Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/5553 K.2025/5407

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davalı ... temsilcisi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan 1067 parsel sayılı, ... ağılı, 1065, 1028, 1026 parsel sayılı ...’a ait taşınmazlarla sınır olan dava konusu taşınmazın davacılar tarafından imar-ihya edildiğini ve 40-45 yıldır zilyeltiklerinde bulunduğunu ileri sürerek çekişmeli taşınmazın davacılar adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...; zilyetlikle edinim koşullarının davacı lehine gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilerek davanın reddine ve taşınmazın Hazine adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...; davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, çekişmeli taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup zilyetlikle edinilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı ...; davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 31.05.2016 tarih ve 2015/279 Esas, 2016/285 Karar sayılı kararıyla; çekişmeli taşınmaz bölümlerinde davacılar yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne, bilirkişi rapor ve eki krokilerinde (A1) harfi ile gösterilen 63.389,56 m²'lik alan ile (B1) harfi ile gösterilen 488,11 m²'lik alanların davacılar adına tesciline karar verilmiştir. Mahkeme kararının davalılar ... vekili ve Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 01.10.2019 tarihli ve 2016/11689 Esas, 2019/5920 Karar sayılı kararı ile; hava fotoğraflarından yararlanılmak suretiyle taşınmazla ilgili zilyetlik araştırması yapılması gereğine değinilerek karar bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmaz bölümleri üzerinde davacılar lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne, fen bilirkişisi tarafından düzenlenen 24.05.2022 tarihli rapor ve eki krokilerinde 2 03... parsel sayılı taşınmazın içerisinde kalan (A1) harfi ile gösterilen 62.915,56 m²'lik alan ile 2 02... parsel sayılı taşınmazın içerisinde kalan (B1) harfi ile gösterilen 425,79 m²'lik alanların davacılar adına tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... temsilcisi temyiz dilekçesinde; eksik inceleme ile karar verildiğini, dava konusu taşınmazla ilgili davacılar lehine tescil kararı verilmesinin mümkün olmadığını, bilirkişi raporlarının yetersiz olduğunu, taşınmazların Hazine adına kayıtlanması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki dava, kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakıldıktan sonra idari yoldan Hazine adına tapuya tescil edilen taşınmazların tapu kaydının 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. 17. ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713. maddeleri uyarınca iptali ile tescili istemine ilişkindir.

Kadastro sırasında Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan çekişmeli taşınmaz bölümü ziraate elverişsiz arazi olduğundan tespit harici bırakılmış, daha sonra yapılan toplulaştırma işlemleri sonucunda taşınmazların bir kısmı 2 02... ve 2 03... parsel olarak Hazine, bir kısmı ise 2 03... , 2 02... , 17, 18 parsel olarak şahıslar adına kayıtlanmış, bir kısmı ise yol olarak tescil harici bırakılmıştır.

Davacılar, dava konusu taşınmazların kendileri tarafından imar-ihya edildiği ve çekişmeli taşınmaz bölümleri üzerinde lehlerine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu iddiasıyla dava açmış, Mahkemece bilirkişi raporunda (A1) ve (B1) ile gösterilen bölümler üzerinde davacılar lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de bozmaya uyulduğu halde gerekleri tam olarak yerine getirilmemiş, dava ve temyize konu olup bilirkişi raporunda (A1) ve (B1) ile gösterilen bölümler üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği kesin olarak belirlenmemiş, eksik ve yetersiz bilirkişi raporları ile yetinilmiş, bilirkişi raporunda (A1) ile gösterilen taşınmaz bölümünün bir kısmının toplulaştırma çalışmaları sonucunda 2 03... , 2 02... , 17,

18 sayılı şahıs parseli içerisinde kaldığı ve halen ayakta olan toplulaştırma işlemi sonucunda tapuda malik olan kişiler adına kayıtlı taşınmaz bölümleri hakkında tescil kararı verilemeyeceği hususu göz ardı edilmiş; kabule göre de halen tescilli olan taşınmaz bölümlerinin tapu kayıtları iptal edilmeden yeniden tescile ilişkin hüküm kurulmuştur.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmaza ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmaz bölümünün bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle imar tarihi olan 2007 yılından 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra; mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile daha önceki keşifte yer almayan 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulu ve fen bilirkişi huzuruyla keşif icra edilmeli.

Mahkemenin taşınmazların konumu ve niteliğine ilişkin gözlemi tutanağa geçirilmeli; taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazların imar ve ihyaya konu edilip edilmediği,

imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususunda yerel bilirkişi ve tanıklardan maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle aykırılık giderilmelidir.

Üç kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde değerlendirilerek çekişmeli taşınmazların toprak yapısını, eğimini, bitki desenini açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden hava fotoğrafları ve uydu fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazların sınırlarını ve niteliğini, taşınmazlarda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli rapor ve harita düzenlettirilmelidir. Öte yandan, 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca, Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilip ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Kabule göre de, yapılan toplulaştırma çalışmaları sonucunda dava konusu edilen taşınmaz bölümlerinin bir kısmının 2 03... ve 2 02... parsel sayılı taşınmazlar içerisinde kaldığı ve Hazine adına tescil edildiği gözetilerek davanın kabulü halinde tapu iptali ve tescil davasına dönüştüğü göz ardı edilerek tescile karar verilmiş olması ve taşınmazların bir bölümünün toplulaştırma işlemleri sonucunda şahıslar adına kayıtlandığı gözetildiğinde bu bölümlere ilişkin davada tespit hükmü kurmakla yetinilmesi gerektiğinin düşünülmemesi isabetsizdir.

V. KARAR