Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/2148 K.2025/2869

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ... Başkanlığına ait Alanya ilçesi, ... Mahallesi 1 parsel sayılı taşınmazın tapuda cinsinin mezarlık olduğunu ancak taşınmazın 11.965,25 m2'lik kısmının imar planında ağaçlandırılacak alan olduğunu, fiilen ise mezarlık olarak kullanıldığını, taşınmazın davaya konu 23.194,75 m2'lik kısmının imar planında park ve günübirlik tesis alanı olduğunu ve fiilen toptancı hal ve akaryakıt servis istasyonu olarak kullanıldığını, hiçbir şekilde mezarlık olarak kullanılmadığını ileri sürerek 1 parsel sayılı taşınmazın 23.194,75 m2'lik kısmının mezarlık olan cinsinin arsa olarak düzeltilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın pasif husumet yokluğundan reddini diğer yandan 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca mezarlık olarak ayrılan alanların mezarlık dışında başka bir amaç için kullanılamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu 1 parsel sayılı taşınmazın kadastro çalışmaları sonucunda ... Bucağı Tüzel Kişiliği adına mezarlık vasfıyla tespit edildiğini, tespite yönelik dava açılması sonucu taşınmazın tespit gibi tesciline karar verildiğini, taşınmazın 11.04.2016 tarihinde tashihen devir sonrası davacı adına tescil edildiğini, 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca mezarlık olarak ayrılan alanların mezarlık dışında başka bir amaç için kullanılamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin 30.06.2022 tarihli ve 2020/80 Esas, 2022/189 Karar sayılı kararıyla.

22.07.2013 tarihli ve 2013/5150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan (18.05.1994 tarihli ve 94/5623 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Tapu Sicili Tüzüğü'nün 81 ve 85.) Tapu Sicili Tüzüğü'nün 72 ve 74. maddelerine göre tapu kütüğündeki kaydın değiştirilmesi ve kütük üzerindeki düzeltmeler, bir başka ifade ile tapuda cins ve vasıf düzeltilmesi işlemlerinin tapu idaresince yapılacağı ve idari bir görev olduğu,

böylece dava konusunun idari yargının görev alanına girdiği gerekesiyle 6100 sayılı HMK’nın 114/1-b ve 115. maddesi hükümleri uyarınca davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 26.12.2022 tarihli kararıyla, Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2020/1024 Esas, 2021/2377 Karar sayılı kararı dikkate alınarak işin esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği belirtilip İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında alınan bilirkişi kök ve ek raporu birlikte değerlendirildiğinde davaya konu taşınmazın mezarlık olarak davacı adına tescil edildiği ancak taşınmazın bulunduğu bölgede imar uygulaması yapıldığı, imar uygulamasıyla taşınmazın bir bölümünün mezarlık olarak tespit edildiği, bakiye bölümlerin benzin istasyonu, hal ve boş alan olarak düzenlendiği, davacının mezarlık dışındaki alanların cinsinin arsa olarak düzeltilmesini talep ettiği gerekçesiyle yasal hasım tapu sicil müdürlüğü hakkındaki davanın kabulüne, diğer davalılar hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun tapu kaydında taşınmazın cinsinin düzeltilmesi istemine ilişkin 18.11.2021 tarihli ve 2018/1-605 Esas, 2021/1449 Karar sayılı kararında da işaret edildiği üzere, Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun’un 2. maddesi ve Mezarlık Yerlerinin İnşası Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik'in 8/2. maddesinde mezarlıkların asli gayesi dışında başka hiçbir amaç için kullanılamayacağının düzenlendiği,

ayrıca kesinleşen kadastro tespiti uyarınca kamu malı olarak tapu siciline kaydı yapılan taşınmazın özel mülkiyete konu olacak şekilde cins tashihi suretiyle niteliğinin düzeltilmesinin de mümkün olmadığına işaret edildiği, eldeki davada cins değişikliği kararı verilmesi istenen yerin mezarlık vasfında olduğu, kadastro tespitinin bu şekilde yapıldığı, itiraz ve dava süreçlerinin ardından vasfın bu şekilde kesinleşmiş olduğu, mezarlıkların kamu malı mahiyetinde olduğu, illerde belediye, köylerde ise köy tüzel kişilikleri adına tescil edildiği,

yasal düzenlemeler gereğince bu yerlerin başka amaç için (yine yasadan kaynaklanan istisnalar hariç) kullanılamayacağı ve kesinleşen kadastro tespiti uyarınca kamu malı olarak tapu siciline kaydı yapılan taşınmazın özel mülkiyete konu olacak şekilde cins tashihi suretiyle niteliğinin düzeltilmesine yasal olarak bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak esas hakkında yeniden hüküm kurulması suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Uyuşmazlık Mahkemesi kararları uyarınca adli yargının görevli olduğunu, davacıya ait 1 parsel sayılı taşınmazın bir kısmının fiilen mezarlık olmadığını ayrıca taşınmazda ... Otogaz satış istasyonu için ruhsata izin verildiğini ancak taşınmazın cinsinin mezarlık olması nedeniyle uygulama imar planında bunun gösterilemediğini, taşınmazın fiilen kullanılan hali ile tapu kaydındaki vasfın uyuşmadığını, bu hususun bilirkişi raporlarıyla da ortaya konulduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, tapuda cins değişikliği istemine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesi 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında vasfının mezarlık olduğu ancak taşınmazın 23.194,75 m2'lik kısmının fiilen mezarlık olarak kullanılmadığı ileri sürülerek tapudaki cinsinin arsa olarak düzeltilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

Tapu Sicili Tüzüğü'nün 72 ve 74. maddelerine göre tapu kütüğündeki kaydın değiştirilmesi ve kütük üzerindeki düzeltmelerin, bir başka ifade ile tapuda cins ve vasıf düzeltilmesi işlemlerinin tapu idaresince yapılacağı ve idari bir görev olduğu tartışmasızdır.

Hâl böyle olunca, Dairenin yerleşik uygulamaları dikkate alınarak davanın görev yönünden (yargı yolu caiz olmadığı) reddine karar verilmesi gerekirken, Bölge Adliye Mahkemesince işin esasına girilerek davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki, anılan hususun giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, sonucu itibarıyla doğru bulunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek onanması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/4 hükmü gereğidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesince yapılan değerlendirmeye yönelik temyiz itirazlarının değinilen yönlerden kabulü ile sonucu itibarıyla doğru olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek ve DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,