Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2016/5182 K.2016/8772

Taraflar arasındaki davadan dolayı .... Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 05.11.2013 gün ve 2011/309 esas - 2013/808 karar sayılı hükmün bozulmasına ilişkin olan 10.11.2015 gün ve 2014/3824 Esas, 2015/12948 Karar sayılı kararın düzeltilmesi süresinde Asli müdahil ... vekili tarafından istenilmiş olmakla, dosya incelendi gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Dava, tapu iptali ve tescil olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.

Davacılar asıl davada, miras bırakanları ...'un ... Sart Kaplıcaları Limited Şirketindeki paylarını,.... 3. Noterliğinde düzenlenen 11.01.2011 tarihli şirket hisse devir sözleşmesiyle davalıya devrettiğini, devrin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek muris muvazaası sebebi ile hisse devir ve temlik işleminin iptali ile miras payları oranında tescile, mümkün olmadığı takdirde tenkise karar verilmesini istemişlerdir.

Birleştirilen dava davacıları, şirket hisselerinin Türk Ticaret Kanununun 520. maddesinde belirlenen şekle uygun olarak devir yapılmadığını, Borçlar kanununun 18. maddesi gereğince de devrin muvazaalı olduğunu, davalı adına olan şirket hisselerinin miras payları oranında iptali ile adlarına tescile, olmazsa tenkise karar verilmesini talep etmişler, yargılama sırasında, dava konusu hisselerin kök mirasbırakan ... ait olduğu, vasiyetname ile hisselerin sadece intifa hakkının eşi Şayan'a bırakıldığı bu nedenle de hisse devrinin muvazaalı ve batıl olduğunu bildirmişlerdir.

Davalı, şirket hisseleri menkul mal niteliğinde olup, muris muvazaasına konu edilemeyeceği, birleştirilen dava davacılarının mirasçı olmadığı, bu nedenle dava açma haklarının da bulunmadığını ayrıca şirket hisse satışlarının nominal değer üzerinden gerçek satış olduğunu belirterek, davaların reddine karar verilmesini savunmuştur.

Asli müdahil ..., kök miras bırakan ... yaptığı 17.03.1966 tarihli vasiyetname ile vakıf kurmayı amaçladığı ve... mal varlığının intifa hakkını ölünceye kadar eşi Şayan'a bıraktığını, Şayan'ın şirket hisselerinde mülkiyet hakkının olmadığı, hisse satışının mutlak butlanla batıl olduğunu ileri sürerek, davalı adına olan şirket paylarının iptali ile miras bırakan... terekesine iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, asıl davanın husumet nedeniyle, birleştirilen davanın esastan reddine, asli müdahilin davasının kabulü ile; 11.01.2011 tarih ve 00429 yevmiye nolu limited şirket hisse satış sözleşmesinin mutlak butlanla batıl olduğu anlaşılmakla vasiyetname kapsamında işlem yapılmak üzere muris ... terekesine iadesine karar verilmiş, karar birleştirilen dava davacıları ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden, kök miras bırakan ... 11.08.1972 tarihinde çocuksuz ölümü ile mirasçısı olarak eşi ... ve kardeşi... kaldığı, ...'un 01.02.2011 tarihinde ölümü ile geriye mirasçısı olarak asıl dava davacıları, davalı ve dava dışı mirasçıları, kardeşi Seher Yıldız'ın 17.11.1988 tarihinde ölümü ile de birleştirilen dava davacılarının mirasçı olarak kaldığı saptanmıştır.

Dava konusu, miras bırakan ...'un, eşi... terekesinde bulunan... Sart Çamur Kaplıcaları Limited Şirketindeki, 32 hisse karşılığı 800,00 TL nominal bedelli %40 hissesini ... 3. Noterliğinin 11.01.2011 tarihli “ Limited Şirket Hisse Devir Sözleşmesi” ile davalı ...'a devir işlemidir.

Uyuşmazlık, ... terekesinde bulunan şirket hisselerinin mirasen eşi ...'a intikal edip etmediği, şirket hisselerinin mülkiyetinin kime ait olduğu, buna bağlı olarak dava konusu şirket hisse satış işleminin hukuken geçerli olup olmadığı, işlemin muvazaalı olup olmadığı ve asli müdahil ... genel Müdürlüğünün davada, davacı taraf sıfatının bulunup bulunmadığı, ... İdaresinin hisselerin terekeye iadesini isteyip isteyemeyeceğine ilişkindir.

Miras bırakan... 17.03.1966 tarihli vasiyetname ile; (madde-1) maliki olduğu ... mithatpaşa caddesi 33 nolu ev ve müştemilat kabilinden olan menkul mallar hariç, öldükten sonra mevcutsa arabası da dahil, Orhaniye caddesi 19/A nolu iki katlı mağaza, Sart Kaplıcalarındaki hisseler, ...

Elektrik Şirketindeki 10.000,00 Türk Liralık hisseler, vasiyette gösterilen maksat ve gayeyle, tespit edilen şartlar dairesinde tahsis edilerek, Sabri Konuk adı ile hükmü şahsiyeti haiz, M.K m.457 bahsetmiş olduğu salahiyete müsteniden, ölümünden sonra muzaf olarak vasiyet ettiği, (madde-2) malların tamamını eşi ... ölünceye kadar tasarruf ederek, bu malların idaresinde, maaşla çalıştırmak suretiyle.... yetkilendirdiği,

(madde-3) Eş ... başka bir erkekle evlenir veya gayri meşru hali hâkim kararı ile tespit edilir ise bir kısım ev eşyaları verilerek evden çıkarılacağı, (madde-5) Başka erkekle evlenmezse ...'un hayatının sonuna kadar evde oturabileceği, öldükten sonra evin “müftü evi” olarak idaresinin Heyete devredileceği, ( madde-4) 33 nolu ev hariç, bütün emvali gayrimenkule ve diğerlerinin kuran kursu, imam hatip okulu ve cami yaptırma ve yaşatma işlerinde hasılatından istifade edilmek üzere,... unvanını sonuna kadar taşımak şartıyla ve 33 nolu evin, aynı unvanı taşımak koşuluyla müftü evi olarak tahsisine,

(madde-6) ölümünden sonra kimlere para ve yardım yapılacağı, (madde-7) Bu paraların araba ve ticari malların satışı ve ...'un senelik idare masrafı çıkarıldıktan sonra Sart Kaplıcalarındaki hisse gelirinden karşılanması, ölümünden sonra vasiyetnamenin derhal mahkemede kayıt ve tescili, vasiyetnamenin tenfizi için M.K m.497 hükümlerine göre ... müftüsü, cami yaptırma ve yaşatma derneği başkanı, Mehmet Kahraman ve Selahattin Gümüş'ü tenfiz memuru olarak görevlendirdiği, (madde-8-9) ölümünden sonra dini tören ve duaların ne şekilde yapılacağı belirlenmiştir.

... Sulh Hukuk Mahkemesinin 1972/150 Esas,1972 /150 Karar sayılı dosyasında, kök miras bırakan ... 17.03.1966 tarihli vasiyetnamesinin açıldığı saptanmıştır.

Kök miras bırakan ... 17.03.1966 tarihli vasiyetnamesinde ki, vakıf kurma hakkındaki tasarrufunun geçersiz olduğunun tespiti hususunda, mirasçı Seher Yıldız tarafından açılan dava, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin, 19.03.1974 tarihli, 1973/53 Esas, 1974/205 sayılı kararı ile reddedilerek, kesinleşmiştir. ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 04.03.1973 tarihli, 1972 /150 Esas, 1973/97-2 Değişik iş, sayılı kararı ile de “ ... Sart Çamur Kaplıcalarındaki ... ait hisselerin vasiyetname gereğince tasarruf ve intifasının eşi ...'a ait olduğuna, bu konuda anılan şirkete müzekkere yazılmasına” karar verilmiştir.

..., vasiyetnamenin iptali davasının retle sonuçlandığı, vasiyetname ile ölünceye kadar vasiyete konu mal varlığının intifasının kendisine bırakıldığı, ancak vasiyetnameye rağmen bir kısım .... mirasçılarının veraset ilamı alarak terekedeki 8 parça taşınmazın mirasçılara intikalini sağlandığını ileri sürerek, tapu kayıtlarının iptali ile... adına tescil istemiyle açtığı davada verilen ilk karar, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 06.06.2002 tarihli, 2002/6282 Esas, 2002/7658 Karar sayılı ilamı ile, “ miras bırakanın 1966 tarihli vasiyetnamesi ile terekesinin tümünü kapsayacak şekilde vakıf kurulmasını istemiş, vasiyet tenfiz memuru tayin etmiştir.

Dava, ... İdaresini doğrudan doğruya ilgilendirdiği gibi, davacının intifa hakkı vakıf kurulduktan sonra gündeme gelecektir. O halde, davanın ... İdaresine yöneltilmesi yine vasiyeti tenfiz memurları..., Müftüsü ...Cami Yaptırma ve....

Derneği Başkanı ve .... yöneltilmesi, bu kişilerden delillerinin sorulması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile verilen hüküm bozmayı gerektirmiştir.” gerekçesiyle bozulması üzerine, ....İdaresi, ..., Müftüsü.... aleyhine aynı iddialarla açılan dava eldeki dava ile birleştirilerek yapılan yargılama sonucunda, ...

2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.03.2004 tarihli 2003/270 Esas, 2004/215 Karar sayılı kararı ile; asıl ve birleştirilen davaların kabulüne, dava konusu 8 parça taşınmazın verasette iştirakken tescil, işleminin iptali ile... paylarının tekrar adına tesciline karar verildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek 21.09.2005 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Taraflarca ileri sürülen maddi olgular, Kök miras bırakan ... Konuk'un düzenlediği vasiyetname içeriği, vasiyetname ile ilgili olarak açılıp kesinleşen dava dosya içerikleri ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; kök miras bırakan ... 17.03.1966 tarihli vasiyetnamesi ile, belirlediği amaca uygun vakıf kurulması ve 33 nolu ev hariç, tüm mal varlığını adını taşıyacak vakfa tahsis ettiği, yine vasiyetnamede belirlediği koşullarda yaşaması halinde, bu mal varlığının kullanım hakkını ölünceye kadar eşi ...'a bıraktığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; kök miras bırakan .... öldüğü 11.08.1972 tarihinde yürürlükte olan 743 sayılı Türk kanunu Medenisinin 74. maddesinde; “ Vakıf, resmi senetle veya vasiyet yolu ile kurulur ve vakfedenin ikametgahı asliye mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır.

Mahkeme, tescil hususunu...Genel Müdürlüğündeki merkezi sicile kaydolunmak üzere resen tebliğ eder.” denilmiş, aynı doğrultuda düzenleme getiren 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 102. maddesinde de. “Vakıf kurma iradesi, resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır..... Mahkemeye başvurma, resmi senet düzenlenmiş ise vakfeden tarafından; vakıf ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hakiminin bildirimi üzerine ...

Genel Müdürlüğünce resen yapılır. Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri resen alır.” hükmüne yer verilmiştir.

Yine. Türk Medeni Kanunu Hükümlerine Göre Kurulan... Hakkında Tüzüğün, 13.08.1991 gün, 2159 sayılı kanunun 1. maddesi ile değişik 5. maddesin de, “ Vasiyet yolu ile kurulan ...da vasiyetnameyi açan sulh hakimi, resmi senetle kurulan ...da resmi senedi düzenleyen noter, vasiyetnamenin veya resmi senedin bir örneğini yedi gün içerisinde ...

Genel Müdürlüğüne gönderir...üç ay içinde vakfeden veya ölümü halinde mirasçı tarafından tescil talebinde bulunulmamış veya vakfeden tüzel kişiliği haiz olupta infisah etmiş ise vakfın tescili hususundaki başvuru ... tarafından yapılır.” hükmüne yer verildiği, 25.03.2013 gün 28629 Resmi Gazetede yayınlanan Türk Medeni Kanunu Hükümlerine Göre Kurulan ...

Hakkında Tüzüğün, 3/3. maddesinde “ vasiyet yolu ile kurulan ...da vakfedenin mirasçısı veya vakfeden tarafından mirası resmen idare etmekle görevlendirilmiş kişi tescil talebinde bulunabilir. Vasiyetnamenin açılması tarihinden itibaren üç ay içinde bunlar tarafından başvuruda bulunulmamış ise vakfın tescili hususunda başvuru ... tarafından yapılır.” 27.09.2008 tarih, 27.010 sayılı resmi gazetede yayınlanan ...

Yönetmenliğinin 6. maddesinde de,” Ölüme bağlı tasarruf yoluyla vakıf, vakfedenin ölümünden sonra tescil edilmek üzere kurulabilir.

Bu yolla kurulan ...da sulh hakimi vakıf kurulmasına esas belgenin bir örneğini yedi gün içinde Genel Müdürlüğe gönderir....mahkemeye başvuru ilgililerin veya sulh hakiminin bildirimi üzerine ya da ... genel Müdürlüğünce resen yapılır.” düzenlemelerine göre; ölüme bağlı tasarruf ile kurulan ...ın, kuruluş ve tescillerinde ... yetkili ve görevlidir.

Somut olayda. 17.03.1966 tarihli vasiyetname ile vakfın amacı ve özgülenecek mal ve haklar belirlenerek ölüme bağlı vakıf kuruluşunun vasiyet edildiği, vasiyeti tenfiz memurlarının atandığı, vasiyetnamenin açılarak kesinleştiği, ancak vakfa özgülenen 8 parça taşınmazın mülkiyetinin vasiyetnameye rağmen mirasçılara intikali üzerine açılan dava sonucu 21.09.2005 tarihinde taşınmazların... terekesine döndüğü, bu dava ile ...

Genel Müdürlüğünün ölüme bağlı vakıf kuruluşundan haberdar olduğu, belirtilen kanun, tüzük ve yönetmenlik hükümleri uyarınca, ..., ölüme bağlı vakfın resmi kuruluşunu yapmaya yetkili olduğundan, vakfa özgülenen şirket hisselerinin terekeye döndürülmesi ve vakıf mal varlığının korunmasına yönelik olarak dava açmakta hukuki yararı ve davacı sıfatının bulunduğu tartışmasızdır, bu nedenle de müdahil davacı ... Müdürlüğünün davasının kabulünde isabetsizlik yoktur.

Öte yandan. Kök miras bırakan... terekesinde bulunan, 33 nolu ev hariç, tüm mal varlığının vasiyetname ile kurulacak vakıf mal varlığına özgülendiği, ölünceye kadar terekedeki malların intifa hakkının sağ eşe bırakıldığı, bu durumun ...'un da kabulünde olduğu, ...'un intifa hakkı sahibi olarak yaptığı başvuru sonucu ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 04.03.1973 tarihli, 1972 /150 Esas, 1973/97-2 Değişik iş sayılı kararı ile “... Çamur Kaplıcalarındaki ...

Konuk'a ait hisselerin vasiyetname gereğince tasarruf ve intifasının eşi ...'a ait olduğuna” karar verildiği yine intifa hakkı sahibi olarak ...'un açtığı dava kabul edilerek, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.03.2004 tarihli 2003/270 Esas, 2004/215 Karar sayılı kararı ile de. “8 parça taşınmazın verasette iştirak en tescil, işleminin iptali ile...

Konuk paylarının tekrar adına tesciline "karar verildiği, tüm bu nedenlerle; dava konusu şirket hisse senetlerinin, ölünceye kadar kullanım hakkının sağ eş ...'a ait olduğu, mülkiyetinin ise vakfa özgülendiği, şirket hisselerinin vakıf mal varlığının önemli bir bölümünü oluşturduğu, dolayısı ile mülkiyet hakkı bulunmayan miras bırakan ...'un 11.02.2011 tarihinde davalı ya satış suretiyle yaptığı şirket hisse devrinin hukuki dayanağının bulunmadığı gözetilerek, mahkemece, devir işlemin yok hükmünde olduğu kabul edilerek,

şirket hisselerinin vasiyetname kapsamında işlem yapılmak üzere,... terekesine iadesine karar verilmesinde de isabetsizlik yoktur.