Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2019/4420 K.2020/6513

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karara karşı davacılar vekilinin istinafı üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin olarak verilen karar davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’ün raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacılar, mirasbırakan babaları ...’ın 46 ve 49 parsel sayılı taşınmazlarını davalı torunu ... ’ya, 45 ve 198 parsel sayılı taşınmazlarını da diğer davalı torunu ... ’e ölünceye kadar bakma akdiyle temlik ettiğini, temliklerin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında adlarına tescilini istemişlerdir.Davalılar, iddiaların doğru olmadığını, akdin yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiklerini, davacıların ise mirasbırakanla ilgilenmediklerini, temliklerin muvazaalı olmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.İlk derece Mahkemesince,

mirasbırakanın bakım karşılığında taşınmazlarını temlik ettiği, mal kaçırma amacının olmadığı, davalıların da bakım borcunu yerine getirdikleri gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekilinin istinafı üzerine, ...

Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK’nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.Dosya içeriği ve toplanan delillerden; mirasbırakan ...’ın 16.05.2016 tarihli akitle çekişme konusu 46 ve 49 parsel sayılı taşınmazlarını davalı torunu ... ’ya, 45 ve 198 parsel sayılı taşınmazlarını da diğer torunu davalı ...’e ölünceye kadar bakma akdi temlik ettiği, 1939 doğumlu mirasbırakan Nizamettin’in 06.03.2017 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak, davacı kızları ile davalıların babası olan dava dışı oğlu Mehmet’in kaldığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) m. 611. maddesine göre ölünceye kadar bakıp gözetme sözleşmesi, taraflarına karşılıklı hak ve borçlar yükleyen bir akittir. (818 s. Borçlar Kanununun (BK) m. 511). Başka bir anlatımla ivazlı sözleşme türlerindendir.

Bu sözleşme ile bakım alacaklısı, sözleşme konusu malın mülkiyetini bakım borçlusuna geçirme; bakım borçlusu da bakım alacaklısına yasanın öngördüğü anlamda ölünceye kadar bakıp gözetme yükümlülüğü altına girer. (TBK m. 614 (BK) m. 514)).Hemen belirtmek gerekir ki, bakıp gözetme koşulu ile yapılan temliki işlemin geçerliliği için sözleşmenin düzenlendiği tarihte bakım alacaklısının özel bakım gereksinimi içerisinde bulunması zorunlu değildir.

Bu gereksinmenin sözleşmeden sonra doğması ya da alacaklının ölümüne kadar çok kısa bir süre sürmüş bulunması da sözleşmenin geçerliliğine etkili olamaz.Kural olarak, bu tür sözleşmeye dayalı bir temlikin de muvazaa ile illetli olduğunun ileri sürülmesi her zaman mümkündür. En sade anlatımla muvazaa, irade ile beyan arasında kasten yaratılan aykırılık olarak tanımlanabilir. Böyle bir iddia karşısında, asıl olan tarafların akitteki gerçek ve müşterek amaçlarının saptanmasıdır.

(TBK m. 19 (BK m. 18)). Şayet bakım alacaklısının temliki işlemde bakıp gözetilme koşulunun değil de, bir başka amacı gerçekleştirme iradesini taşıdığı belirlenirse (örneğin mirasçılarından mal kaçırma düşüncesinde ise), bu takdirde akdin ivazlı (bedel karşılığı) olduğundan söz edilemez; akitte bağış amacının üstün tutulduğu sonucuna varılır.

Bu halde de Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 01.04.1974 gün ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı olayda, uygulama yeri bulur.Mirasbırakanın, ölünceye kadar bakıp gözetme karşılığı yaptığı temlikin muvazaa ile illetli olup olmadığının belirlenebilmesi için de, sözleşme tarihinde murisin yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile koşulları ve ilişkileri, elinde bulunan mal varlığının miktarı, temlik edilen malın, tüm mamelekine oranı, bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı gibi bilgi ve olguların göz önünde tutulması gerekir.Somut olaya gelince,

davalılara temlik edilen taşınmazların akit tarihindeki toplam değeri 493.862,00 TL, halen mirasbırakan adına kayıtlı 6 parça taşınmazın akit tarihindeki değeri ise 241.232,00 TL olup, mirasbırakanın daha az taşınmazını devrederek bakımını sağlayabilecek iken, malvarlığının yarısından fazlasını temlik ederek makul karşılanabilecek sınırın aşıldığı, yine davalıların babasının arkadaşı olan davalı tanığı ...’in;

“...Muris sağlığında bir gün bana gelip ev yerini sana vereyim sen de daha sonra torunlarım Mustafa ve Samet'e devredersin diye söyledi, ben de bunu kabul etmedim.” şeklindeki beyan gözetilerek açıklanan olgular yukarıda değinilen ilkeler ile birlikte değerlendirildiğinde temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu anlaşılmaktadır.