Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2010/12563 K.2010/14240

Davacı,teslim edilen ürün bedellerinden yapılan tevkifatlara dayalı olarak 01.12.1994 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa kapsamındak..... sigortalılığın tespitini istemiştir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan....tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4/1-b bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin olduğu ancak, geçiş hükümlerini içeren aynı yasanın Geçici 7. maddesi gereğince mülga 2926 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, söz konusu mevzuat hükümleri gereği inceleme yapılmıştır.

Dava,teslim edilen ürün bedellerinden yapılan tevkifatlar nedeniyle 01.12.1994 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa kapsamındaki .... sigortalılığın tespiti istemine ilişkin olup,mahkemece,davacının 01.12.1994 tarihinden itibaren sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

a)Dava açmanın maddi hukuk ve usul hukuku bakımından sonuçları, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 185, 187 ve 202.maddelerinde düzenlenmiştir. Usul hukuku bakımından bazı sonuçları kanunda açıkça yazılmış olmasına karşın, bazıları açıkça yazılı değildir. Yasada açıkça yazılı olmamakla birlikte dava açılmasının usul hukuku bakımından doğurduğu sonuçlardan biri de, “her davanın açıldığı tarihteki duruma göre karara bağlanmasıdır.” Hüküm, uyuşmazlığın başladığı tarihten davanın açıldığı tarihe kadar gerçekleşmiş olayları kapsar. Özel bir nedeni olmadıkça davadan sonraki olayları ve hakları kapsamaz, aksi halde Usulün 389.maddesinde öngörülen ilkelere aykırı olur. Yerleşik Yargıtay içtihatları da bu yöndedir.

İnceleme konusu somut olayda; davacı, ancak dava tarihine (26.03.2010)kadar ki dönem için tespit talebinde bulunacağı gibi,mahkeme de, ancak dava tarihine kadar ki dönem (tecil tarihinin, dava tarihinden önce olması halinde tescil tarihine kadar)yönünden bir tespit hükmü kurabilecek iken, dava edilen süreler gösterilmeksizin yazılı şekilde karar tesisi yerinde değildir.

Hal böyle olmakla birlikte; davalı Kurum cevap dilekçesinde,davacının 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılık tescilinin önce 21.12.2009 itibarıyla,bilahare 7 seri no'lu tebliğ gereği 01.11.2003 tarihi itibarıyla yapıldığını bildirmiş ise de, anılan tescil işlemlerine ilişkin bir kayıt-belge ibraz edilmediği gibi,davacıya ait şahsi sicil dosyası da getirtilmemiştir.

Bu durumda; davacının, davalı kurum nezdinde 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılık kayıt ve tescilinin hangi tarih itibarıyla başlatıldığı usulünce yapılacak araştırma ile belirlenmesi gerekir.Yapılan araştırma neticesinde,davacının sigortalılık tescilinin 01.11.2003 itibarıyla başlatıldığının belirlenmesi halinde,yukarıdaki ilke gereğince, 01.12.1994-01.11.2003 tarihleri arası dönem yönünden tespit hükmü kurulabileceği gözden uzak tutulmamalıdır.

b)Yukarıda bozma nedeni olarak öngörülen araştırma sonucu,hiç tescil işleminin yapılmamış olması veya tescil tarihinin dava tarihi sonrası olduğunun anlaşılması halinde,uyuşmazlık konusu devre 01.12.1994-26.03.2010(dava tarihi) arası dönem olacaktır. Şu halde ise,

Mahkemenin, 01.01.2005 tarihinden dava tarihine kadar ki dönem yönünden kabulü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2926 sayılı Yasanın 3. ve bu yasanın uygulanma usul ve esasları hakkındaki Yönetmeliğin 5. maddesine göre tarımsal faaliyet; gerek kendi mülkünde,gerek ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde,gerekse kamuya ait yerlerde yapılabilir.Anılan Yasanın “Tescilde esas alınacak belgeler” başlığını taşıyan 10. maddesi ile yönetmeliğin 9. maddesine göre ise;

sigortalıları kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare,belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile ayrıca diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, yasayla kurulu meslek kuruluşlarının tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin,tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin,ziraat odalarının,pancar ekicileri üretim kooperatifleri ile birliğin (......ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtları esas alınmaktadır.Belirtmek gerekirse,

2926 sayılı Yasanın 2. maddesine göre.....igortalısı sayılması koşulu 3. maddede belirtilen tarımsal faaliyetin kesintisiz sürdürülmesine bağlıdır.Bu bakımdan,dava edilen süreler itibariyle tarımsal faaliyetinin süregeldiği kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi, özellikle de...... sigortalılığına karine sayılan ve anılan Yasanın 10. maddesinde öngörülen kayıtlardan; ......ı kaydı, tarım kredi kooperatifi ile.... kayıtları gibi kayıtların başlangıçları, bitmişse bitiş tarihleri ile varsa ürün teslimleri ve ürün teslimlerinden yapılan prim tevkifatlarının belirlenmesi gerekir.

2926 sayılı Kanunun 2. maddesine göre....igortalısı sayılması koşulu 3. maddede belirtilen tarımsal faaliyetin kesintisiz sürdürülmesine bağlıdır.Bu bakımdan uyuşmazlık konusu 01.01.2005 tarihinden dava tarihine kadar ki dönemde, tarımsal faaliyetin varlığı, yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde usulünce araştırılarak,varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme ile, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları nazara alınmalı ve hüküm bozulmalıdır.