teferruatı niteliğindeki makine ve techizatla birlikte ...

6.İcra Müdürlüğünün 1997/8633 esas sayılı dosyasında yapılan açık arttırmada 01.10.2001 tarihinde satın alarak tapuda adına tescil edildiğini, taşınmazda kiracı olarak bulunan davalıya, 03.10.2003 tarihinde tahliye emri gönderildiğini, davalının taşınmazı 04.08.2005 tarihine kadar kullanmaya devam ettiğini, Ekim/2003 tarihinden Kasım/2004 tarihine kadar olan ecrimisil alacakları ile ilgili olarak ...

9.İcra Müdürlüğünün 2005/781 Esas sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, borca itiraz etmesi üzerine ...

1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2005/315 esasında ile açtıkları itirazın iptali davasının kabul edildiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 01.12.2004 tarihinden 04.08.2005 ' e kadar olan dönem için 197.623,00 TL ecrimisil 126.336,79 TL işlemiş faizi olmak üzere toplam 323.959,79 TL' nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, savunma getirmemiştir.

Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile 304.214.00 TL alacağın davalıdan tahsiline,hükmolunan alacağın 187.867.90 TL kısmının dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının maliki olduğu taşınmaza davalının haklı ve geçerli bir nedene dayanmaksızın 04.08.2005 tarihine kadar kullandığı, davalı aleyhine 2003 Ekim - 2004 Kasım tarihleri arasındaki haksız kullanım nedeniyle ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2005/315 E sayılı dosyasında açılan davanın kısmen kabulüne karar verildiği, mahkeme kararının onandığı, eldeki temyize konu dosyada ise 01.12.2004 ile 04.08.2005 tarihleri arasındaki döneme ilişkin haksız kullanım nedeni ile doğan alacakların talep edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan olumlu zarar ile kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir.

(YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı) 25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

Hemen belirtelim ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık olmalı ve değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nın 266 vd. maddelerine uygun olarak açıklanması gereklidir.

Bu nedenle, özellikle tarım arazilerin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler getirtilmeli, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için birim fiyatlar getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayice göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, taşınmazın 2004 yılı itibariyle aylık ecrimisil bedeli belirlenerek ve TEFE artış oranı esas alınarak geriye dönük, talep edilen 01.12.2004-04.08.2005 tarihleri arası döneme ilişkin olarak hesap yapıldığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, taraflar arasında görülen ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2005/315 E sayılı ecrimisil davasında verilen kararın eldeki davada bağlayıcı olacağı gözetilerek öncelikle bu dosyanın kesinleşip kesinleşmediğinin belirlenmesi, kesinleşmemiş ise kesinleşmesinin beklenmesi, kesinleştikten sonra belirlenen 2004 yılı için ecrimisil bedeli üzerinden 2005 yılı ÜFE oranına göre güncelleme yapılarak sonraki dönem için ecrimisil hesabı yapılması gerekirken yetersiz bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.