Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2009/15684 K.2010/1833

......

Dava, emekliliğe esas sigortalılık süresi ve prim ödemelerinin hesaplanarak, yaşlılık aylığına hak kazanıldığının tespiti, fazla ödenen 6500 TL primin yasal faiziyle iadesi, aylıkların hak edilen tarihten itibaren yasal faiziyle tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, tahsis koşullarının gerçekleşmediği ve fazla prim ödemesinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanaklarından bulunan 1479 Sayılı Yasanın 24. maddesi hükmüne göre; kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar, anılan kanun kapsamında zorunlu ......sigortalısı olup, aynı kanunun 25. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde “gelir vergisi mükellefi olanların mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son verdikleri”, “gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanların....... veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarındaki üye kayıtlarının silindiği” tarihten itibaren sona ereceği öngörülmekte ise de, gelir vergisi, meslek kuruluşu ve esnaf sanatkârlar sicili kayıtları,

sigortalıların gerek kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmalarının varlığı ve başlangıcı gerekse sona erdiği tarih bakımından yasal karine teşkil etmekte olup, aksinin taraflarca kanıtlanması mümkündür. 01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 Sayılı Kanunun 24. maddesine göre, bir kimsenin zorunlu ....... sigortalısı olabilmesi için, meslek kuruluş kaydı ile birlikte, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması gerekir.

04.05.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 Sayılı Yasa ile Değişik 24. maddede ise, kanunla kurulu meslek kuruluşu üyesi olma zorunluluğu sona erdirilmiştir.

Öte yandan 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 Sayılı Yasanın 6. maddesi ile değişik 1479 Sayılı Yasanın 24. maddesinde; zorunlu Bağ-kur sigortalısı olmak için ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya götürü usulde gelir vergisi mükellefi olma, gelir vergisinden muaf olanların da meslek kuruluşuna kayıtlı olması hükmü yer almaktadır.

Yine 22.03.1985 tarihinde 3165 Sayılı Kanunla getirilen düzenleme ile de kendi nam ve hesabına çalışanlardan vergi mükellefi olan, esnaf siciline veya meslek kuruluşuna kaydı olanların Bağ-kur sigortalısı olacağı belirtilmiştir.

Somut olayda; davacının 04.12.1985-04.08.1986, 02.10.1986-12.10.1987, 07.12.1987-01.04.1988, 01.04.1988-12.12.1989 arası dönemlerde vergi kaydının, 01.09.1981-15.10.2004 arası dönemde Esnaf Sanatkar Odası kaydının, 29.04.1986-devam biçiminde ....., yine 29.04.1986-devam ......

Biçiminde.....kaydının bulunduğu, 02.10.1981 tarihinde intikal eden giriş bildirgesine göre 01.09.1981 tarihli.... Derneği kaydına göre aynı tarih itibariyle .....sigortalısı olarak tecil edildiği, .....’a 600 gün askerlik borçlanması bulunan davacının, aynı zamanda 15.04.1995-16.08.1995 ve 17.06.2000-31.10.2000 arası dönemlerde toplam 255 gün zorunlu ..... çalışmalarının bulunduğu,

imha edilmiş olmaları nedeniyle icra dosyaları elde edilememiş ve icra takibine konu edilen borç dönemleri belirlenememiş ise de, 1989/363 takip sayılı icra dosyasına ilişkin olarak ilk defa 29.03.1989 tarihli icra tahsilat makbuzuyla 200.000 lira, 1989/393 takip sayılı icra dosyasına ilişkin olarak 17.04.1989 tarihli tahsilat makbuzuyla 200.000 lira, 1989/1317 ve 363 takip sayılı icra dosyasına ilişkin olarak 15.05.1989 tarihli tahsilat makbuzuyla 205.000 lira prim ödeyen davacının, daha sonraki dönemde de ilki 29.08.2003 sonuncusu 06.12.2004 tarihinde olmak üzere,

2003/9-10-11-12. aylar ile 2004 yılı tüm aylarda toplu prim ödemelerinde bulunduğu, davalı kurumca, 2654 ve 3165 Sayılı Yasalar ile 506 Sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu sigortalılık süreleri gözetilerek davacının 01.09.1981-20.04.1982, 22.03.1985-14.04.1995, 17.08.1995-16.06.2000 arası dönemlerde toplam 15 yıl 6 ay 10 gün sigortalı sayıldığı ve 6337,49 TL’nin fazla ödeme olarak kaydedildiği, hükme dayanak kılınan 21.02.2007 tarihli bilirkişi raporunda;

prim ödemelerine ilişkin bir hesaplama yapılmaksızın ancak primlerin tahsil edildiği ve fazla prim ödemesine rastlanmadığı belirtilerek ve zorunlu SSK’lı süreler dışlanmak suretiyle davacının, 01.09.1981-14.04.1995 arası dönemde 4904 gün .... sigortalısı, 15.04.1995-16.08.1995 arası dönemde 121 gün 506 Sayılı Yasa kapsamında zorunlu .... sigortalısı, 01.09.1995-16.06.2000 arası dönemde 1726 gün ........ sigortalısı, 17.06.2000-31.10.2000 arası dönemde 134 gün 506 Sayılı Yasa kapsamında zorunlu .... sigortalısı, 01.11.2000-31.12.2004 arası dönemde 1500 gün zorunlu .... sigortalısı olduğunu,

600 gün askerlik borçlanması dahil primi ödenen toplam sigortalılık süresinin 8985 günden ibaret bulunduğunu, dolayısıyla 9000 gün prim şartının gerçekleşmediğini, 5400 gün prim şartı mevcut olmakla birlikte 04.04.2005 tarihli tahsis talep tarihi itibariyle 55 yaş koşulunun bulunmadığını bildirmiştir.

Mahkeme de, bilirkişi raporuna göre yazılı biçimde davanın reddine hükmetmiştir.

Mahkeme, ......’lı çalışmalar hariç 01.09.1981-31.12.2004 arası dönemde davacıyı zorunlu ..... sigortalısı kabul edip prim gün sayısını 8985 gün olarak belirlemiştir. Ancak, dosyadaki delillere göre, davacının tahsis talep tarihi olan 04.04.2005 tarihine kadar zorunlu ...... sigortalısı olduğu anlaşılmaktadır. Fakat, mahkemece 01.09.1981-04.04.2005 arası dönemde prim borcu bulunup bulunmadığı konusunda bir araştırma yapılmamıştır.

Mahkemece, anılan dönemde prim borcu bulunup bulunmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılmalı, eksik prim ödemesi bulunduğunun saptanması halinde söz konusu prim borcunun ödenmesi konusunda davacıya mehil verilmesi, şayet fazla prim ödemesinin bulunduğu ortaya çıkarsa, talep doğrultusunda fazla primlerin iadesine karar verilmesi ve yaşlılık aylığı koşullarının da bu esaslara göre yeniden irdelenip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Eksik araştırma sonucu yazılı şekilde tesis edilen karar usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

O halde; davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır. .......

.............