Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/337 K.2016/5232

Taraflar arasında görülen tapu iptali, tescil davası sonunda, yerel mahkemece davalılar ... yönünden tapu iptal ve tescil isteği ile kira bedeli isteğine ilişkin davanın kabulüne, davalı ...'nin ise dava konusu hukuki işleme bizzat katılmadığı ve aleyhine açılan davada iddianın kanıtlanamadığı gerekçesi ile onun yönünden davanın reddine ilişkin olarak verilen karar dahili davacı ... vekili, dahili davacı ... ile davalılar ... ile ... vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, ehliyetsizlik ve vekâlet görevinin kötüye kullanılması hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacı vasisi, davacının akıl sağlığının yerinde olmaması sebebi ile kısıtlanarak vesayet altına alındığını, davacının bu durumundan yararlanan davalı kızı ...'nin boşandığı ancak halen birlikte yaşadığı ... ile birlikte planlı hareket ederek, davacıdan satış yetkisi içerir vekâletname alarak, ...'in vekâlet görevini kötüye kullanmak suretiyle davacının maliki olduğu kat irtifakı kurulu 1284 ada 1 parseldeki 1 ve 12 nolu bölümleri ile 3884 ada 6 parseldeki 2 nolu bölümü kardeşi olan davalı ...'a satış göstermek suretiyle muvazaalı olarak aktardığını, işlem tarihlerinde davacının aynı zamanda ehliyetsiz olduğunu ileri sürerek,

tapu iptal ve davacı adına tescile, mümkün olmadığı takdirde rayiç bedellerinin faizi ile birlikte tahsiline, ayrıca mahrum kalınan kira bedellerinin yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar, davacının dava açıldıktan sonra öldüğünü, davanın reddi gerektiğini, iddiaların doğru olmadığını, davacının ehliyetli olduğuna dair doktor raporu alındıktan sonra vekâletnamenin düzenlendiğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, yargılama sırasında davacının öldüğü, tüm mirasçılarının davadan haberdar edildiği ve taraf koşulunun oluştuğu, ...ndan alınan rapor neticesinde murisin işlem tarihinde fiil ehliyetine haiz olmadığı, öte yandan temlikten sonra taşınmazların kira bedellerinin tahsil edilerek sebepsiz zenginleştikleri gerekçesi ile davalılar ... ve ... yönünden tapu iptal ve tescil isteği ile kira bedeli isteğine ilişkin davanın kabulüne, davalı ...'nin ise dava konusu hukuki işleme bizzat katılmadığı ve aleyhine açılan davada iddianın kanıtlanamadığı gerekçesi ile onun yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; davacının kayden maliki olduğu kat irtifakı kurulu 3884 ada 6 parseldeki 2 nolu dükkanı ile yine kat irtifakı kurulu 1284 ada 1 parseldeki 1 ve 12 nolu bölümlerini vekili olan davalı ...'ın 04.08.2004 tarihinde kardeşi olan davalı ...'a satış suretiyle devrettiği, 1930 doğumlu olan davacının yargılama sırasında öldüğü ve geride mirasçı olarak davayı takip eden kızları ..., ..., Semra Bektaş ile davalı kızı ... ve yargılama sırasında davanın kabulünü talep eden oğlu Mehmet Bektaş'ın kaldığı anlaşılmaktadır.

Hemen belirtmek gerekir ki, yargılama sırasında davacının ölümü ile terekesinin elbirliği mülkiyetine tabi olduğu tartışmasızdır.

Bilindiği üzere; elbirliği (İştirak) halinde mülkiyet, yasa veya yasada belirtilen sözleşmeler uyarınca aralarında ortaklık bağı bulunan kişilerin, bu ortaklık nedeniyle bir mala veya hakka birlikte malik olma durumudur.

4721 s. Türk Medeni Kanununun (TMK) 701. ila 703. maddelerinde düzenlenen bu tür mülkiyetin (ortaklığın) tüzel kişiliği olmadığı gibi eşya üzerinde ortaklardan her birinin doğrudan doğruya bir hakkı da yoktur. Mülkiyet bir bütün olarak ortaklardan tümüne aittir. Başka bir anlatımla ortaklık tasfiye oluncaya kadar ortaklardan birinin ayrı mal veya hak sahipliği bulunmayıp, hak sahibi ortaklıktır.

Değinilen mülkiyet türünde malikler mülkiyet payları ayrılmadığından paydaş değil, ortaktır. Bu kural, TMK'nin 701. maddesinde (...Kanun ve kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır.) biçiminde açıklanmıştır.

Elbirliği (İştirak) halinde mülkiyetin bu özelliği itibariyle ortaklar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Şayet yasa veya elbirliği (iştirak) halinde mülkiyeti oluşturan anlaşmada ortaklık adına hareket etme yetkisinin kime ait olacağı belirtilmemişse, ortaklığın tasfiyesini isteme hakkı dışındaki tüm işlemlerde ortakların (iştirakçilerin) oybirliğiyle karar almaları ve birlikte hareket etmeleri zorunluluğu vardır.

TMK'nin 702/2. maddesi bu yönde açık hüküm getirmiştir. Ancak, açıklanan kural yargısal uygulamada kısmen yumuşatılmış bir ortağın tek başına dava açabileceği, ne var ki, davaya devam edebilmesi için öteki ortakların olurlarının (onaylarının) alınması veya miras şirketine atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesi gerektiği kabul edilmiştir (11.10.1982 tarihli 1982/3-2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı). Nitekim bu görüş bilimsel alanda da aynen benimsenmiştir.

Hâl böyle olunca; mirasçılar arasında menfaat çatışması da bulunduğu gözetilerek öncelikle davacı terekesine Türk Medeni Kanunu'nun 640. maddesi gereğince atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesi ve varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.