Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/3698 K.2025/4142

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının kök murisi ...ın 05.07.2016 tarihinde ölümü neticesinde, mirasçı olarak geriye eşi ........... çocukları .................................... ve kök muristen önce ölen çocuğu ..................’ın çocukları ......................ın kaldığını, kök muris ..................’ın maliki olduğu,

.................ilçesi, ............ köyü, ............. mevkii 1 25... parsel de kayıtlı 2.461,74 m²'lik taşınmaz ve içinde bulunan yazlık evin davalıya muvazaalı olarak devredildiğini haricen öğrendiklerini, mirasçı .................... tarafından Lapseki Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/370 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını ve davada muvazaa iddiasının kabul edildiğini ve kanun yollarından geçerek kararın kesinleştiğini, diğer mirasçılardan ...ın da aynı konuda dava açtığını ve açılan bu davada da muvazaa nedeniyle davanın kabul edilerek kesinleştiğini ve tapuya miras hisseleri oranında tescillerinin yapıldığını,

bu arada kök muris ...ın karısı mirasçı ................ın da öldüğünü, ..............ın ölümü neticesinde geriye mirasçı olarak .................... ve kök muristen önce ölen çocuğu ...................’ın çocukları ............'ın ve müvekkili ...................'ın kaldığını, ....................’ın miras hissesi için mirasçılardan ..............................'ın Mahkemenin 2021/ 478 Esas numaralı davasıyla muris muvazaasına dayanılarak tapu iptali - tescil davası açıldığını,

davanın muris muvazaası nedeniyle kabul edildiğini ve davacılar adına ... hissesine düşen miras payı üzerinden tapunun iptal edilerek adlarına tapuya tesciline karar verildiğini, bu nedenle davanın kabulü ile ... köyü, ............. mevkii, 1 25... parselde kayıtlı, olan 2.461,74 m²'lik taşınmazda davalı adına olan tapunun 1/8 hissesinin iptaline, taşınmazın 1/8 hissesinin muris ...................’dan olan miras hissesi karşılığı olarak davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili 03.07.2024 tarihli dilekçesinde özetle; davayı kabul ettiklerini, kabul beyanları doğrultusunda dosyanın karara bağlanmasını ve HMK 312/2 uyarınca yargılama giderlerinin davacı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davayı kabulün, davaya son veren taraf işlemi olduğu, hüküm kesinleşinceye kadar davayı kabul etmenin mümkün olduğu, davalının dilekçesiyle HMK 309. maddesinde belirlenen şekle uygun olarak davayı kabul ettiğini, kabul beyanına istinaden taşınmazın davacı adına olan tapu kaydının iptaline ve tapunun davalının miras payı oranında tesciline, bakiye payın ise davalı üzerinde bırakılmasına,

tüm dosya kapsamından davalının dava açılmasına sebebiyet verilmediği yönündeki savunmasına itibar edilmeyerek davalı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücreti takdir edilerek Harçlar Kanunu'nun 22. maddesi gereğince, davalının kabul beyanı ön inceleme duruşmasından önce gerçekleştiğinden, hükmedilmesi gereken karar ve ilam harcının 1/3'üne ve vekalet ücretinin 1/2'sine hükmedilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Nedenleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle.

HMK’nın 312. maddesinin 2. fıkrasında yer alan hükme rağmen aleyhlerine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedildiğini, 03.07.2024 tarihinde sundukları kabul dilekçesiyle davayı ilk duruşma öncesinde kabul ettiklerini, ayrıca müvekkilinin davanın açılmasına kendi hal ve davranışlarıyla sebebiyet vermediğini, davacının dava öncesi müvekkilini ferağ vermeye davet etseydi bu talebin kabul edileceğini, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, benzer bir dosyada, ferağ vermeye davet edilmeyen ve davayı ilk celseden önce kabul eden davalının yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden sorumlu olmayacağını karara bağladığını,

davayı kabul ettiklerini belirtmelerine rağmen mahkemece keşif yapıldığını ve bilirkişi raporu alındığını, yargılama giderlerinin artmasına sebep olunduğunu, bu nedenle yargılama giderlerinin müvekkiline yükletilmesinin hakkaniyetsiz olacağını, Bölge Adliye Mahkemesi gerekçeli kararında istinaf başvuru nedenlerinin açıkça irdelenmediğini, tatmin edici bir gerekçe bildirilmediğini belirterek kararın yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden düzeltilerek onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali - tescil istemine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinden; davanın 50.000,00 TL değer gösterilmek suretiyle açıldığı, davalının ön inceleme duruşmasından önce 03.07.2024 tarihinde davayı kabul ettiği, sonrasında Mahkemece 15.12.2024 tarihinde keşif icra edilerek çekişme konusu taşınmazın değerinin saptandığı, keşfen saptanan değer üzerinden davacı tarafından tamamlama harcının yatırıldığı anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK’nın 308. maddesi gereğince, kabul, davacının talep sonucuna, davalının kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir. Aynı maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre kabul, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri davalarda hüküm doğurur. Öte yandan davayı kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur (HMK’nın 311/1). Davalının davayı kabul etmesi ile dava konusu uyuşmazlık sona erer.

Karar ve ilam harçları ile vekalet ücreti HMK'nın 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinden olup, bu giderlerden aynı Kanun'un 326. maddesi uyarınca yargılamada haksız çıkan taraf sorumludur.

HMK'nın 312. maddesi hükmü gereğince, kabul beyanında bulunan taraf davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilir. Davalı, davanın açılmasına kendi hal ve davranışları ile sebebiyet vermemiş ve yargılamanın ilk duruşmasında talep sonucunu kabul etmiş ise yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilmez.

Davanın kabulünde vekalet ücretinin ne şekilde belirleneceği, yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 6. maddesi ile "anlaşmazlık davanın konusuz kalması, kabul, feragat, sulh veya her hangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, tarife hükümleri ile belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur..." şeklinde düzenlenmiştir.

Davanın kabulünde harçların ne şekilde belirleneceği ise 492 sayılı Harçlar Kanununun 22. maddesi ile "Davadan feragat veya davayı kabul veya sulh, muhakemenin ilk celsesinde vuku bulursa, karar ve ilam harcının üçte biri, daha sonra olursa üçte ikisi alınır." şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda da belirtildiği gibi kabul, karşı tarafın ve hakimin kabulüne bağlı olmayan, davayı sona erdiren tek taraflı irade beyanıdır. Davalı ön inceleme duruşmasından önce davayı kabul etmiştir. Kabulle birlikte dava sona erdiğine göre, kabul beyanından sonra yapılan yargılama giderlerinden davalı sorumlu tutulamaz.

Bu nedenle Mahkemece keşfen belirlenen değer değil, dava dilekçesinde belirtilen değer üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6. maddesi gereğince hesaplanacak nispi ücreti vekâletin yarısına, Harçlar Kanunu'nun 22. maddesi gereğince karar ve ilam harcının 1/3'üne hükmedilmesi ve sadece kabul beyanından önceki yargılama giderlerinden davalının sorumlu tutulması, kabul beyanından sonraki yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaması gerekirken Mahkemece keşfen saptanan değer üzerinden davalı aleyhine harç ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve yargılama giderlerinin tamamından davalının sorumlu tutulması isabetsizdir.

Ne var ki, anılan husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının hüküm fıkrasının 2, 3, ve 4 numaralı bentlerinin tümüyle hükümden çıkarılmasına, hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinden sonra gelmek üzere 2, 3, 4, 5 ve 6. bentler olarak "2- Davalılar ön inceleme duruşmasından önce davayı kabul ettiklerinden Harçlar Kanunu gereğince;

dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden alınması gereken 1.138,35 TL ilam harcından, davacının yatırmış olduğu 27.241,92 TL tamamlama harcı ve 853,88 TL peşin harcın mahsubu ile fazla alındığı anlaşılan 26.957,45 TL'nin davacıya iadesine, 3- Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken ve davacıdan mahsup edilen 1.138,35 TL ilam harcı ve 853,88 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4- Davacı tarafından davalının davayı kabul beyan tarihi olan 03.07.2024 tarihine kadar yapılan 427,60 TL başvurma harcı, 197,00 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 624,60 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT' nin 6. maddesi uyarınca tayin ve taktir olunan (30.000,00/2 =) 15.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6- Davacı tarafından yapılan 3.030,00 TL keşif harcı, 5.820,00 TL bilirkişi ücreti ve 660,00 TL tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 9.510,00 TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına," cümlelerinin eklenmesine

Sonraki numaraların buna göre teselsül ettirilmesine, hükmün bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde temyiz eden davalıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,