Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2021/3766 K.2021/7920

Taraflar arasında görülen davada; Davacı, ... Köyü, Köy içi mevki sınırlarında bulunan ve kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakılan taşınmazı, 30 yıldan beri nizasız fasılasız tarım arazisi olarak kullandığını ileri sürerek anılan taşınmazın adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir. Davalı Hazine, davacı lehine imar-ihya şartlarının oluşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuş, bozma sonrası 23.05.2012 tarih ve 1 nolu celsede TMK 713/6. maddesi gereğince dava konusu taşınmazın adına tesciline karar verilmesini istemiştir. Davalı ... Köyü temsilcisi, yerin davacıya ait olduğunu açıklayarak davayı kabul ettiğini bildirmiştir.

Mahkemece, imar-ihya ve zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin karar, 8. Hukuk Dairesince; ‘’ …Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ise de, mahkemenin bu görüşüne katılma olanağı bulunmamaktadır. ...

Kadastro Müdürlüğünün 24.12.2010 tarih ve 1708 sayılı karşılık yazılarında dava konusu taşınmazın 19.08.1958 tarihinde yapılan tapulama çalışmalarında tespit harici bırakıldığı bildirilmiş, dosya içinde bulunan orijinal pafta örneğinden “taşlık” vasfında olduğu saptanmıştır.

Böyle bir yerin emek ve masraf sarfı suretiyle imar-ihya işlemlerinin tamamlanarak tarıma elverişli hale getirilmesini müteakip, kazanmayı sağlayacak zilyetlik süresinin geçmesi suretiyle TMK.nun 713/1 ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14 ve 17.maddeleri hükümlerine göre kazanılması mümkündür. Bir arazinin kullanım süresi ve niteliği ile üzerinde imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihin en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarıdır.

Bu hava fotoğraflarının dava tarihinden önceki yıllara ait en az iki ayrı zamana ilişkin olması gerekir. Bu konuda sağlıklı bir yargıya ulaşmak için tespit dışı bırakılma tarihi olan 1958 yılından sonra dava tarihine göre 20-25 yıl öncesine ait (1975-1988 yılları arası) stereoskopik hava fotoğraflarının dosyada yer almış olması ve bu fotoğrafların stereoskopla üç boyutlu olarak incelenmesi gerekir.

Ayrıca, stereoskopik çift hava fotoğrafı, bir stereoskop altında incelendiğinde, arazinin üç boyutlu görüleceği, taşınmazın sınırlarının belirlenebileceği ve bu amaçla ekilemeyen bakir alanların net bir biçimde tespitinin yapılabilmesi mümkündür. Mahkemece, uyuşmazlığın net bir biçimde çözüme kavuşturulabilmesi için gerekli bulunan hava fotoğraflarından yararlanılmamıştır.

Mahkemece yapılacak iş; dava konusu taşınmaza komşu ... ve ... parsellere ait tapu kayıtları, kadastro tutanakları ile dayanak teşkil eden tüm belge ve kayıtlar bulundukları yerden getirtilmeli, yeniden yapılacak keşifte ziraat mühendisi, kadastro fen elemanı, jeodezi ve fotoğrametri mühendisinden oluşacak üç kişilik uzman bilirkişi kurulu marifetiyle dava tarihine göre 20-25 yıl öncesine ait ve iki ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının getirtilip stereoskop aletiyle yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda inceleme yaptırılmalı,

yerel bilirkişi ve tanıklar ...nun 243 ve 244.maddeleri gereğince keşif yerine davetiyeyle çağırılmalı, aynı kanunun 259 ve 290/2.maddeleri uyarınca uyuşmazlığın taşınmaza ilişkin bulunması nedeniyle yerel bilirkişi ve tanıklar keşif yerinde dinlenmeli, getirtilen kayıt ve belgeler yerel bilirkişi ve tanıklar vasıtası ile dava konusu taşınmaza uygulanmalı, dava konusu taşınmazın kim tarafından hangi tarihte imar ve ihyasına başlandığı, imar ve ihyanın ne şekilde sürdürüldüğü, hangi tarihte tamamlandığı,

tarımsal amaçlı zilyetliğin hangi tarihte başladığı hususları ile kazanmayı sağlayan zilyetlik koşulları yerel bilirkişi ve tanıklardan sorularak açıklığa kavuşturulmalı, beyanlar arasındaki çelişki HMK. nun 261. maddesi gereğince giderilmeli, tanık ve yerel bilirkişi sözleri bilimsel esaslara göre hazırlanan bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli,

taşınmaz üzerinde imar-ihya işlemlerine başlandığı ve tamamlandığı tarih ile tarımsal amaçlı zilyetlik başlangıç tarihi ayrı ayrı belirlendikten sonra iddia ve savunma çerçevesinde değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru değildir...‘’ gerekçesiyle bozulmuş, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada mahkemece aynı gerekçelerle yeniden davanın kabulüne ilişkin karar, 16. Hukuk Dairesince; ‘’ …Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Bozma ilamına uyulmakla; davanın tarafları yararına usuli kazanılmış hak oluşacağı gibi, mahkemeye de bozma ilamı doğrultusunda işlem yapma zorunluluğu doğar. Bu ilke kamu düzenine ilişkindir.

Yukarıda özetlenen bozma ilamında çekişmeli taşınmaz bölümü imar-ihyaya konu edilmişse ne zaman imar-ihyaya başlanıp bitirildiğinin araştırılması gereğine değinilmiş, ancak mahkemece taşınmazın imar-ihyaya konu edilip edilmediği ile edilmişse imar-ihyaya ne zaman başlanıp bitirildiği, taşınmazdaki zilyetliğin ekonomik amaca uygun zilyetlik olup olmadığı,

zilyetliğin süresi, şekli yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrıntılı sorularak araştırılmadığı gibi, dosyada bulunan hava fotoğraflarını değerlendiren harita mühendisi bilirkişice düzenlenen raporda yalnızca çekişmeli taşınmazın orman olmadığı açıklanmış olup taşınmazın hangi tarihte imar ihya edildiği ve hangi tarihten beri tarım arazisi olarak kullanıldığına ilişkin değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Öte yandan karar tarihinden önce yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanun hükümleri uyarınca husumetin yaygınlaştırılması gereği üzerinde durulmamış olması da yerinde değildir.

O halde doğru sonuca varılabilmesi için; öncelikle karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6360 sayılı Kanun'un hükümleri uyarınca, taşınmazın sınırları içinde bulunduğu ... da davaya dahil edilerek husumet yaygınlaştırılmalı, ardından mahallinde yaşlı, yansız yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan, elverdiğince yaşlı şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ve jeodezi ve fotogrametri mühendisi ile üç kişilik ziraat bilirkişi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşif sırasında; yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin ne olduğu, tamamının imar-ihya edilip edilmediği, taşınmazdaki imar-ihyanın ne zaman gerçekleştiği, taşınmazın ne zamandan beri kim tarafından ne suretle kullanıldığına ilişkin maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli,

daha sonra jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye dosyanın tevdii ile dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin stereoskopik çift hava fotoğrafları üzerinde inceleme yaptırılarak taşınmazın niteliği ile tarımsal amaçlı zilyetliğin başlangıç tarihi ve taşınmazın imar-ihyası tamamlanmış ise imar-ihyanın tamamlandığı tarih ayrı ayrı belirlenmeli, 3 kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan taşınmazın niteliğiyle ilgili taşınmazın her yönden çekilmiş fotoğraflarını içerir ayrıntılı rapor alınmalı,

bu şekilde davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi, davalı Hazinenin TMK 713/6. madde uyarınca tescil talebi olduğu halde bu konuda olumlu veya olumsuz bir hüküm kurulmamış olması da isabetsizdir...‘’ gerekçesiyle bozulmuş,bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda jeodoloji ve fotogrametri bilirkişisinden alınan rapora göre imar-ihyanın 1989 yılından sonra tamamlandığı nazara alındığında dava tarihinden geriye yönelik 20 yıllık olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle davacının davasının reddine,

müdahil davacı Hazinenin TMK'nin 713/6 maddesi uyarınca tescil talebinin kabulü ile dava konusu taşınmaz üzerindeki bina ve ağaçların davacıya ait olduğu anlaşıldığından bilirkişi raporunda A harfi ile gösterilecek parselin beyanlar hanesine ''Nazım Vural şahsına aittir" belirtmesinin yazılmasına karar verilmiştir.

Karar, davacı ... vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi ...'in raporu okundu. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

-KARAR-