Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2018/1776 K.2019/3361

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece iddianın kanıtlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvurusunun reddine ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'in raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakanları ...'ın toplam 15 parça taşınmazını davalı kızına ölünceye kadar bakma akdiyle devrettiğini, yapılan işlemin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının miras payları oranında iptali ile adlarına tescil istemişlerdir.

Davalı, mirasbırakanın 80 yaşında öldüğünü, annesinin 2005 yılında ölümü ile mirasbırakan babasını kendi yanına aldığını, 2011 yılına kadar baktığını, mirasbırakanın ölümünden önce beyin kanaması geçirdiğini, 1 ay felç kaldığını, kardeşlerinin babaları ile ilgilenmediğini, murisin sağlığında mallarını çocukları arasında paylaştırmak istediğini fakat davacıların bunu kabul etmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, temliklerin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinafı üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk dairesince; istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; 1928 doğumlu mirasbırakan ...'ın 23.01.2011 tarihinde öldüğü, geride davacı kızları ... ve ... ile davalı kızı ...'un mirasçı olarak kaldıkları, mirasbırakanın ... ada ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarını 10.06.2008 tarih ve 572 yevmiye nolu senetle saat 14:10’da davalı ...’a

ölünceye kadar bakma akti ile temlik ettiği, ... ada ..., ... ada ... ve ... parseller ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazlarını 10.06.2008 tarih ve 573 yevmiye nolu senetle saat 14:15’de, ... ada ... parsel, ... ada ... ve ... parseller ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazlarını 10.06.2008 tarih ve 574 yevmiye nolu senetle saat 14:30’de, ... ada ..., ... ve ... parseller ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazlarını 10.06.2008 tarih ve 575 yevmiye nolu senetle saat 14:35’de davalı ...’a ölünceye kadar bakma akti ile devrettiği, bunlar dışında 4 adet bahçe ve ev/arsa vasfında taşınmazın halen mirasbırakan adına kayıtlı olduğu,

mahkemece yapılan keşif sonucunda temliklere konu taşınmazların dava tarihi itibariyle toplam değerlerinin 336.999,02 TL olarak, mirasbırakan adına kayıtlı 4 adet taşınmazın dava tarihi itibariyle toplam değerlerinin 39.522,30 TL olarak saptandığı, öte yandan bilgisine başvurulan tanık beyanlarına göre, murise ölümünden önceki son 3-4 yıl davalı kızı tarafından bakıldığı, ihtiyaçlarının karşılandığı, ölmeden önceki son 1 yılda bir takım hastalıklarının bulunduğu, ölümünden önceki son 15 günde ise yatalak duruma düştüğü, bu süre zarfında da davalı tarafından bakımının yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) m. 611. maddesine göre ölünceye kadar bakıp gözetme sözleşmesi, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen bir akittir. (818 s. Borçlar Kanununun (BK) m. 511). Başka bir anlatımla ivazlı sözleşme türlerindendir. Bu sözleşme ile bakım alacaklısı, sözleşme konusu malın mülkiyetini bakım borçlusuna geçirme; bakım borçlusu da bakım alacaklısına yasanın öngördüğü anlamda ölünceye kadar bakıp gözetme yükümlülüğü altına girer. (TBK m. 614 (BK) m. 514)).

Hemen belirtmek gerekir ki, bakıp gözetme koşulu ile yapılan temliki işlemin geçerliliği için sözleşmenin düzenlendiği tarihte bakım alacaklısının özel bakım gereksinimi içerisinde bulunması zorunlu değildir. Bu gereksinmenin sözleşmeden sonra doğması ya da alacaklının ölümüne kadar çok kısa bir süre sürmüş bulunması da sözleşmenin geçerliliğine etkili olamaz.

Kural olarak, bu tür sözleşmeye dayalı bir temlikin de muvazaa ile illetli olduğunun ileri sürülmesi her zaman mümkündür. En sade anlatımla muvazaa, irade ile beyan arasında kasten yaratılan aykırılık olarak tanımlanabilir. Böyle bir iddia karşısında, asıl olan tarafların akitteki gerçek ve müşterek amaçlarının saptanmasıdır. (TBK m. 19 (BK m. 18)).

Şayet bakım alacaklısının temliki işlemde bakıp gözetilme koşulunun değil de, bir başka amacı gerçekleştirme iradesini taşıdığı belirlenirse (örneğin mirasçılarından mal kaçırma düşüncesinde ise), bu takdirde akdin ivazlı (bedel karşılığı) olduğundan söz edilemez; akitte bağış amacının üstün tutulduğu sonucuna varılır. Bu halde de Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 1.4.1974 gün ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı olayda, uygulama yeri bulur.

Miras bırakanın, ölünceye kadar bakıp gözetme karşılığı yaptığı temlikin muvazaa ile illetli olup olmadığının belirlenebilmesi içinde, sözleşme tarihinde murisin yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile koşulları ve ilişkileri, elinde bulunan mal varlığının miktarı, temlik edilen malın, tüm mamelekine oranı, bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı gibi bilgi ve olguların göz önünde tutulması gerekir.

Somut olaya gelince; mirasbırakan ...'ın sağlığında tek başına yaşadığı, ölümünden önceki son 1 yılında ise davalı kızı ile birlikte oturduğu, bakımının davalı tarafından yapıldığı anlaşılmakta ise de; ölünceye kadar bakma akitleri ile temlik edilen tüm taşınmazların toplam değeri 336.999,02 TL olarak belirlenmiş olup, bu durum devrin bakım borcunun karşılığını ve makul ölçüleri aşar miktarda olduğunu göstermektedir.

Öte yandan, mirasbırakanın çekişme konusu taşınmazlarını farklı zamanlarda yaptığı akitlerle devrettiği, ilk önce de 10.06.2008 tarih ve 572 yevmiye nolu senetle ... ada ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmalarını ölünceye kadar bakma akti ile davalı ...'a devrettiği sabittir.

O halde, murisin ilk yaptığı 572 yevmiye nolu akit karşılığında kendisine baktırabilecekken takip eden 573, 574 ve 575 yevmiye nolu akitlerde murisin gerçek irade ve amacının aslında bakım sözleşmesi yapmak olmayıp, diğer mirasçılardan mal kaçırmak olduğu sonucuna varılmaktadır.

Hâl böyle olunca, 572 yevmiye nolu akit ile temlik edilen ... ada ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmalar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek davanın tümden kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir.