Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2015/843 K.2017/5916

Taraflar arasında görülen tapu ipt... ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 31.10.2017 Salı günü saat 09.35'te daireye gelmeleri için taraf vekillerine tebligat yapıldığı halde gelmedikleri anlaşıldı, incelemenin dosya üzerinde yapılmasına, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, ortak mirasbırakanları ...’nin m...ki olduğu 136 ada 16 sayılı parseldeki 1 no’lu bağımsız bölümünü mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla davalı eşi ...’ya intifa hakkını üzerinde tutmak suretiyle 20/09/2012 tarihinde satış yoluyla devrettiğini, devrin muvazaalı olduğunu ileri sürerek, çekişmeli bağımsız bölümün tapu kaydının ipt... ile miras payı oranında adlarına tescilini istemişlerdir.

Davalı, mirasbırakanın kumar alışkanlığı nedeniyle borca battığını, düğününde takılan takıları ve el işi yaparak biriktirdiği parayı mirasbırakana verdiğini, karşılığında çekişmeli bağımsız bölümün çıplak mülkiyetini edindiğini, öte yandan mirasbırakana ölümüne kadar baktığını, semenin mutlaka para olması gerekmediğini bildirip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, yapılan temlikin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

1940 doğumlu mirasbırakan ...’nin 19/02/2013 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak davacı kardeşleri Hatice ve ... ile davalı eşi ...’yı bıraktığı, mirasbırakanın m...ki olduğu 1 no’lu bağımsız bölümü intifa hakkını üzerinde bırakarak çıplak mülkiyetini 20/09/2012 tarihinde davalıya satış yoluyla temlik ettiği kayden sabittir.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706 (yeni TMK 782) Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının ipt...ni isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşınmaktadır.

Öte yandan miras bırakanın sağlığında mal varlığının tamamını veya bir kısmını, mirasçıları arasında hoş görü ile karşılanabilecek makul ölçüler içerisinde paylaştırmışsa mirasçısından mal kaçırma iradesinden söz etme olanağı yoktur. O halde miras bırakanın denkleştirme yapıp yapmadığı üzerinde durulması, miras bırakandan tüm mirasçılarına intikal eden, taşınır, taşınmaz ve hakların araştırılması,tapu kayıtları ve varsa öteki delil ve belgelerin mercilerinden getirtilmesi, her bir mirasçıya geçirilen malların ve hakların nitelikleri ve değerleri hakkında uzman bilirkişiden rapor alınarak paylaştırmanın mı, yoksa mal kaçırma amacının mı üstün tutulduğunun aydınlığa kavuşturulması zorunludur.

Somut olaya gelince, mirasbırakanın temlik tarihinde 72 yaşında olduğu, ölümünden önce son 2-3 yılını felçli ve hasta bir vaziyette geçirdiği, davacının da kabulünde olduğu üzere ölümüne yakın ağır kanser hastalığına yakalandığı, muris ile davalının 35 yıl evli kaldığı ve çocuklarının olmadığı, hayatlarının büyük kısmını aynı çatı altında birlikte geçirdikleri, yine tanık beyanlarından davalının, hayatının son demini hastalıklar ile boğuşarak geçiren ve hiç olmadığı kadar bakıma muhtaç olan murisin gerekli her türlü bakım ve tedavisi ile ilgilendiği, murise hayatı boyunca bir eşin göstermekle yükümlü olduğu ilginin fazlasını gösterdiği, hizmetini esirgemediği anlaşılmaktadır.

Oysa, çekişme konusu bağımsız bölümün satış şeklinde davalıya temlik edildiği görülmektedir. Hemen belirtilmelidir ki, satışa konu edilen bir malın devrinin belirli bir semen karşılığında olacağı kuşkusuzdur. Semenin bir başka ifade ile malın bedelinin ise mutlaka para olması şart olmayıp belirli bir hizmet veya bir emekte olabileceği kabul edilmelidir. Esasen yukarıda da değinildiği üzere muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davaların hukuki dayanağını teşkil eden 01.04.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında miras bırakının gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma olması h...nde uygulanabilirliğinin kabulü gerekir. Bir başka ifade ile murisin iradesi önem taşır.

O halde, yukarıda değinilen somut olgular açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, mirasbırakanın yapmış olduğu temlikle ilgili olarak gerçek amaç ve iradesinin mirasçıdan mal kaçırmak olmadığı ve bu amaçla temlikin gerçekleştirilmediği kabul edilmelidir.

Hal böyle olunca açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yönünde hüküm kurulmuş olması doğru değildir.