Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2021/7018 K.2021/7220

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacının istinafı üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin olarak verilen karar davacı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’ün raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Dava, muris muvazaası hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacı, mirasbırakan annesi ...’ın 1430 ada 43 parseldeki 4 nolu bağımsız bölümün intifa hakkını uhdesinde tutup çıplak mülkiyetini davalı oğluna satış suretiyle temlik ettiğini, mirasbırakanın taşınmaz satmaya ihtiyacı olmadığı gibi davalının da alım gücünün bulunmadığını, temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı, bedelsiz ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu kaydının iptali ile miras payı oranında adına tescilini istemiştir.

Davalı, iddiaların doğru olmadığını, taşınmazı bedelini ödeyerek satın aldığını, mirasbırakanın da satış parasıyla kendisine yazlık ev ve arsa aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk derece Mahkemesince, satışın gerçek olduğu, muvazaa iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin istinafı üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK’nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, 1941 doğumlu mirasbırakan ...’ın 12.09.2017 tarihinde öldüğü, geride mirasçı olarak davacı kızı ..., davalı oğlu ... ve dava dışı eşi (tarafların babası) ... ...’nın kaldığı, mirasbırakanın maliki olduğu 1430 ada 43 parseldeki 4 nolu bağımsız bölümü intifa hakkını üzerinde bırakarak çıplak mülkiyetini 12.08.1991 tarihinde davalı oğluna satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (nitelikli-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.

Bu durumda yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 0l.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere; görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de 4721 s. Türk Medeni Kanunu' nun (TMK) 706, 6098 s. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237 (818 s. Borçlar Kanunu'nun (BK) 213) ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras ... çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır.

Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki kişisel ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.

Somut olayda, her ne kadar davalı tanıkları taşınmazın bedeli karşılığında temlik edildiğini ve mirasbırakanın bu bedel karşılığında başka taşınmaz aldığını belirtmiş iseler de, davacı tanığı olarak dinlenen tarafların babası ... ..., temlikin mal kaçırma amaçlı ve bedelsiz olduğunu, davacının Türk olmayan birisiyle evlenmesinden dolayı mirasbırakanın davacıya küskün olduğunu beyan ettiği,

mirasbırakanın kendisine taşınmaz satın almak için yaptığı temliki işlemde dava konusu taşınmazın tam değeri yerine intifa hakkını uhdesinde bırakarak daha düşük olan çıplak değeri üzerinden gerçek bir temlik yapmasının hayatın olağan akışına uygun düşmeyeceği, tarafların en yakın akrabası olan davacı tanığının beyanlarına itibar edilmesi gerektiği, değinilen bu somut olgular yukarıdaki ilkeler ışığında değerlendirildiğinde, temlikin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu sonuç ve kanaatine varılmaktadır.

Hâl böyle olunca, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.