Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/705 K.2023/7570

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı; Yüksekova ilçesi ... köyü 104 ada 93 parsel sayılı taşınmazın kadastro çalışmaları sırasında davalı Hazine adına yolsuz olarak tescil edildiğini ileri sürerek dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili; Hakkari ili Yüksekova ilçesi ... köyünde bulunan 104 ada 72 numaralı parselin 1963 tarihli Toprak Tevzii Komisyonun 1 parsel numaralı taşınmazında revizyon gördüğünü, açılan davanın usul ve yasaya aykırı olduğunu, tespit edilen yerlerin Hazine adına kayıtlı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş, TMK'nın 713/6 ncı maddesi gereğince dava konusu taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.12.2018 tarihli ve 2017/25 Esas, 2018/944 Karar sayılı kararıyla; tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu yerin mera, bataklık veya kamuya tahsisli yerlerden olmadığı, hava fotoğraflarında da belirtildiği üzere tarımsal amaçlı ve biçenek olarak 1956 yılından bu yana kullanıldığı, davacının zilyetliğinin eşinin dedesinden babasına ve eşine, eşinin ölümü ile kendisine geçmesi suretiyle iyiniyetli ve malik sıfatıyla zilyetlik olup halen de devam ettiğinin görüldüğü,

davaya konu taşınmaz üzerinde 1963 tarihinde tesis edilen tapu kaydı öncesinde 20 yıl süreyle davasız ve aralıksız olarak malik sıfatıyla zilyetlik koşullarının davacı lehine oluştuğu, davalı Hazinenin iddiasını ispatlar delil sunamamış olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının çekişmeli taşınmazla ilgili vergi kaydı ibraz etmesi, eklemeli zilyetliğe dayanmakta ise önceki zilyetlerden kendisine olan geçişleri somut belgelerle ispatlaması gerektiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, aynı çalışma alanı içerisinde zilyetlikle iktisap edilen taşınmazların araştırıldığını, sulu ve kuru toprak ayrımının 3083 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlendiğini, taşınmazın Hazinenin özel mülkiyetinde olup 1936 yılından bu yana Hazinenin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu, 3402 sayılı Kanun'un 14 ve 46 ncı maddelerine göre belirlenen zilyetlik koşullarının davacı lehine gerçekleştiğinin ispatlanamadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 02.12.2021 tarihli ve 2019/772 Esas, 2021/2383 Karar sayılı kararıyla; İlk Derece Mahkemesince verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yineleyip verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-i bendi ve 303 üncü maddesi,

3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 28 inci ve 36 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Kadastro sırasında, Yüksekova ilçesi ... köyü çalışma alanında bulunan 104 ada 93 parsel sayılı 3.650,95 metrekare yüz ölçümündeki bataklık vasıflı taşınmaz, davacının eşi ... 'ün işgalinde olduğu belirtilmek suretiyle ve tapu kaydına dayanılarak Hazine adına tespit edilmiş, davacının eşi ... tarafından taşınmazın tespitine itiraz edilmesi üzerine Yüksekova Kadastro Mahkemesinin 2013/88 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine, taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmiş, böylece taşınmazın kadastro tespiti hükmen kesinleşmiştir.

2. Hemen belirtilmelidir ki; dava konusu taşınmazın hükmen tesciline esas alınan Yüksekova Kadastro Mahkemesinin 31.10.2013 tarih, 2013/88 E., 2013/192 K. sayılı dosyasında, eldeki dosya davacısı ...'nin eşi ... Gündüz tarafından dava konusu 104 ada 93 parsel sayılı taşınmaz hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği iddiasına dayalı olarak dava açılmış, yapılan yargılama sonucunda delil (keşif) avansının süresinde yatırılmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ve anılan karar temyiz edilmeksizin 03.01.2014 tarihinde kesinleşmiştir.

3. Taşınmazın hükmen tesciline esas Kadastro Mahkemesi davasında verilen ret kararı davacının eşi yönünden kesin hüküm teşkil etmekte olup davacı, taşınmazın eşi ...'tan geldiğini kabul ettiğine göre söz konusu hükmün kendisi açısından da kesin hüküm oluşturacağı kuşkusuzdur.

4. Bilindiği üzere; 3402 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi gereğince taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenecek avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olup avans yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde ilgili kişi talep olunan delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacaktır. Bu durumda verilecek karar ise davanın esasına ilişkin olup taraflar arasında kesin hüküm oluşturacaktır.

5. Hal böyle olunca; HMK’nın 114/1-i maddesi uyarınca dava şartları arasında bulunan ve Mahkemece yargılamanın her safhasında re'sen gözetilmesi gereken kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,