Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/6164 K.2024/1476

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek davanın esası hakkında yeniden hüküm kurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; ... ilçesi, ... köyünde bulunan 105 ada 66 ve 105 ada 188 parsel sayılı taşınmazların ırsen intikal ve taksim yoluyla kendisine kaldığını, taşınmazın 100 yılı aşkın zamandır zilyeltiklerinde bulunduğunu, buna rağmen kadastro tespiti sırasında taşınmazların Hazine adına tespit edildiğini belirterek dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine cevap dilekçesinde; çekişmeli taşınmazların kadastro tespitlerinin doğru olduğunu 105 ada 188 parsel sayılı taşınmazın mera niteliğinde olup zilyetlikle edinilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmaz üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne, 105 ada 188 parsel sayılı taşınmazın bilirkişi raporunda A ile gösterdiği bölümün ifrazına, 105 ada 66 parselin ve A harfi ile gösterilen bölümün Hazine adına olan tapu kayıtlarının iptaline, taşınmazların davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde; tek sayıda mahalli bilirkişi dinlenilmesi gerektiğini, hava fotoğrafı incelemesinin dosya üzerinden yapıldığını, mahalli bilirkişilerin anlaşmış gibi aynı beyanda bulunduklarını, taşınmazların özel mülkiyete konu olamayacaklarını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmazlar üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu, dava dışı 105 ada 122 parsele uygulanan tapu kaydının 105 ada 188 parsele uyduğu, 188 parsel sayılı taşınmazın ham toprak olarak tespit ve tescil edilmiş iken 2012 yılında mera olarak tahsis edildiği, eldeki davanın 2018 yılında açılarak Mera Kanunu’ndaki hak düşürücü sürenin geçirildiği, bu nedenle mülkiyetin tespitine karar verilebileceği, 105 ada 66 parsel yönünden isitinaf taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesi ile ilk derece mahkemesi hükmü kaldırılarak yerine.

105 ada 188 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi raporunda (A) ile gösterilen bölümünün davacının mülkiyetinde olduğunun tespitine, 105 ada 66 parsel sayılı taşınmazın Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Nedenleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığını, olayda Mera Kanunu’nda düzenlenen hak düşürücü sürenin uygulanamayacağını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; istinaf talepleri kabul edildiği halde yine aleyhlerine hüküm verildiğini, yapılan araştırmanın eksik olduğunu belirterek ve istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 üncü, 17 nci, 18 inci ve 20 nci maddeleri, Türk Medeni Kanunu'nun 713 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1. Kadastro sonucu; Sivas ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan dava konusu 105 ada 66 parsel sayılı taşınmaz, maliki tespit edilemedeğinden tarla vasfı ile Hazine adına tespit ve tescil edilmiş, 105 ada 188 parsel sayılı taşınmaz ham toprak vasfıyla Hazine adına tespit ve tescil edildikten sonra 23.11.2012 tarihinde mera komisyon kararı ile mera olarak sınırlandırılmıştır.

2. Mahkemece yazılı gerekçe ile hüküm kurulmuş ise de; davacının dayanak tapu kaydı tüm intikalleri ile getirtilmemiş ve usulünce uygulanmamış, taşınmazların niteliği ve üzerlerinde sürdürülen zilyetlik kesin olarak belirlenmemiş, taşınmazlarla ilgili usulunce mera araştırması yapılmamıştır.

3. Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için; davacı tarafın dayandığı tapu kaydı, tesisinden itibaren tüm tedavülleri ve varsa haritası ile birlikte mahalli Tapu Müdürlüğü ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Arşiv Daire Başkanlığından istenilmelidir.

Dayanılan kayıtların kadastro tespiti sırasında başka parsellere revizyon görüp görmediği araştırılarak tespit edilmeli, revizyon görmüşlerse kadastro tespit tutanakları, dava konusu taşınmazlara komşu tüm parsellerin kadastro tespit tutanakları ve uygulanan kayıtlar ile mera komisyon kararı ekleri ve haritaları getirtilmelidir.

Çekişmeli taşınmazların kadastro tespit tarihlerinden 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının tarihleri açıkça yazılmak suretiyle en az üç tanesi Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalıdır.

4. Bundan sonra, dava konusu taşınmazların bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız, aynı köy ve komşu köylerden tespit edilen yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ile teknik bilirkişi huzuru ile yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte davacının dayandığı tapu kaydı tesisinden itibaren tüm tedavülleriyle birlikte okunup sınırlarının yerel bilirkişilerce zeminde tek tek gösterilmesi istenilmeli, gösterilen sınırlar fen bilirkişisine işaretlettirilmeli, yerel bilirkişiler tarafından zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, davacının dayandığı tapu kayıtlarının haritasının bulunması halinde 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20/A maddesi gereğince haritası ile zemine uygulanarak kapsamı belirlenmeli, bu suretle kaydın kapsamı duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmeli,

bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yerel bilirkişi ve taraf tanıklarının beyanları arasında çelişki doğduğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeli;mera komisyon kararı ve haritaları uygulanıp kapsamları belirlenmeli, yerel bilirkişiler ve tanıklardan çekişme konusu parsellerin öncesinin mera olup olmadığı, kime ait olduğu, kimden kime kaldığı,

kimin ne zamandan beri hangi süre ile zilyet olduğu hususlarında somut olaylara dayalı olarak bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının tespit tutanağının edinme sebebindeki beyanlar ile çelişmesi halinde tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenerek çelişkinin giderilmesine çalışılmalı; fen bilirkişisinden keşfi takibe imkan verir ve davacının dayandığı tapu kayıtlarının uygulamasını ve mera komisyon kararının kapsamını gösterir krokili rapor alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazların sınırlarını ve niteliğini, üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini belirtir komşu parsellerle karşılaştırmalı şekilde rapor alınmalı.

3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan komşu parsellerin toprak yapısı ile de mukayese yapılarak taşınmazların toprak yapısı ve niteliğini, mera niteliğinde olup olmadığını, komşu parsellerle arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini, taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsünü ve zilyetlikle mülk edinebilecek yerlerden olup olmadığını açıklayan, bilimsel verilere dayalı rapor istenmeli;

yine taşınmazları dört tarafından gösteren panaromik fotoğrafları çektirilip dosya arasına konulmak suretiyle toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin ve davalı Hazine vekilinin yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden davacıya iadesine,