Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/6865 K.2023/3214

Taraflar arasındaki yolsuz tescil iddiasına dayalı tapu iptali ve tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, duruşma günü olarak saptanan 06.06.2023 Salı günü saat 10:15 de daireye gelmeleri için taraf vekillerine tebligat yapıldığı halde gelmedikleri anlaşıldı, incelemenin dosya üzerinde yapılmasına, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: çekişmeli eski 102 ( yeni 109 ada 23) parsel sayılı taşınmazın davalının babası ... adına yapılan tespitine itiraz üzerine Kadastro Komisyonunca taşınmaz 8 hisse kabul edilmek suretiyle, 4 hissenin ... oğlu ... adına, kalan 4 hissenin ise eşit paylarla davacı ... ile dava dışı ... mirasçıları ..., ... ve ... adlarına tapuya tescil edilmesi gerektiğine karar verildiğini, bunun üzerine davacının ...

Tapuluma Mahkemesine dava açtığını, ...Mahkemesinin ise 06.11.1968 tarih, 1968/100 Esas ve 1968/ 73 Karar sayılı ilamıyla "davanın reddine" karar verdiğini, ancak taşınmazın kimin adına tescil edileceğine dair hüküm kurulmadığını, buna rağmen Tapu Müdürlüğü tarafından kararın gerekçesinin yorumlanması suretiyle taşınmazın davalı murisi ... adına tescil edildiğini, şu halde davalının babası adına "yolsuz tescil" sebebiyle oluşturulan, ardından intikal suretiyle davalı adına tescil edilen taşınmazın tapu kaydının iptali ile öncelikle kadastro tespiti doğrultusunda taşınmazın 1/2 payının davacı adına,

1/2 payının ise davalı adına tapuya kayıt ve tesciline, bu talep kabul edilmediği takdirde çekişmeli taşınmazın ... Bölgesi Tapulama Müdürlüğü Tapulama Komisyonunun 08/05/1968 tarih ve 612 sayılı kararında belirtildiği şekilde tapuya tesciline ya da olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili çekişmeli taşınmaz hakkında 31/01/1969 yılında kesinleşen, ... Tapulama (Kadastro) Mahkemesinin 06/11/1968 tarih ve 1968/73 Karar sayılı hükmünün bulunduğunu, ilgili mahkeme dosyası incelendiğinde davacının eldeki dosya davacısı ..., davalısının eldeki dosya davalısı ... murisi ..., davanın konusunun ise eldeki davaya konu 102 parsel olduğu, dava konusu taşınmaz ile ilgili olarak konusu ve tarafları aynı olan kesin hüküm bulunduğundan ... bu davanın öncelikle 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114 /1.(i) maddesi uyarında dava şartı yokluğundan usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tarafın dava dilekçesindeki iddialarını ispat edememesi ve dilekçeler aşamasında yemin deliline açıkça dayanması sebebiyle davacı tarafa yemin teklif etme hakkının hatırlatılmasına rağmen verilen kesin süre içerisinde karşı tarafa yemin telif etmemesi sebebiyle sübuta ermeyen asıl ve terditli talepler yönünden davanın reddine hükmedilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu 102 parsel sayılı taşınmazın, davalının babası ... adına yapılan tespitine itiraz üzerine Kadastro Komisyonunca 102 parsel sayılı taşınmaz 8 hisse kabul edilmek suretiyle, 4 hissenin ... oğlu ... adına, kalan 4 hissenin ise eşit paylarla ..., ..., ... ve ... adlarına tapuya tescil edilmesi gerektiğine karar verildiğini, bunun üzerine davacının ...

Tapuluma Mahkemesine dava açtığını, ...Mahkemesinin ise 06.11.1968 tarih, 1968/100 Esas ve 1968/ 73 Karar sayılı ilamıyla "davanın reddine" karar verdiğini, ancak taşınmazın kimin adına tescil edileceğine dair hüküm kurulmadığını, Tapulama Mahkemesinin bu kararının, dava konusu taşınmazın davalının murisi adına tapuya tescil edilmesini gerektiren bir karar olmadığını, buna rağmen Tapu Müdürlüğü tarafından kararın gerekçesinin yorumlanması suretiyle taşınmazın davalı murisi ... adına tescil edildiğini, şu halde yapılan tescilin yolsuz olduğunu,

sadece kadastro tespitinden önceki sebeplere dayalı olarak tapu iptal ve tescil talep etmediklerinden davanın herhangi bir hak düşürücü süreye tabi olmadığını öte yandan dosya arasında yer alan taşınmazın tespitine ve hükmen tesciline esas teşkil eden delillerin yanlış yorumlandığı, davalının yemin teklifinde bulunduğu ancak mahkemece ispat yükü davacı tarafta olduğu gerekçesiyle yemin verdirilmediği bu hususun yargılamanın sonucuna tesir ettiği iddiasıyla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 1- Davacı tespitten sonraki kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanmış ise de, dosya içinde bulunan tapu kayıtlarına göre dava konusu parselin 22/01/1969 tarihinde tapuya hükmen tescil edildikten sonra tapu maliki ...'ın 05/08/1984 tarihinde vefat ettiği, mirasçılarının 08/08/1984 tarihinde intikal yaptırdıkları halen tapunun sağ olan ... mirasçısı ... adına kayıtlı olduğu, şu halde TMK.nun 713/2 maddesinde öngörülen şartların davacı adına gerçekleşmediği,

2- Davacının yolsuz tescile yönelik iddiası incelendiğinde ise Tapulama Mahkemesinde görülen davada yürürlükte bulunan 766 sayılı Kanunun 54 maddesinin. "Hakim, tarafların delillerini topladıktan sonra resen tahkikatı genişletmek, lüzumlu gördüğü diğer delilleri toplama ve delilleri serbestçe takdir etmek yetkisini haizdir.

Tahkikattan elde edeceği kanaate göre 5.bölümde yazılı esaslar dairesinde karar vermek ve gayrimenkulün kimin adına tescil edileceğini belirtmekle mükelleftir." hükmü gereğince tahkikatın sonucunda göre malikin değiştirilebileceği, Tapulama Mahkemesi tarafından 766 sayılı Kanunun 54.maddesi hükmü gereğince kararın gerekçesinde "taşınmazın tarafların müşterek murisi ile ilgisinin olmadığı, ... isimli şahıstan satın alma suretiyle davalı ...'a ait bulunduğu'' kabul edilerek davanın reddine karar verildiği,

böylece kesinleşen bu ilamda taraf olan davacı yönünden kesin hükmün oluştuğu, diğer davada taraf olmayan komisyon maliklerinin ... bu davaya karşı itirazının bulunmadığı anlaşılmakla, yerel mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle başvurunun esastan reddine hükmedilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, dava konusu 102 parsel sayılı taşınmazın, davalının babası ... adına yapılan tespitine itiraz üzerine Kadastro Komisyonunca 102 parsel sayılı taşınmaz 8 hisse kabul edilmek suretiyle, 4 hissenin ... oğlu ... adına, 1' erden 4 hissenin de ..., ..., ... ve ... adlarına tapuya tescil edilmesi gerektiğine karar verildiğini, bunun üzerine davacı tarafça ...

Tapuluma Mahkemesi'ne dava açıldığını, ...Mahkemesinin 06.11.1968 tarih, 1968/100 Esas ve 1968/ 73 Karar sayılı ilamıyla "davanın reddine" karar verildiğini, ancak taşınmazın kimin adına tescil edileceğine dair hüküm kurulmadığını, bu hükmün kesin hüküm teşkil etmeyeceğini mevzu bahis Tapulama Mahkemesi kararının, dava konusu taşınmazın davalının murisi adına tapuya tescil edilmesini gerektiren bir karar olmadığını, bu nedenle yapılan tescilin yolsuz olduğunu, sadece kadastro tespitinden önceki sebeplere dayalı olarak tapu iptal ve tescil talep etmediklerinden davanın herhangi bir hak düşürücü süreye tabi olmadığını,

dosya arasında yer alan taşınmazın tespitine ve hükmen tesciline esas teşkil eden delillerin yanlış yorumlandığı, davalının yemin teklifinde bulunduğu ancak mahkemece ispat yükü davacı tarafta olduğu gerekçesiyle yemin verdirilmediği bu hususun yargılamanın sonucuna tesir ettiği iddiasıyla hükmün bozulmasını talep etmiştir

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık yolsuz tescile dayalı tapu iptali ve tescili istemine ilişkindir 2. İlgili Hukuk 4721 sayılı ... Medeni Kanunu’nun (TMK) 705 ... maddesinde; “Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.” 1022 nci maddesinin birinci fıkrasında ise “ Aynî haklar, kütüğe tescil ile doğar; sıralarını ve tarihlerini tescile göre alır.” hükmü düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler uyarınca, ayni haklar tapu siciline tescil ile doğar ve tescilin hukuki netice doğurabilmesi için de geçerli bir hukuki sebebinin bulunması zorunludur. Bu hususun tapunun illilik prensibinden kaynaklandığı açıktır. Oysa, oluşan sicilin hukuken geçerli bir sebebi bulunmadığı takdirde, tescilin yolsuz tescil niteliğini taşıyacağı ve sicilin iptali gerekeceğinde kuşku yoktur.

3. Değerlendirme

1. ... ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında 1963 yılında yapılan tesis kadastrosu sırasında çekişmeli 102 parsel sayılı ve 21.250 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle 1/2 pay ile davalı murisi ... 1/2 pay ile davacı murisi ... adına tespit edilmiştir.

Kadastro tespitine davacı ... tarafından taksim iddiası ile itiraz edilmesi üzerine Tapulama Komisyonu tarafından taşınmazın 4/8 pay ile ... oğlu ..., 1/8'er pay ile ... evlatları davacı ... ile müşterekleri ..., ... ve ... adına tesciline karar verilmiştir. Komisyon kararına karşı süresi içerisinde ...'ın davalı ... aleyhine taksim iddiasıyla dava açması üzerine ...Mahkemesinin 1968/100 Esas, 1968/73 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın kesinleşmesi üzerine 102 sayılı parsel hükmen 22/01/1969 tarihinde ... oğlu ... adına tescil edilmiştir. Tapu malikinin 05/08/1984 tarihinde ölümü üzerine 08/08/1984 tarihinde mirasçıları adlarına intikal yaptırmış, bilahare satış ve ipka suretiyle çekişmeli taşınmaz Kamber mirasçısı İrfan'ın oğlu ... adına tescil edilmiş, 26/05/2015 tarihinde ise temlik ve trampa suretiyle Kamber oğlu davalı ... adına tapuya tescil edilmiştir.

2. Dosya içinde bulunan taşınmazın hükmen tesciline esas teşkil eden, ...Mahkemesinin 1968/100 Esas-1968/73 Karar sayılı ilamı incelendiğinde; davacı ... tarafından komisyon kararına karşı tespit maliki olan amcası Kamber ile babası ...'nin aralarında yaptığı taksinde taşınmazın babasına düştüğü iddiasına dayanarak dava açtığı, yapılan yargılama sonunda, mahkemece "davalı Kamber tarafından taşınmazın dava dışı 3. kişi ...'dan satın alındığı taşınmazın tarafların müşterek murisi ile ilgisinin olmadığı anlaşıldığı'' gerekçesiyle hüküm bölümünde davanın reddine karar verildiğinin yazıldığı anlaşılmıştır.

Hükmen tescil kararı incelendiğinde yalnızca davanın reddine karar verildiği, ne var ki tescilin nasıl yapılacağı hususunun kararda belirtilmediği, taşınmazın kimler adına hangi paylarla tescil edileceğine dair hüküm kurulmadığı anlaşılmaktadır.

3. Tespite itiraz davasından önceki süreç incelendiğinde ise çekişmeli taşınmazın kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle 1/2 pay ile davacının amcası olan ... 1/2 pay ile davacı murisi ... adına tespit edildiği, kadastro tespitine davacı ... tarafından taksim iddiası ile itiraz edilmesi üzerine Tapulama Komisyonu tarafından taşınmazın 4/8 pay ile ... oğlu ..., 1/8'er pay ile ... evlatları olan davacı ..., dava dışı ..., ... ve ... adına tesciline karar verildiği görülmektedir.

4. Bilindiği üzere kadastro tespitine itiraz davaları sonucunda, kadastro hakimi doğru, infaz sırasında duraksamaya neden olmayacak biçimde ve infaz edilebilir sicil oluşturmakla yükümlüdür. Sicil oluştururken taşınmazın kim veya kimler adına hangi paylar oranında tescil edileceğinin kararın hüküm fıkrasında açıkça belirtilmesi zorunludur.

5. Somut uyuşmazlıkta ...Mahkemesinin 1968/100 Esas-1968/73 Karar sayılı kararı ile tespite itiraz davasının reddine hükmedildiği, ne var ki taşınmazın tapu siciline kimler adına ve hangi paylarla tescil edileceğine dair bir belirleme yapılmadığı, buna rağmen ...

Tapu Müdürlüğünce 21/01/1969 tarih ve 118 yevmiye numarası ile mahkemeden yeniden görüş sorulmaksızın, mahkeme kararının açıklama kısmında "nizalı taşınmazın davalı murisi ... tarafından tereke dışı ... adlı şahıstan alındığı, taşınmazın muristen intikal etmediği" ifadelerine yer verildiği, hüküm kısmında ise "ihtilaflı 102 parsel sayılı gayrimenkulün davalı tarafından mahkeme sonucu ... isimli şahıstan aldığı ve bu yerin tarafların müşterek murisleri ile bir ilgisi olmadığının anlaşılmasına göre" şeklinde hüküm kurulduğu belirtilerek,

kararın yorumlanması suretiyle taşınmazın tamamının davalı ... oğlu ... adına tescil edildiği anlaşılmaktadır.

6. Ne var ki tespite itiraz davasının reddine karar verildiğine ve hüküm yerinde başkaca bir belirtme yer almadığına göre davanın reddi sonucunda kadastro komisyon kararının kesinleştiği tereddütsüzdür. Şu halde aleyhine dava açılan komisyon kararı gibi taşınmazın tapuya tesciline karar verilmesi gerekirken tapu müdürlüğü tarafından mahkemenin gerekçe bölümünde yer alan ifadelerin yorumlanması suretiyle tapulama tekniğine aykırı ve mülkiyetin nakli sonucunu doğuracak şekilde yapılan tescil yolsuzdur.

7. Hal böyle olunca yukarıda anlatılan gerekçelerle davacının payına münhasıran, çekişmeli taşınmazın tapu kaydının iptali ile, ... Bölgesi Tapulama Müdürlüğü Tapulama Komisyonunun 08/05/1968 tarih ve 612 sayılı kararında belirtilen payı oranında davacı adına tapuya tesciline dair talep yönünden davanın kabulü gerekirken isabetsiz gerekçelerle davanın reddi cihetine gidilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,