Yargıtay 10. Ceza Dairesi E.2024/6608 K.2024/25607

Kanun’un 308/2. maddesi gereği Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz başvurusu, " sanık zorunlu müdafiine 2024 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca vekalet ücretine hükmedilmesinin mümkün olup olmadığına ilişkindir. 21/09/2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 2024 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile ilk olarak, zorunlu müdafinin atandığı durumlarda, beraat eden sanığa vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin düzenleme getirildiğinden, farklı yorumlara gidildiği görülmektedir.

Uygulamada kimi ilk derece mahkemelerinin beraat eden sanıklara 21/09/2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 2024 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 14 üncü maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına göre vekalet ücretine hükmettiği, kimi Bölge Adliye Mahkemelerinin bu hükümleri hükümden çıkartarak, düzeltmek suretiyle yeni kararlar verdiği görülmektedir.

Bu doğrultuda sorunun çözümü için vekaletnameli avukata ödenecek ücret ile zorunlu müdafiye ödenecek ücreti düzenleyen kanunlarda inceleme yapmak yerinde olacaktır. Vekaletnameli avukata ödenecek ücret ile ilgili olarak, 1136 sayılı Avukatlık Kanununda düzenleme yapıldığı görülmektedir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunun 168. maddesine göre.

"Baronun yönetim kurulları, her yıl Eylül ayı içerisinde, yargı yerlerindeki işlemler ile diğer işlemlerden alınacak avukatlık ücretinin asgarî hadlerini gösteren birer tarife hazırlayarak Türkiye Barolar Birliğine gönderirler. Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca, baro yönetim kurullarının teklifleri de göz önüne alınmak suretiyle uygulanacak tarife o yılın Ekim ayı sonuna kadar hazırlanarak Adalet Bakanlığına gönderilir.

(Ek cümle: 16/6/2009-5904/35 md.) Şu kadar ki hazırlanan tarifede; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalar ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasından doğan her türlü davalar için avukatlık ücreti tutarı maktu olarak belirlenir.

Bu tarife Adalet Bakanlığı'na ulaştığı tarihten itibaren bir ay içinde Bakanlıkça karar verilmediği veya tarife onaylandığı takdirde kesinleşir. Ancak Adalet Bakanlığı uygun bulmadığı tarifeyi bir daha görüşülmek üzere, gösterdiği gerekçesiyle birlikte Türkiye Barolar Birliğine geri gönderir.

Geri gönderilen bu tarife, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca üçte iki çoğunlukla aynen kabul edildiği takdirde onaylanmış, aksi halde onaylanmamış sayılır; sonuç Türkiye Barolar Birliği tarafından Adalet Bakanlığına bildirilir. 8 inci maddenin altıncı fıkrası hükümleri kıyasen uygulanır.

Avukatlık ücretinin takdirinde, hukukî yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır." Görüldüğü üzere vekaletnameli avukatlara ödenecek asgari avukatlık ücretini belirleme yetkisi Türkiye Barolar Birliğine aittir. Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan tarife Adalet Bakanlığına gönderilir ve bir ay içinde Bakanlıkça karar verilmediği takdirde veya tarife onaylandığı takdirde tarife kesinleşir.

Zorunlu müdafilik ücretine ilişkin kanun düzenlemesi ise 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun md. 13'te yazılıdır. Bu hükme göre.

"1)Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının istemi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekile, avukatlık ücret tarifesinden ayrık olarak, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınarak Adalet ve Maliye bakanlıkları tarafından birlikte tespit edilecek ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla yer alan ödenekten ödenir. Bu ücret, yargılama giderlerinden sayılır.

(2) Bu madde uyarınca yapılacak ödeme ve uygulamaya ilişkin usûl ve esaslar Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." Görüldüğü üzere baro tarafından görevlendirilen zorunlu müdafi ve vekile, 1136 sayılı kanunun 168.

Maddesinde belirlenen tarifeden ayrık olarak, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınarak, Adalet ve Maliye Bakanlıkları tarafından birlikte tespit edilecek ücretin Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği ve bu ücreti yargılama giderlerinden sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla kanun koyucu, zorunlu müdafinin ücretinin belirlenmesinde Adalet ve Maliye Bakanlıklarını yetkili kılmıştır.

Buradaki amacın zorunlu müdafi için sanığa ödenecek ücretin belirlenmesinde, bütçe dengelerini korumak olduğu anlaşılmaktadır. 1136 sayılı kanun kapsamında düzenlenecek Avukatlık Ücret Tarifesinin belirlenmesinde ise Maliye Bakanlığının söz hakkı bulunmamaktadır. 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 13. maddesinde belirtildiği şekliyle, her yıl tarifeler belirlenmekte ve Resmi Gazetede yayınlanmaktadır.

Nitekim 2024 yılına ait Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin 2024 yılı Tarifesi 13/01/2024 günlü, 32428 sayılı Resmi Gazete yayınlanmış ve yürürlüğe girmiştir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunun 168. Maddesi uyarınca düzenlenen Avukatlık Ücret Tarifelerinde, 2024 yılı için özel bir düzenleme yoluna gidildiği ve daha önceki yıllar uygulamasından ayrılındığı görülmektedir.

Şöyle ki 03.09.2022 günlü, 31942 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 14. maddesine göre, "(1) Kamu davasına katılma üzerine, mahkumiyete ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş ise vekili bulunan katılan lehine bu Tarifenin ikinci kısmın ikinci bölümünde belirlenen avukatlık ücreti sanığa yükletilir.

(4) Beraat eden ve kendisini vekil ile temsil ettiren sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir." hükmüne yer verilmişken ve önceki yıllarda da benzer tarife hükümleri uygulanmışken, 1136 sayılı Avukatlık Kanunun 168.

Maddesi uyarınca düzenlenen ve 21.09.2023 günlü, 32316 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 14. maddenin 14. maddesine göre "(1) Kamu davasına katılma üzerine, mahkumiyete ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş ise vekil ile temsil edilen katılan lehine bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde belirlenen avukatlık ücreti sanığa yükletilir.

Bu hüküm, katılanın 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen vekili bulunması durumunda kovuşturma için ödenen ücret mahsup edilerek uygulanır. (4) Beraat eden ve vekil veya müdafi ile temsil edilen sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir.

Bu hüküm, sanığın 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafii bulunması durumunda kovuşturma için Hazineden alınan ücretin mahsubu suretiyle uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Dolayısıyla 2024 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde, önceki yıllardan farklı olarak zorunlu müdafilerle ilgili olarak yeni bir düzenlemeye gidilmiş ve 5320 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak zorunlu müdafiiler avukatlık Asgari Ücret Tarifesine dahil edilmiştir.

Bununla birlikte yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler karşısında, bu hususun kanuna aykırı olduğu ve zorunlu müdafiler yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile ücret belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu " ndan bahisle, Dairemizin 26.06.2024 tarihli ve 2024/3686 Esas, 2024/21095 Karar sayılı düzeltilerek onama ilamının kaldırılmasına ve sanık hakkındaki hükmün onanmasına karar verilmesi talebine ilişkindir.

II. GEREKÇE

Mahkemelerce karşı tarafa yükletilmesi gereken avukatlık ücreti her yıl 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 168 inci maddesi uyarınca çıkarılan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenmektedir. Bu suretle, 2023-2024 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi de 21.09.2023 tarih ve 32316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 14/4. maddesinde yer verilen.

“Beraat eden ve vekil veya müdafii ile temsil edilen sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir.

Bu hüküm, sanığın 04.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafii bulunması durumunda kovuşturma için Hazineden alınan ücretin mahsubu suretiyle uygulanır." şeklindeki düzenleme ile beraat eden ve vekil veya müdafii ile temsil edilen sanık yararına da Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin Tarife uyarınca Hazine tarafından ödenen ücretin mahsubu suretiyle Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde belirlenen avukatlık ücreti ödeneceğinin belirlenmesi nedeniyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

III. KARAR