Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2010/10914 K.2012/239

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece ilamında belirtildiği şekilde, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve...... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Yasanın Geçici 7.maddesi kapsamında uygulama alanı bulan 506 sayılı Yasanın 79/10 maddesidir.

506 sayılı Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Davacı, davalı Belediye nezdinde 1987 yılında işe girip, 1994 yılı mahalli seçimlerinden sonra işten çıkarıldığını, tekrar 1999 yerel seçimlerinden sonra işe alınıp 2004 yılı yerel seçimlerinden sonra tekrar işten çıkarıldığını, sonuç itibarıyla 1987 – Nisan 2004 tarihleri arasında kesintisiz geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiş, mahkemece davanın kabulü ile,1987 -1999 yılları arasında her yıl 280'er gün ve 2000 yılında 220 gün, 2001 yılında 76 gün, 2002 yılında 60 gün, 2003 yılında 17 gün olmak üzere toplam 3853 gün bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmiştir.

Davacının çalışmalarının geçtiğini iddia ettiği işyeri, kamu kuruluşu niteliğinde olup, bu tip işyerlerinde çalışma ve ücret ödemelerinin kayıtlara geçmesi asıldır. Nitekim 1987 yılında 111 gün ve 18.07.2000 – 09.04.2004 tarihleri arasında toplam 1079 günlük çalışmanın kayıtlara geçirildiği ve Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirildiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Davacının, bunların dışında kaldığını iddia ettiği çalışmaların hangi nedenle kayıt ve bildirim dışı kaldığı gereğince ve

yeterince araştırma konusu yapılmamıştır. Çalışmaların kayıt dışı kalmasının ve kayıtların elde edilememesinin makul ve mantıki nedenlere dayandığı açıklanmadığı takdirde tanık sözlerine dayanılarak hüküm kurulamaz. Kaldı ki, davacı dahi dilekçesinde, 1987 – 1994 ve 1999 – 2004 yılları arasında çalıştığını belirtmesine karşın, 1987 – 2004 yılları arasında kesintisiz geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemek suretiyle kendi içinde çelişkiye düşmüş, ancak mahkemece bu çelişki davacıya açıklattırılmaksızın, talep gibi davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın kabulüne ilişkin kararın eksik incelemeye dayandığı anlaşılmıştır.

Davacının davalı Belediye Başkanlığı'nda geçici işçi olarak çalıştığı, 10.06.1987 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin 07.12.1987 tarihinde kuruma intikal ettiği ve 1987 yılının 2 ve 3.dönemlerinde 111 günlük çalışmasının kuruma bildirildiği, tekrar 15.05.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin 24.05.1991 tarihinde kuruma intikal ettiği, ancak 1991 yılı çalışmalarının kuruma bildirilmediği gibi sonraki yıllarda da 18.07.2000 tarihine kadar çalışmasının bildirilmediği, 2000 yılından sonra geçici işçi olması nedeniyle her yıl için işe giriş bildirgesi verildiği,

işe giriş bildirgesi ile çıkış tarihleri arasındaki sürenin tam olarak kuruma bildirildiği, çalışmasının kesintili olduğu anlaşılmaktadır. Dosya içeriğinde bulunan işyeri belgelerinden 1992 yılı Temmuz ayı ve 1993 yılı Temmuz ayı ücret bordrolarının bulunduğu, ..... kesintilerinin yapıldığı, ancak kurumda bu çalışmalarının gözükmediği anlaşılmaktadır.

O halde mahkemece yapılacak iş, sigortalının çalışma olgusunu ortaya koyacak şekilde işyerinde yürüttüğü çalışmalara ilişkin resmi nitelikteki yazılı delillerin işyerinden celbedilmesi, çalışma iddiasının somut delillerle ispatlanması gerekir.

Kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlarda bildirimsiz çalışma yaptırılmadığından ve işyeri kayıtlarının doğruluğu esas olduğundan bu çerçevede davanın ele alınıp delillerin toplanması, çalıştığını belirttiği yıllardaki aylık ücret bordrolarının davalı Belediye Başkanlığı'ndan celbi ile Kuruma niçin bildirim yapılmadığının veya aylık bildirgelerin verilip, primlerin ödenmesine karşın dönem bordrolarının verilmemesi nedeniyle bu çalışmaların hizmet cetvelinde gözükmemesi ihtimaline göre tüm belgelerin celbi ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken,

bu yönler gözetilmeden eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.