Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2010/14444 K.2012/6659

Dava, yersiz çeliklen aylıkların istirdadı istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

İnceleme konusu somut olayda; 22.03.1985 tarihinden itibaren babası üzerinden ölüm aylığı alan davalının, 06.06.1988 tarihinden itibaren de eşinden ölüm geliri aldığı, her iki aylığın 506 sayılı Yasanın 92.maddesine aykırı şekilde ödendiği, davacı Kurum tarafından bu durumun fark edilmesi üzerine 92.madde uygulanmak suretiyle 15.01.1990-25.12.2006 tarihleri arası dönem için çıkarılan 7.032,51-TL yersiz aylıkların, ödeme tarihlerden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istenmiştir.

Mahkemece, yerleşik Yargıtay kararlarında belirtildiği gibi sigorta emeklisi olan davalının yaşam deneyimleri, günümüzün sosyal ve ekonomik koşulları birlikte değerlendirildiğinde günü gününe ve kıtı kıtına yaşayan kişilerden olduğu, davalının eğitim düzeyi ve yaşam şartları itibariyle, Kurumu yanılttığına dair, kasıtlı ve kusurlu bir eylemi saptanmadığından, Kurumun maaşı kesme işlemi yerinde olmakla beraber, ödediği aylıkları geri talep etmesi, yasanın ruhuna aykırı olacağı gibi, yerleşik Yargıtay kararları ve hayatın olağan akışı doğrultusunda davalıyı zor durumda bırakacağı kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanaklarından, olan 506 sayılı Yasa’nın 92. maddesi, “malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın da yarısı bağlanır…” hükmünü içermekte olup, anılan madde uyarınca, davacı Kurum’un fark aylık çıkarılmasına yönelik işlemi yerindedir.

Öte yandan, 5510 sayılı Yasanın 96. maddesi, “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır…” düzenlemesini içermesi karşısında;anılan madde hükmü çerçevesinde davacı Kurumca,

istirdatı mümkün olan yersiz ödeme dönemi ve miktarı belirlenerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile davanın tümüyle reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.