Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/5062 K.2025/6029

Mahkeme kararı davacı vekili, davalı Hazine temsilcisi ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; Şanlıurfa ili, ...ilçesi, Karakoyun köyünde bulunan 6 29... parsel sayılı taşınmazların içerisinde bulunan yaklaşık 40 dönümlük alanın davacı tarafından imar-ihya edildiğini ve bu bölümün 30 yıldır davacının zilyetliğinde olduğunu belirterek dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI, BOZMA VE BOZMA SONRASI YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 08.05.2015 tarihli ve 2013/28 Esas, 2015/145 Karar sayılı kararıyla; çekişmeli taşınmaz üzerinde davacı yararına zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 01.05.2013 tarihli fen bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen 10.561,73 metrekarelik kısmın tapusunun iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalılar Hazine vekili, ... vekili ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 23.09.2020 tarih ve 2016/15412 Esas, 2020/3345 Karar sayılı kararıyla; davanın tapu iptali ve tescil isteğine ilişkin olması nedeniyle, kayıt maliki Hazineye yöneltilmesi yeterli olduğu halde, tescil davası gibi düşünülerek ... ile Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığının da davaya dahil edilmiş olması ve Mahkemece, bu davalılar yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken,

anılan davalılar yönünden herhangi bir karar verilmemesinin usul ve yasaya uygun olmadığı ve eksik inceleme ile karar verildiği açıklanarak çekişmeli taşınmazın kamulaştırma paftasındaki durumun belirlenmesi, hava fotoğraflarından da yararlanılmak suretiyle taşınmazlarla ilgili zilyetlik araştırması yapılması gereğine değinilerek karar bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararıyla; dava konusu taşınmazın fen bilirkişisi raporuna ekli krokide (sayfa 15'te) "654/A" ile gösterilen 12.612,42 m²'lik ve 655 parsel sayılı taşınmazın bilirkişi raporuna ekli krokide (sayfa 15'te) "655/A" ile gösterilen 2.914,35 m²'lik kısmında davacı tarafından emek, mesai ve para sarf edilerek taşlardan temizlendiği, hava fotoğraflarına göre de dava tarihinden geriye doğru 25-30 yıldan fazla süre önce imar ve ihyanın tamamlandığı ve sonrasında davacı tarafından tarla vasfında kullanıldığı,

davacının talep ettiği yerin kuru/sulu ayrımında kazanabileceği miktar dahilinde olduğu, davacıların 20 yılı aşkın süredir malik sıfatıyla dava konusu taşınmazı tarla vasfıyla ekip biçtiği, taşlarını temizlediği ve tarıma elverişli hale getirdiği ve taşınmazın mera vasfında olmadığı, bilirkişi raporuna ekli krokide "644/B" ile gösterilen kısımda 2002 yılındaki hava fotoğraflarında yapının bulunmadığı dolayısıyla dava tarihi olan 2013 yılından geriye 20 yıllık sürede belirtilen kısımda kullanımın bulunmadığı,

"645/A" ile gösterilen kısmın "644/B"de bulunan eve giden yol olduğu ancak bu kısımda da imar-ihya yapılmadığı gibi 20 yılı aşkın bir süredir kullanımın bulunmadığı, "644/A" ile gösterilen kısımda imar-ihya çalışmaları ve tarımsal faaliyet yapılmadığı dolayısıyla "644/B", "645/A", "644/A" ile gösterilen kısımlarda kanuni şartların oluşmadığı; ... ve ... yönünden ise taşınmazın dava tarihinden önceki bir tarihte idari yoldan tescile tabi tutulması nedeniyle pasif husumet bulunmadığı, 6 55... numaralı parsellerin yol olarak tesciline karar verildiği ancak fiili olarak yol olarak kullanılmadığı,

usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapılmadığından mülkiyetin Karayolları Genel Müdürlüğüne geçmediği, dolayısıyla "655/A" ile gösterilen kısım açısından da davanın kabulünün gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, Şanlıurfa ili, Siverek ilçesi,

Karakoyun Mahallesinde 654 parsel sayılı taşınmazın 24.05.2025 havale tarihli Fen ve Harita bilirkişi raporuna ekli krokide (sayfa 15'te) "654/A" ile gösterilen 12.612,42 m²'lik kısmı ile 655 parsel sayılı taşınmazın bilirkişi raporuna ekli krokide (sayfa 15'te) "655/A" ile gösterilen 2.914,35 m²'lik kısmının davalı Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile tarla vasfıyla davacı adına tesciline, bilirkişi raporuna ekli krokide "644/B", "645/A", "644/A" ile gösterilen kısım ile "654/A" ve "655/B"nin bakiye kısmı açısından davanın reddine; ... ve ... yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, "655/B" ile gösterilen taşınmazın davacı tarafından kullanıldığını, bir kısmına yönelik dava reddedildiği halde ne kadarlık kısmının reddedildiğinin belirtilmediğini, "654/A" bölümünün kalan kısmı ve 6 44... yönünden de verilen kararın isabetli olmadığını, kabul edilen kısım için davacı lehine vekalet ücreti verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı Hazine temsilcisi temyiz dilekçesinde; eksik inceleme ile karar verildiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın tümden reddedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... vekili; dava konusu "654/A" ve "655/A" nolu parsellerin bulunduğu yerden Şanlıurfa-Diyarbakır Devlet yolu ve Siverek Çevreyolunun geçtiğini, yol sınırının korunması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Şanlıurfa ili, Siverek ilçesi, Karakoyun köyü çalışma alanında bulunan çekişmeli taşınmaz bölümü 1967 yılında yapılan kadastro sırasında taşlık niteliği ile tespit harici bırakıldıktan sonra, ihdasen Hazine adına kayıtlı 6 29... parsel sayılı taşınmazlar oluşturulmuştur. 629 parsel sayılı taşınmazın ifrazı ile 6 44... , 630 parselin ifrazı ile 6 54... parsel sayılı taşınmazlar oluşmuştur.

1. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; Mahkeme tarafından verilen önceki karara karşı davacı temyiz isteminde bulunmamıştır. Temyiz istemine ilişkin mevcut kararda davacı aleyhine önceki karardan farklı bir hüküm kurulmadığından davacı vekilinin temyiz itirazları incelenemeyeceğinden, temyiz talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Davalı Hazine ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarına gelince; Mahkemece yazılı gerekçe ile hüküm kurulmuş ise de bozmaya uyulduğu halde gerekleri tam olarak yerine getirilmemiş, usuli kazanılmış hakka aykırı olarak davacıya önceki hükümden fazla yer verilmiş, dava konusu taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği kesin olarak belirlenmemiş, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesindeki norm sınırlandırılması usulünce denetlenmemiştir.

Hâl böyle olunca.

Mahkemece, öncelikle Harita Genel Müdürlüğü WEB sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına alınmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre taşınmazın ihdasen Hazine adına kayıtlandığı tarihden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik ve bindirmeli hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden,

bu fotoğraflardan yararlanılarak üretilmiş memleket haritaları ile en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ise ilgili kurumlardan getirtilmeli, nizalı taşınmazın sınırlarında bulunan taşınmazlara ait kadastro tutanakları ve dayanakları ile davalı olanların ve hükmen kesinleşenlerin dava dosyaları eksiksiz olarak getirtilerek dosya arasına konulmalı, bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu,

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ile teknik bilirkişi huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan nizalı taşınmaz bölümlerinin öncesinin kime ait olduğu, kimden kime ne suretle intikal ettiği, kim tarafından ne sıfatla ve ne şekilde kullanıldığı, taşınmazın imar-ihya edilip edilmediği, edilmişse imar-ihya faaliyetinin ne zaman tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; teknik bilirkişiden keşfi izlemeye elverişli krokili rapor aldırılmalı.

3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan nizalı taşınmaz bölümünün toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve kullanım durumunun ne olduğunu belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye dosya arasına aldırılan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak nizalı taşınmaz bölümünün sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı.

Kadastro Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca, davacı adına dava konusu taşınmazın bulunduğu çalışma alanında kadastro sırasında belgesiz zilyetlik nedeniyle tespit edilen taşınmaz bulunup bulunmadığı (senetsiz defteri) Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulmalı, varsa hükmen tescil edilen taşınmazlara ilişkin dosyalar dosya arasına alınmalı,

senetsizden edinilen taşınmaz varsa bu taşınmazlara ait kadastro tutanaklarının kesinleşip kesinleşmediklerini gösterir şekilde onaylı örnekleri getirtilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenmek suretiyle Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı, taşınmazın Hazine adına kayıtlandığı tarihe kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14... . maddelerindeki kazanma koşullarının davacı lehine oluşup oluşmadığı hususu üzerinde durulmalı, usuli kazanılmış haklar da gözetilerek toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin temyiz inceleme talebinin REDDİNE,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,

2. Davalı Hazine temsilcisinin ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Temyiz eden davalılar Hazine ve ... harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Siverek 6. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,