Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2017/3424 K.2018/12305

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 28.02.2017 ... günü saat 9.40 da daireye gelmeleri için taraf vekillerine tebligat yapıldığı halde gelmedikleri anlaşıldı, incelemenin dosya üzerinde yapılmasına, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hakimi ...'nin raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

-KARAR-

Dava, ......sizlik hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacı, 398 ada 18 parsel sayılı taşınmazdaki 179/873 payını dava dışı......'e satış suretiyle temlik ettiğini, daha sonra sırasıyla......'in dava dışı.........'a,.........'ın da davalı ...'e yine satış suretiyle devrettiğini, ......siz olduğu dönemde hile ile taşınmazın elinden alındığını, davalı ile dava dışı ara maliklerin kötü niyetli olduklarını ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, iyiniyetli olduğunu, taşınmazı bedeli karşılığında satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davalının kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu 398 ada 18 parsel sayılı taşınmazın 179/873 payı davacı adına kayıtlı iken anılan payı 25.01.2010 tarihinde satış suretiyle dava dışı ...’ya temlik ettiği,......’in de 11.03.2010 tarihinde dava dışı ...’e,.........’ın da 01.04.2010 tarihinde davalı ...’e satış suretiyle devrettiği, yargılama sırasında ...... Sulh Hukuk Mahkemesinin 24.06.2011 tarih, 2011/455 E – 2011/538 K sayılı kararıyla davacının TMK.nun 405/1. maddesi gereğince kısıtlanarak eşi ...... Suna’nın vasi tayin edildiği, vesayet makamından husumete izin kararı alındığı, ... Kurumu 4. İhtisas Kurulu’nun 27.04.2012 tarihli raporuna göre, davacının akit tarihi olan 25.01.2010 tarihinde fiil ......ine haiz olmadığının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; Hukukumuzda, diğer çağdaş hukuk sistemlerinde olduğu gibi kişilerin huzur ve güven içerisinde alış verişte bulunmaları satın aldıkları şeylerin ilerde kendilerinden alınabileceği endişelerini taşımamaları, dolayısıyla toplum düzenini sağlamak düşüncesiyle, alan kişinin iyi niyetinin korunması ilkesi kabul edilmiştir. Bu amaçla 4721 s. Türk Medeni Kanununun (TMK) 2.maddesinin genel hükmü yanında menkul mallarda 988 ve 989., tapulu taşınmazların el değiştirmesinde ise 1023. maddesinin özel hükümleri getirilmiştir.

Öte yandan, bir devleti oluşturan unsurlardan biri insan unsuru ise bunun kadar önemli olan ötekisi topraktır. İşte bu nedenle Devlet, ...... sicilleri gibi tapu sicillerinin de tutulmasını üstlenmiş, bunların aleniliğini (herkese açık olmasını) sağlamış, iyi ve doğru tutulmamasından doğan sorumluluğu kabul etmiş, değinilen tüm bu sebeplerin doğal sonucu olarak da tapuya itimat edip, taşınmaz mal edinen kişinin iyi niyetini korumak zorunluluğunu duymuştur.

Belirtilen ilke TMK'nin 1023. maddesinde aynen "tapu kütüğündeki sicile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan 3 ncü kişinin bu kazanımı korunur" şeklinde yer almış, aynı ilke tamamlayıcı madde niteliğindeki 1024.maddenin 1. fıkrasına göre "Bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise bunu bilen veya bilmesi gereken 3 ncü kişi bu tescile dayanamaz" biçiminde öngörülmüştür.

Ne var ki; tapulu taşınmazların intikallerinde, huzur ve güveni koruma, toplum düzenini sağlama uğruna, tapu kaydında ismi geçmeyen ama asıl malik olanın hakkı feda edildiğinden iktisapta bulunan kişinin, iyi niyetli olup olmadığının tam olarak tespiti büyük önem taşımaktadır. Gerçekten bir yanda tapu sicilinin doğruluğuna inanarak iktisapta bulunduğunu ileri süren kimse diğer yanda ise kendisi için maddi, hatta bazı hallerde manevi büyük değer taşıyan ayni hakkını yitirme tehlikesi ile karşı karşıya kalan önceki malik bulunmaktadır.

Bu nedenle, yüzeysel ve şekilci bir araştırma ve yaklaşımın büyük mağduriyetlere yol açacağı, kişilerin .........olan güven ve saygısını sarsacağı ve yasa koyucunun amacının ilk bakışta, şeklen iyi niyetli gözükeni değil, gerçekten iyiniyetli olan kişiyi korumak olduğu hususlarının daima göz önünde tutulması, bu yönde tüm delillerin toplanıp derinliğine irdelenmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir.

Nitekim bu görüşten hareketle, "kötü niyet iddiasının def'i değil itiraz olduğu, iddia ve müdafaanın genişletilmesi yasağına tabii olmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve mahkemece kendiliğinden (resen) nazara alınacağı” ilkeleri 8.11.1991 tarih l990/4 esas l99l/3 sayılı İçtdihadı Birleştirme Kararında kabul edilmiş, bilimsel görüşlerde aynı doğrultuda gelişmiştir.

Somut olayda, ikinci el konumundaki davacı tanığı......... 05.03.2014 günlü duruşmadaki beyanında, ilk el konumundaki...... Yılmaz’ın arkadaşının oğlu olduğunu belirtmiştir. Bu ifadeden de anlaşılacağı üzere dava dışı ilk el konumundaki...... Yılmaz’ın babası ile dava dışı ikinci el.........’ın arkadaş oldukları.........’ın beyanıyla sabittir. Son el davalı ...’e gelince, taşınmaz sık aralıklarla el değiştirmiş olup, satış tarihi itibariyle mahkemece belirlenen gerçek değerin davalı ... tarafından ödendiği kanıtlanabilmiş değildir. Belirtilen bütün bu olgular yukarıda açıklanan ilkeler ile birlikte değerlendirildiğinde davalının iyiniyetli olduğunu söyleyebilme olanağı yoktur.

Hal böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek yazılı olduğu üzere davanın reddine karar verilmiş olması doğru değildir.